Tweet
Toprak oluşumdaki ana safhaları maddeler halinde aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz.
1. Ana kayalar fiziksel aşınım ile parçalanır ve bu parçalar daha
küçük parçacıklar haline dönüşür. Çok kaba yapılı bir toprak tabakası
meydana gelir.
2. Fiziksel ve kimyasal etkilerle kolay ayrışabilen ve suda eriyebilen
mineraller yavaş yavaş çevreden uzaklaşır. Geriye direnci fazla mine
raller ve bunların ayrışma ürünleri kalır. Böylece ikinci dereceden
bileşikler ortaya çıkar.
3. Geriye kalan materyallerde fiziksel ve kimyasal etkiler devam ede
rek , ayrışım sonucu ortaya çıkan zerre ve tanelerin etrafını çevreleyen
bir kabuk meydana gelir. Bu kabuk daha çok demir ve alüminyum ok-
sihidratlar, silis ve hidrate olmuş alüminyum silikatlardan meydana ge
len kildir. Böylece toprağın A horizonunun oluşumu başlar. (Horizon:
Toprağın kesiti alındığında görülen farklı özelliklere sahip tabakalar,
katmanlar.)
4. Kabukta bulunan bazik elementler yüzeyden ayrılır. Yeni ve çeşitli
erime gücüne sahip birleşikler oluşur. Yağışlı ve akışkan olan yerlerde
bunların birçoğu yıkanır ve bundan dolayı kalan kısım bazik el-
ementlerce fakirleşir. Kurak yerlerde tuzlar yüzeyde veya yüzeye yakın
bir yerde depolanır. v
5. Kristal yapıya sahip, çok küçük parçacıklar, toprağın fiziksel ve
kimyasal özelliklerine göre yeni yeni mineralleri oluşturur. Bunlardan
bazıları da kil mineralleridir.
6. Ayrışmanın ilk safhalarında ince kil ve koloidal kil fazla miktarda
hidrojen ve az miktarda Ca, Mg, Na, ve K gibi bazik elementler içerir.
İnce zerreler alt toprak katlarına doğru suyla taşınır ve burada
çökelirler. Toprağın A horizonun altında E ve B horizonunun oluşumu
başlar. En alt katta C horizonu, yani ana materyal ve onların
parçalanma ürünleri ile ana kaya olarak tanımlanan R bulunur.
7. Çeşitli bitkisel ve hayvansal canlıların ortaya çıkması, bunların
toprak yüzeyinde ve içinde hayatsal işlevlerini sürdürmesi sonucu top
rağın en üst katmanı olan O horizonunda yoğun, altındaki A, E, ve B
horizonlarında ise farklı düzeylerde organik maddenin birikimi
başlayacaktır.
8.Böylece toprak materyali, içerisinde mineral maddeleri, organik
maddeleri, boşlukları ve suyu bulunduran bir nesne halini alır. Fiziksel,
kimyasal ve biyolojik etkilerle zaman süreci içinde şekil değiştirerek,
ham ve olgun diye tanımladığımız farklı toprak tipleri ortaya çıkar.
açıldığında, bizim yönümüzden, genelde A, E, B ve C katmanlarının varlığı saptanır. Katmanlar arasında renk, yapı ve diğer özellikler bakımından farklılık olup olmadığı kontrol edilir. Bu katmanlar veya horizonların kısaca özellikleri şöyledir;
O horizoları: A horizonunun üzerinde pullukla sürülmemiş topraklarda rastlanır. Geçmiş yıllara ait bitkisel artıklar ile taze bitkisel artıklar (yaprak, dal vb.) ve ölmüş toprak canlılarına ait kalıntılardan oluşur. Organik maddenin ayrışma düzeyine Oi (hafif derecede ayrışmış), Oe (orta derecede ayrışmış), Os (yüksek derecede ayrışmış) gibi bazı sınıflara ayrılabilir. Bu horizonun tanımlanmasında organik madde, organik karbon, kil yüzdesi içeriği analiz edilmelidir.
