Tweet
Plastik Seralar
Ilıman iklime sahip birçok ülkede bitkisel üretim için cam seradan çok bunlara oranla daha ucuz olan plastik seralar inşa edilmektedir. Plastik seralarda konstrüksiyonda ve örtü malzemesinde bazı koşullar yerine getirildiği takdirde iyi bir üretim yapılabilir. Bu nedenle ilk yatırım masrafları yüksek olmayan plastik sera konstrüksiyonlan son yıllarda özellikle soğuk Avrupa ülkelerinde de büyük önem kazanmaya başlamıştır.
Plastik seraların sakıncalı yönleri şu şekilde sıralanabilir:
- Montaj ve plastik değişimindeki iş gücü fazlalığı
- Toplam ışınım nedeniyle plastiğin zamanla gerilimini
kaybetmesi ve konstrüksiyon elemanlarına sürtünmesi
- Gevşek plastiğin rüzgarın etkisiyle dalgalanması
- Suyun yoğunlaşması nedeniyle ışık geçirgenliğinin azalması ve
oluşan su damlacıklarının bitkilerin üzerine damlaması
- Blok olarak inşa edilmiş seralarda havalandırma zorlukları
En basit plastik sera konstrüksiyonu borulardan oluşturulan yarım daire çatıya sahip seralardır. Bu tip konstrüksiyonlarda çatı yarım daire bir yapıya sahiptir. Konstrüksiyon malzemesi olarak çelik borular kullanılır. Bu konstrüksiyonda çatı örtü malzemesi olarak rüzgara karşı oldukça stabil olan tek veya çift katlı plastik kullanılmaktadır (Şekil 5.8a).
Tünel tipi seraların bir takım sakıncaları dikkate alınarak, son yıllarda çeşitli ülkeler tarafından modifiye edilerek değişik tiplerde yay çatılı plastik seralar üretilmeye başlanmıştır. Özellikle İtalya ve Almanya'da çatı mahyasının düz kısmında sera içi nem nedeniyle meydana gelen yoğunlaşma ile oluşan su damlacıklarım önlemek amacıyla çatımn bu kısmı dikleştirilerek gotik tipi kısa düşük yan duvarlı plastik seralar oluşturulmuştur. Bu tip konstrüksiyonda çatıda oluşturulan sivrilik nedeniyle mahya kısmında çatı eğimi arttırılarak yoğunlaşan suyun damlacıklara akması sağlanmış olmaktadır. Bunlar 4 m yüksekliğinde ve 8 m genişliğinde 2" veya 3" 'lik borulardan yapılmış çerçeve konstrüksiyonu şeklinde olup, yan ve ön kalkan duvarlarında havalandırma pencerelerine sahiptir (Şekil 5.8b).
Diğer taraftan çerçeve sisteminde değişiklikler yapılarak çeşitli tipte plastik seralar üretilmektedir. Özellikle çatı kısmı kafes çerçeveli olup, oluğun bulunduğu çatı dik yüzeyinde havalandırma pencereleri bulunan sera tipleri ise İsrail'de uygulanmaktadır (Şekil 5.9). Bunlar blok sera olarak planlandıkları gibi tekil sera olarak da planlanmaktadır. Genişlikleri 7.50 -11.0 m, alt oluk yüksekliği 3.5 m, üst oluk yüksekliği 4.5 m ve maksimum sera yüksekliği ise 5.70 m'dir. Çatı makaslan 25 kg/m2 yüke göre boyutlandmlmıştır.
Sıcak bölgeler için planlanan plastik seraların diğer bir konstrüksiyon tipi ise boru çerçeveli testere dişli yüksek plastik seralardır (Şekil 5.10). Bu tip seralar, 8 m genişliğinde üçlü blok sera şeklinde planlanmaktadır.
Kemer şeklinde oluşturulan çatının bir kenarı diğerinden 1.5 m yüksekte olup, havalandırma buraya yerleştirilen pencerelerde yapılmaktadır. Çerçeveler çatı kısmında 2"'lik , kolonlarda ise 3"'lik galvanizli boru olarak oluşturulmaktadır. Alt oluk yüksekliği 4 m, üst oluk yüksekliği ise 5.5 m'dir.
