Tweet
Çeşitli ayrışma ve taşınmalar sonucu oluşmuş topraklar birbirinden az veya çok farklı özellikler gösterir. İyi bir yetiştirici toprağını çok yakından tanımak ve toprağın tüm özelliklerini iyice bilmek zorundadır. Topraklar ortak özelliklerine göre sınıflara ayrılır, sınıf değerleri ve özellikleri haritalara işlenir. Toprak haritaları adı verilen bu haritalar yetiştiricilerin kendi topraklarına ait temel özelliklerini öğrenmede kendilerine yardımcı olur. Toprakların smıflandırılmasındaki amaçlan maddeler halinde sıralayabiliriz;
1. Topraklara ait türn bilgilerin organize edilmesi
2. Sınıflandırılan toprakların özelliklerini tanımak
3. Sınıflandırılan toprakların diğer birimler ile olan ilgilerini ortaya
koymak
4. Sınıflandırılan topraklarla ilgili yeni ilkeleri öğrenmek
Bu şekilde sınıflandırılan toprakların davranışları önceden tahmin edilebilir, bunların ideal kullanım yöntemleri seçilir, hasat sonundaki ürün miktarı düşünülebilir. Ayrıca diğer bölgelerdeki aynı özelliğe sahip topraklar için de benzer uygulamaları yapma olasılığı söz konusu olabilir.
Toprakların sınıflandırılmasında değişik yöntemler kullanılarak, birçok sınıflama yapma şekli ortaya çıkartılır. Genelde doğal ve teknik sınıflandırma yöntemleri uygulanır. Doğal sınıflandırmada topraklar ayrı ayrı bir birim kabul edilmekte ve morfolojik karakterler esas alınmaktadır. Teknik yönden sınıflandırmada çok değişik yöntemler vardır. Örneğin, arazi kabiliyet sınıflaması, teknik bir sınıflandırma şeklidir.
Bitkilerin botanik sınıflandırılması ile, toprakların sınıflandırılmasını karşılaştırdığımızda,
Bitkilerin botanik sınıflandırılmasında:
Bölüm (Filum) Spermatophyta
Alt bölüm (Ordo) Angiosperma
Sınıf Dicotyledoneae
Takım Cucurbitales
Familya Cucurbitaceae
Cins ve tür Cucurmis sativus (Hıyar)
Toprakların sınıflandırılmasında:
Bölüm
Zonal
Alt bölüm
Podzolik
Takım
Gri-esmer podzolik
Familya
İzmir
Seri
Bergama
Sınıf
Kumlu-tın
Tür ve cins
Kumlu-tın
gibi bir sistem uygulanır.
Topraklar fiziksel, kimyasal ve biyolojik faktörlerin etkisi altında ana materyallerin parçalanmasıyla oluşurlar. Değişik iklim, vegetasyon, topografya, zaman koşulları içinde, değişik kombinasyonların etkisiyle şekil değiştirir ve bu yüzden çok çeşitlilik arz ederler.
Topraklar eski sınıflandırma sistemi denilen (1949 yılı) sistemde zonal, intrazonal ve azonal olmak üzere üç ana bölüme ayrılır. Zonal bölüm kendi arasında 6, intrazonal bölüm 3 ve azonal bölüm de 3 alt bölümden meydana gelir. Aşağıda bölüm, alt bölüm ve büyük toprak gruplarının sınıflanış şekli verilmiştir (Akalın, 1965).
Eski toprak sınıflandırma sisteminden daha sonra kabul edilen yeni toprak sınıflandırma sisteminde 11 ordo bulunmaktadır. Bunlar ise His-tosol, Spodosol, Oxisol, Vertisol, Aridisol, Ultisol, Mollisol, Alfisol, İnceptisol, Entisol ve Andisol1 dur.
Bölüm (Ordo) Alt Bölüm (Alt ordo)
Büyük toprak gruplan
Zonal Topraklar 1. Soğuk Bölge Toprakları
a. Tundra toprakları
2. Kurak Bölgelerin
a. Kırmızı çöl topraklan
Açık Renkli Topraklan
b. Sierozem topraklar
c. Kahverengi topraklar
d. Kırmızımsı kahverengi topraklar
e. Çöl topraklan
3. Yan Kurak, Yan Yağışlı
a. Kestane renkli topraklar
Çayır Arazilerinin
b. Kınnızı kestane renkli topraklar
Koyu Renkli Topraklan
c. Çernozyem topraklar
d. Preri topraklar
e. Kırmızımsı preri topraklar
4. Orman çayır arazisi
a. Degrade çernozyem topraklan
geçit topraklan
b. Kireçsiz kahverengi topraklar
5. Orman Bölgelerinin
a. Podzol topraklar
Açık Renkli Podzollaşmış
b. Gri orman topraklan
Topraklan
c. Kahverengi podzolik topraklar
d. Gri kahverengi podzolik topraklar
e. Kırmızı san podzolik topraklar
6. Ormanlık Sıcak
a. Kırmızımsı kahverengi lateritik
topraklar
Ilıman ve Tropik Bölgelerin
b. Sanmsı kahverengi laterik topraklar
Lateritik Toprakları
c. Laterit topraklar
tntrazonal 1. Halomorfik (Tuzlu ve
a. Solonchak (Tuzlu) topraklar
Topraklar Alkali) topraklar
b. Solonetz (Alkali) topraklar
c. Solonchak-solonetz (Tuzlu-Alkali)
topraklar
d. Soloth topraklar
2. Hidromorfik topraklar
a, Hümik gley topraklar
b. Alp çayır topraklan
c. Bataklık topraklan
d. Yan bataklık topraklan
e. Az hümik gley topraklar
f. Planasoller topraklar
g. Taban suyu podzol topraklar
h. Taban suyu laterit topraklar
3. Kalsimorfik topraklar
a. Kahverengi orman topraklan
b. Rendzina topraklar
c. Grumusol topraklar
Azonal topraklar
a. Lithosol topraklar
b. Regosol topraklar
c. Aluviyal topraklar
1. Topraklara ait türn bilgilerin organize edilmesi
2. Sınıflandırılan toprakların özelliklerini tanımak
3. Sınıflandırılan toprakların diğer birimler ile olan ilgilerini ortaya
koymak
4. Sınıflandırılan topraklarla ilgili yeni ilkeleri öğrenmek
Bu şekilde sınıflandırılan toprakların davranışları önceden tahmin edilebilir, bunların ideal kullanım yöntemleri seçilir, hasat sonundaki ürün miktarı düşünülebilir. Ayrıca diğer bölgelerdeki aynı özelliğe sahip topraklar için de benzer uygulamaları yapma olasılığı söz konusu olabilir.