A Horizonları: Toprağın en üst tabakasıdır. Bazen yüzey toprağı olarak da isimlendirilir. Erozyona uğramamış orijinal (primer), erozyona uğramış ve sonradan taşınmış (sekonder) özellik gösterebilir. Silis erimesine, kolloidlerin oluşumuna ve yoğun bir organik madde aktivitesine sahiptir. Toprak yüzeyinden itibaren 10 cm ve bazen 20-30 cm derinliğe kadar iner. Toprağın işlendiği, gübrelendiği ve bitki köklerinin en fazla yayıldığı horizondur. Havalanması, ısınması iyi olduğundan toprak canlılarının aktivitesi fazladır. Mikroorganizmalar en yoğun şekilde bu horizonda bulunur. Yeteri kadar su tutan, iyi ısınan, besin maddelerince zengin, ince zerrelerden oluşmuş bir özellikte olmalıdır. Rengi genellikle alt katlara karşın daha koyudur.
E Horizonları: Demir, alüminyum veya bunların bileşenleri ile organik madde ve kil fraksiyonunun yıkanarak alt toprak horizonlarına gitmesi sonrası geride kuvars gibi ayrışıp yıkanmaya diençli materyallerin kalması ile oluşan bir mineral horizondur. A horizonuna göre daha açık renkli, organik madde-kil vb. içeriği daha düşük, B horizonuna göre ise daha koyu bir renge sahiptir. (E: Elluviyal horizon).
B Horizonları: E horizonun altında yer alır. B horizonu genelde 20-60 cm ve bazen 90 cm hatta daha da derine iner. Bu horizon ne kadar derin olursa o kadar iyidir. Kil, demir oksitler, alüminyum oksitler ve organik maddelerin çökeldiği, prizmatik veya blok stürüktürün oluştuğu bir horizondur. Bitkilerin dip köklerinin yayıldığı kısımdır. Bu tabaka fazla ıslak olmamalı ve fazla su aldığında, bu suyu mümkün olduğu kadar çabuk aşağılara akıtabilmelidir. E horizonuna göre daha soğuk, daha havasız, besin maddeleri bakımından daha fakir ve mikroorganizma miktarının ve işlevinin yavaşladığı bir horizondur. İçinde fazla miktarda kil, kireç, taş ve çakıl parçaları bulunabilir
1. Ana kayalar fiziksel aşınım ile parçalanır ve bu parçalar daha
küçük parçacıklar haline dönüşür. Çok kaba yapılı bir toprak tabakası
meydana gelir.
2. Fiziksel ve kimyasal etkilerle kolay ayrışabilen ve suda eriyebilen
mineraller yavaş yavaş çevreden uzaklaşır. Geriye direnci fazla mine
raller ve bunların ayrışma ürünleri kalır. Böylece ikinci dereceden
bileşikler ortaya çıkar.
3. Geriye kalan materyallerde fiziksel ve kimyasal etkiler devam ede
rek , ayrışım sonucu ortaya çıkan zerre ve tanelerin etrafını çevreleyen
bir kabuk meydana gelir. Bu kabuk daha çok demir ve alüminyum ok-
sihidratlar, silis ve hidrate olmuş alüminyum silikatlardan meydana ge
len kildir. Böylece toprağın A horizonunun oluşumu başlar. (Horizon:
Toprağın kesiti alındığında görülen farklı özelliklere sahip tabakalar,
katmanlar.)
4. Kabukta bulunan bazik elementler yüzeyden ayrılır. Yeni ve çeşitli
erime gücüne sahip birleşikler oluşur. Yağışlı ve akışkan olan yerlerde
bunların birçoğu yıkanır ve bundan dolayı kalan kısım bazik el-
ementlerce fakirleşir. Kurak yerlerde tuzlar yüzeyde veya yüzeye yakın
bir yerde depolanır. v
5. Kristal yapıya sahip, çok küçük parçacıklar, toprağın fiziksel ve
kimyasal özelliklerine göre yeni yeni mineralleri oluşturur. Bunlardan
bazıları da kil mineralleridir.
6. Ayrışmanın ilk safhalarında ince kil ve koloidal kil fazla miktarda
hidrojen ve az miktarda Ca, Mg, Na, ve K gibi bazik elementler içerir.