Alçak oluk yağmur suyunu drene edecek şekilde büyük boyutlandınlmış, üst oluk ise daha küçük olup çatı suyunun havalandırma penceresinin üst kısmından seraya girişini önlemek amacıyla planlanmıştır.
Bu tip seralarda havalandırma, sera uzunluğunca dik yüzeye 1.5 m genişliğinde yerleştirilen çatı ve ön duvar havalandırma pencereleri ile sağlanmaktadır.
Son yıllarda aralarında boşluk bulunan çift katlı plastik örtü malzemeleri seralarda kullanılmaya başlanmıştır. Bu tip örtüler ısı gereksiniminde % 30-40'lık bir kazanım sağlamaktadır. Çift katlı bu örtülerde dış kısma gelen plastiğin kalınlığı 0.16-0.24 mm, iç kısma gelen ise 0.08-0.16 mm kalınlıktadır. Bu tip örtüler kullanılarak Fransa'da üretilen şişirme plastik seraların eğik çatı yan yüzeyinin biri tamamen açılıp kapanarak havalandırma yapılmaktadır.
Bugün dünyada olduğu gibi ülkemizde de fiyatlarının ucuz olması nedeniyle plastik sera alam cam sera alanına göre daha fazla artmaktadır. Gelecekte de uygun planlanmış plastik seralar üreticiler tarafından daha çok ilgi görecektir. Plastik seralarda, örtü malzemesinin tutturulması, rüzgar gergilerinin yerleştirilmesi, olukların uygun planlanması ve yan duvar-çatı havalandırılması gibi hususlara özen gösterildiğinde bitkisel üretim için uygun yapılar ortaya çıkacaktır.
Plastik seraların bu olumsuzlukları dikkate alınarak planlama sırasında aşağıda sıralanan ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır:
- Plastiğin rüzgar etkisi ile yapı elemanlarına çarpıp tahrip
olmasından kaçınılmalıdır. Bu nedenle plastik uygun klipslerle
yapı elemanlarına çok iyi mtturulmalıdır.
- Sera yapı elemanları mümkün olduğunca hafif ve ucuz
malzemeden yapılmalı, rüzgar ve kar yüklerine karşı yeterli
dayanıma sahip olmalıda-.
- Plastik örtü az bir işçilikle basitçe değiştirilebilmen, ekleme
yapılmaksızın örtülebilmesi için mümkün olduğunca büyük
boyutlarda olmalıdır.
Plastikle temas eden yapı elemanlarının güneş radyasyonu etkisi ile ısınması izole edilmelidir.
- Etkili havalandırma sağlamak için havalandırma açıklıkları sera
taban alanının % 25-30'u kadar olmalı ve havalandırma
pencereleri kapanabilmelidir.
- Isıtılma yapılmayan seralarda ısı kayıpları en düşük düzeyde
tutulmalı; bunun için de örtü malzemesinden olan ısı kayıpları ile
sızıntı kayıpları mümkün olduğunca azaltılmalı ve örtü
malzemesi uzun dalga radyasyonuna dayanımlı ve iyi
tutturulmuş olmalıdır.
- Sera hacmi mümkün olduğunca büyük olmalıdır.
- Plastiğin iç kısmında yoğunlaşan su damlacıkları örtü
yüzeyinden bir su, bir film halinde damlalık oluklarına
akabilmelidir. Bu hem ışık iletimini düşürür, hem de hastalıklara
neden olur. Bu durum çatı eğimini iyi seçmek ve damlama
önleyici plastik kullanarak önlenebilir.
- Oluklar yağış sularının drene edecek kapasitede planlanmalı ve
yağışların fazla olduğu bölgelerde yağmur sularından sulamada
yararlanma olanakları araştırılmalıdır.
- Rüzgarın dinamik etkisine karşı yeterli mukavemette olmalıdır.
- Kış aylarında geceleri gerekli olan sera içi sıcaklığını sağlamak
için ısıtma yapılmalıdır.