Toprakların sınıflandırılmasında değişik yöntemler kullanılarak, birçok sınıflama yapma şekli ortaya çıkartılır. Genelde doğal ve teknik sınıflandırma yöntemleri uygulanır. Doğal sınıflandırmada topraklar ayrı ayrı bir birim kabul edilmekte ve morfolojik karakterler esas alınmaktadır. Teknik yönden sınıflandırmada çok değişik yöntemler vardır. Örneğin, arazi kabiliyet sınıflaması, teknik bir sınıflandırma şeklidir.
Bitkilerin botanik sınıflandırılması ile, toprakların sınıflandırılmasını karşılaştırdığımızda,
Bitkilerin botanik sınıflandırılmasında:
Bölüm (Filum) Spermatophyta
Alt bölüm (Ordo) Angiosperma
Sınıf Dicotyledoneae
Takım Cucurbitales
Familya Cucurbitaceae
Cins ve tür Cucurmis sativus (Hıyar)
Toprakların sınıflandırılmasında:
Bölüm
Zonal
Alt bölüm
Podzolik
Takım
Gri-esmer podzolik
Familya
İzmir
Seri
Bergama
Sınıf
Kumlu-tın
Tür ve cins
Kumlu-tın
gibi bir sistem uygulanır.
Topraklar fiziksel, kimyasal ve biyolojik faktörlerin etkisi altında ana materyallerin parçalanmasıyla oluşurlar. Değişik iklim, vegetasyon, topografya, zaman koşulları içinde, değişik kombinasyonların etkisiyle şekil değiştirir ve bu yüzden çok çeşitlilik arz ederler.
Topraklar eski sınıflandırma sistemi denilen (1949 yılı) sistemde zonal, intrazonal ve azonal olmak üzere üç ana bölüme ayrılır. Zonal bölüm kendi arasında 6, intrazonal bölüm 3 ve azonal bölüm de 3 alt bölümden meydana gelir. Aşağıda bölüm, alt bölüm ve büyük toprak gruplarının sınıflanış şekli verilmiştir (Akalın, 1965).
Eski toprak sınıflandırma sisteminden daha sonra kabul edilen yeni toprak sınıflandırma sisteminde 11 ordo bulunmaktadır. Bunlar ise His-tosol, Spodosol, Oxisol, Vertisol, Aridisol, Ultisol, Mollisol, Alfisol, İnceptisol, Entisol ve Andisol1 dur.
Bölüm (Ordo) Alt Bölüm (Alt ordo)
Büyük toprak gruplan
Zonal Topraklar 1. Soğuk Bölge Toprakları
a. Tundra toprakları
2. Kurak Bölgelerin
a. Kırmızı çöl topraklan
Açık Renkli Topraklan
b. Sierozem topraklar
c. Kahverengi topraklar
d. Kırmızımsı kahverengi topraklar
e. Çöl topraklan
3. Yan Kurak, Yan Yağışlı
a. Kestane renkli topraklar
Çayır Arazilerinin
b. Kınnızı kestane renkli topraklar
Koyu Renkli Topraklan
c. Çernozyem topraklar
d. Preri topraklar
e. Kırmızımsı preri topraklar
4. Orman çayır arazisi
a. Degrade çernozyem topraklan
geçit topraklan
b. Kireçsiz kahverengi topraklar
5. Orman Bölgelerinin
a. Podzol topraklar
Açık Renkli Podzollaşmış
b. Gri orman topraklan
Topraklan
c. Kahverengi podzolik topraklar
d. Gri kahverengi podzolik topraklar
e. Kırmızı san podzolik topraklar
6. Ormanlık Sıcak
a. Kırmızımsı kahverengi lateritik
topraklar
Ilıman ve Tropik Bölgelerin
b. Sanmsı kahverengi laterik topraklar
Lateritik Toprakları
c. Laterit topraklar
tntrazonal 1. Halomorfik (Tuzlu ve
a. Solonchak (Tuzlu) topraklar
Topraklar Alkali) topraklar
b. Solonetz (Alkali) topraklar
c. Solonchak-solonetz (Tuzlu-Alkali)
topraklar
d. Soloth topraklar
2. Hidromorfik topraklar
a, Hümik gley topraklar
b. Alp çayır topraklan
c. Bataklık topraklan
d. Yan bataklık topraklan
e. Az hümik gley topraklar
f. Planasoller topraklar
g. Taban suyu podzol topraklar
h. Taban suyu laterit topraklar
3. Kalsimorfik topraklar
a. Kahverengi orman topraklan
b. Rendzina topraklar
c. Grumusol topraklar
Azonal topraklar
a. Lithosol topraklar
b. Regosol topraklar
c. Aluviyal topraklar