İnce zerreler alt toprak katlarına doğru suyla taşınır ve burada
çökelirler. Toprağın A horizonun altında E ve B horizonunun oluşumu
başlar. En alt katta C horizonu, yani ana materyal ve onların
parçalanma ürünleri ile ana kaya olarak tanımlanan R bulunur.
7. Çeşitli bitkisel ve hayvansal canlıların ortaya çıkması, bunların
toprak yüzeyinde ve içinde hayatsal işlevlerini sürdürmesi sonucu top
rağın en üst katmanı olan O horizonunda yoğun, altındaki A, E, ve B
horizonlarında ise farklı düzeylerde organik maddenin birikimi
başlayacaktır.
8.Böylece toprak materyali, içerisinde mineral maddeleri, organik
maddeleri, boşlukları ve suyu bulunduran bir nesne halini alır. Fiziksel,
kimyasal ve biyolojik etkilerle zaman süreci içinde şekil değiştirerek,
ham ve olgun diye tanımladığımız farklı toprak tipleri ortaya çıkar.
açıldığında, bizim yönümüzden, genelde A, E, B ve C katmanlarının varlığı saptanır. Katmanlar arasında renk, yapı ve diğer özellikler bakımından farklılık olup olmadığı kontrol edilir. Bu katmanlar veya horizonların kısaca özellikleri şöyledir;
O horizoları: A horizonunun üzerinde pullukla sürülmemiş topraklarda rastlanır. Geçmiş yıllara ait bitkisel artıklar ile taze bitkisel artıklar (yaprak, dal vb.) ve ölmüş toprak canlılarına ait kalıntılardan oluşur. Organik maddenin ayrışma düzeyine Oi (hafif derecede ayrışmış), Oe (orta derecede ayrışmış), Os (yüksek derecede ayrışmış) gibi bazı sınıflara ayrılabilir. Bu horizonun tanımlanmasında organik madde, organik karbon, kil yüzdesi içeriği analiz edilmelidir.
A Horizonları: Toprağın en üst tabakasıdır. Bazen yüzey toprağı olarak da isimlendirilir. Erozyona uğramamış orijinal (primer), erozyona uğramış ve sonradan taşınmış (sekonder) özellik gösterebilir. Silis erimesine, kolloidlerin oluşumuna ve yoğun bir organik madde aktivitesine sahiptir. Toprak yüzeyinden itibaren 10 cm ve bazen 20-30 cm derinliğe kadar iner. Toprağın işlendiği, gübrelendiği ve bitki köklerinin en fazla yayıldığı horizondur. Havalanması, ısınması iyi olduğundan toprak canlılarının aktivitesi fazladır. Mikroorganizmalar en yoğun şekilde bu horizonda bulunur. Yeteri kadar su tutan, iyi ısınan, besin maddelerince zengin, ince zerrelerden oluşmuş bir özellikte olmalıdır. Rengi genellikle alt katlara karşın daha koyudur.
E Horizonları: Demir, alüminyum veya bunların bileşenleri ile organik madde ve kil fraksiyonunun yıkanarak alt toprak horizonlarına gitmesi sonrası geride kuvars gibi ayrışıp yıkanmaya diençli materyallerin kalması ile oluşan bir mineral horizondur. A horizonuna göre daha açık renkli, organik madde-kil vb. içeriği daha düşük, B horizonuna göre ise daha koyu bir renge sahiptir. (E: Elluviyal horizon).
B Horizonları: E horizonun altında yer alır. B horizonu genelde 20-60 cm ve bazen 90 cm hatta daha da derine iner. Bu horizon ne kadar derin olursa o kadar iyidir. Kil, demir oksitler, alüminyum oksitler ve organik maddelerin çökeldiği, prizmatik veya blok stürüktürün oluştuğu bir horizondur. Bitkilerin dip köklerinin yayıldığı kısımdır. Bu tabaka fazla ıslak olmamalı ve fazla su aldığında, bu suyu mümkün olduğu kadar çabuk aşağılara akıtabilmelidir. E horizonuna göre daha soğuk, daha havasız, besin maddeleri bakımından daha fakir ve mikroorganizma miktarının ve işlevinin yavaşladığı bir horizondur. İçinde fazla miktarda kil, kireç, taş ve çakıl parçaları bulunabilir