Ilıman iklime sahip birçok ülkede bitkisel üretim için cam seradan çok bunlara oranla daha ucuz olan plastik seralar inşa edilmektedir. Plastik seralarda konstrüksiyonda ve örtü malzemesinde bazı koşullar yerine getirildiği takdirde iyi bir üretim yapılabilir. Bu nedenle ilk yatırım masrafları yüksek olmayan plastik sera konstrüksiyonlan son yıllarda özellikle soğuk Avrupa ülkelerinde de büyük önem kazanmaya başlamıştır.
Plastik seraların sakıncalı yönleri şu şekilde sıralanabilir:
- Montaj ve plastik değişimindeki iş gücü fazlalığı
- Toplam ışınım nedeniyle plastiğin zamanla gerilimini
kaybetmesi ve konstrüksiyon elemanlarına sürtünmesi
- Gevşek plastiğin rüzgarın etkisiyle dalgalanması
- Suyun yoğunlaşması nedeniyle ışık geçirgenliğinin azalması ve
oluşan su damlacıklarının bitkilerin üzerine damlaması
- Blok olarak inşa edilmiş seralarda havalandırma zorlukları
En basit plastik sera konstrüksiyonu borulardan oluşturulan yarım daire çatıya sahip seralardır. Bu tip konstrüksiyonlarda çatı yarım daire bir yapıya sahiptir. Konstrüksiyon malzemesi olarak çelik borular kullanılır. Bu konstrüksiyonda çatı örtü malzemesi olarak rüzgara karşı oldukça stabil olan tek veya çift katlı plastik kullanılmaktadır (Şekil 5.8a).
Tünel tipi seraların bir takım sakıncaları dikkate alınarak, son yıllarda çeşitli ülkeler tarafından modifiye edilerek değişik tiplerde yay çatılı plastik seralar üretilmeye başlanmıştır. Özellikle İtalya ve Almanya'da çatı mahyasının düz kısmında sera içi nem nedeniyle meydana gelen yoğunlaşma ile oluşan su damlacıklarım önlemek amacıyla çatımn bu kısmı dikleştirilerek gotik tipi kısa düşük yan duvarlı plastik seralar oluşturulmuştur. Bu tip konstrüksiyonda çatıda oluşturulan sivrilik nedeniyle mahya kısmında çatı eğimi arttırılarak yoğunlaşan suyun damlacıklara akması sağlanmış olmaktadır. Bunlar 4 m yüksekliğinde ve 8 m genişliğinde 2" veya 3" 'lik borulardan yapılmış çerçeve konstrüksiyonu şeklinde olup, yan ve ön kalkan duvarlarında havalandırma pencerelerine sahiptir (Şekil 5.8b).
Diğer taraftan çerçeve sisteminde değişiklikler yapılarak çeşitli tipte plastik seralar üretilmektedir. Özellikle çatı kısmı kafes çerçeveli olup, oluğun bulunduğu çatı dik yüzeyinde havalandırma pencereleri bulunan sera tipleri ise İsrail'de uygulanmaktadır (Şekil 5.9). Bunlar blok sera olarak planlandıkları gibi tekil sera olarak da planlanmaktadır. Genişlikleri 7.50 -11.0 m, alt oluk yüksekliği 3.5 m, üst oluk yüksekliği 4.5 m ve maksimum sera yüksekliği ise 5.70 m'dir. Çatı makaslan 25 kg/m2 yüke göre boyutlandmlmıştır.
Sıcak bölgeler için planlanan plastik seraların diğer bir konstrüksiyon tipi ise boru çerçeveli testere dişli yüksek plastik seralardır (Şekil 5.10). Bu tip seralar, 8 m genişliğinde üçlü blok sera şeklinde planlanmaktadır.
Kemer şeklinde oluşturulan çatının bir kenarı diğerinden 1.5 m yüksekte olup, havalandırma buraya yerleştirilen pencerelerde yapılmaktadır. Çerçeveler çatı kısmında 2"'lik , kolonlarda ise 3"'lik galvanizli boru olarak oluşturulmaktadır. Alt oluk yüksekliği 4 m, üst oluk yüksekliği ise 5.5 m'dir.
Alçak oluk yağmur suyunu drene edecek şekilde büyük boyutlandınlmış, üst oluk ise daha küçük olup çatı suyunun havalandırma penceresinin üst kısmından seraya girişini önlemek amacıyla planlanmıştır.
Bu tip seralarda havalandırma, sera uzunluğunca dik yüzeye 1.5 m genişliğinde yerleştirilen çatı ve ön duvar havalandırma pencereleri ile sağlanmaktadır.
Son yıllarda aralarında boşluk bulunan çift katlı plastik örtü malzemeleri seralarda kullanılmaya başlanmıştır. Bu tip örtüler ısı gereksiniminde % 30-40'lık bir kazanım sağlamaktadır. Çift katlı bu örtülerde dış kısma gelen plastiğin kalınlığı 0.16-0.24 mm, iç kısma gelen ise 0.08-0.16 mm kalınlıktadır. Bu tip örtüler kullanılarak Fransa'da üretilen şişirme plastik seraların eğik çatı yan yüzeyinin biri tamamen açılıp kapanarak havalandırma yapılmaktadır.
Bugün dünyada olduğu gibi ülkemizde de fiyatlarının ucuz olması nedeniyle plastik sera alam cam sera alanına göre daha fazla artmaktadır. Gelecekte de uygun planlanmış plastik seralar üreticiler tarafından daha çok ilgi görecektir. Plastik seralarda, örtü malzemesinin tutturulması, rüzgar gergilerinin yerleştirilmesi, olukların uygun planlanması ve yan duvar-çatı havalandırılması gibi hususlara özen gösterildiğinde bitkisel üretim için uygun yapılar ortaya çıkacaktır.
Plastik seraların bu olumsuzlukları dikkate alınarak planlama sırasında aşağıda sıralanan ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır:
- Plastiğin rüzgar etkisi ile yapı elemanlarına çarpıp tahrip
olmasından kaçınılmalıdır. Bu nedenle plastik uygun klipslerle
yapı elemanlarına çok iyi mtturulmalıdır.
- Sera yapı elemanları mümkün olduğunca hafif ve ucuz
malzemeden yapılmalı, rüzgar ve kar yüklerine karşı yeterli
dayanıma sahip olmalıda-.
- Plastik örtü az bir işçilikle basitçe değiştirilebilmen, ekleme
yapılmaksızın örtülebilmesi için mümkün olduğunca büyük
boyutlarda olmalıdır.
Plastikle temas eden yapı elemanlarının güneş radyasyonu etkisi ile ısınması izole edilmelidir.
- Etkili havalandırma sağlamak için havalandırma açıklıkları sera
taban alanının % 25-30'u kadar olmalı ve havalandırma
pencereleri kapanabilmelidir.
- Isıtılma yapılmayan seralarda ısı kayıpları en düşük düzeyde
tutulmalı; bunun için de örtü malzemesinden olan ısı kayıpları ile
sızıntı kayıpları mümkün olduğunca azaltılmalı ve örtü
malzemesi uzun dalga radyasyonuna dayanımlı ve iyi
tutturulmuş olmalıdır.
- Sera hacmi mümkün olduğunca büyük olmalıdır.
- Plastiğin iç kısmında yoğunlaşan su damlacıkları örtü
yüzeyinden bir su, bir film halinde damlalık oluklarına
akabilmelidir. Bu hem ışık iletimini düşürür, hem de hastalıklara
neden olur. Bu durum çatı eğimini iyi seçmek ve damlama
önleyici plastik kullanarak önlenebilir.
- Oluklar yağış sularının drene edecek kapasitede planlanmalı ve
yağışların fazla olduğu bölgelerde yağmur sularından sulamada
yararlanma olanakları araştırılmalıdır.
- Rüzgarın dinamik etkisine karşı yeterli mukavemette olmalıdır.
- Kış aylarında geceleri gerekli olan sera içi sıcaklığını sağlamak
için ısıtma yapılmalıdır.
Comment