Toprak işlemesi

[ubeyd]

Toprakların işlenmesi mekaniksel bir olaydır. Toprak işlenerek büyük parçalara (keseklere), daha sonra küçük parçalara ayrılır, alt üst edilir, karıştırılır, bastırılır, gerekirse parselasyon yapılarak sebzelerin yetiştirileceği yerler hazırlanır, tırmıklanır ve düzeltilir. Böylece toprağın yapısı düzeltilerek sebzelerin yetiştirileceği uygun bir ortama dönüştürülmesi sağlanır. Toprak işleme insan eliyle, alet ve makine kullanılarak yapılabildiği gibi doğal dış iklim koşullarının etkisiyle kendiliğinden de kısmen gerçekleşebilir. Topraktaki sıcaklık farkı, suyun donması ve çözülmesi, toprak canlılarının işlevi birer fiziksel ve kimyasal toprak işleme yoludur. Daha önce açıkladığımız gibi, kış döneminden ilkbahara girerken toprağın kendiliğinden kabarması, yani ilkbahar tavı, doğanın meydana getirdiği bir toprak işleme olayıdır.

Toprakta yetiştirilen sebzelerin istenilen gelişmeyi göstermesi, fiziksel veya mekanik yolla yapılan toprak işleme tekniğine bağlıdır. Bu bakımdan toprak işlemenin amaçlarını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.
a. Tarımı yapılacak sebze çeşitlerine yer hazırlamak
b. Toprağın parçalanmasını sağlayarak, havalanmasını temin etmek
c. Toprağı yumuşatmak ve gevşetmek
d.Yağmur veya sulama suyundan sonra toprak yüzeyinde oluşan
kaymak tabakasını kırmak
e.Toprak yüzeyine kadar ulaşan kapillar boruların uç kısımlarını
kırarak onları tıkamak ve topraktaki suyun buharlaşarak uçmasını
azaltmak, böylece toprakta suyun depolanmasını sağlamak
f.Toprağın iç kısımlarına yağış ve yağmur sularının daha rahat
girmesini temin etmek
g. Toprağı ısıtmak
h. Hasat sonrası toprak yüzeyinde kalan bitkisel artıkları toprağa karıştırmak ve toprağın içinde çürümesini temin ederek, toprağın temizlenmesini sağlamak ve çürüyen maddeleri bitkiler tarafından kullanılabilir besin maddeleri haline dönüştürmek
i. Entomolojik ve fitopatolojik bitki hastalık ve zararlılarıyla savaşmak
k. Sebzelerin su ve besin maddelerine ortak olan ayrık, orobanj gibi yabani otlarla mücadele yapmak

1. Çeşitli gübreleri ve besin maddelerini toprağa karıştırmaktır.
Yukarıdaki amaçlar incelenirse toprak işlemesinin genelde parçalama, gevşetme, karıştırma ve devirme gibi dört ana bölümden oluştuğunu görürüz. Toprağın parçalanması ve gevşetilmesi yoluyla toprakta, bitki tohumlarının ekilebileceği veya fidelerinin dikilebileceği ortamın hazırlanması, daha sonra toprağın havalandırılması, ısınması, suyun rahatça toprağa işlemesi, buharlaşmanın azaltılması ve kaymak tabakasının kırılması sağlanır. Toprağın karıştırılması sırasında organik ve mineral gübreler toprak içine karıştırılır. Toprak devrilerek, hasat sonrası toprak üstü temizliği yapılır ve toprağın alt katmanlarına sızan besin maddeleri toprak üstüne çıkartılır.
Genel toprak işlemesi yapılış şekline, zamanına, derinliğine göre değişik kısımlara ayrılır. Bu kısımlara göre toprak işlemesinin sınıflama şekli aşağıda verilmiştir.
1. Bitkilere yer hazırlamak amacıyla yapılan toprak işlemesi
1.1. Zamana bağlı toprak işlemesi
1.1.1. Sonbahar toprak işlemesi (toprağın yapısını iyileştirmek için
yapılan toprak işlemesi)
1.1.2. İlkbahar ve yaz toprak işlemesi (bitkiye yer hazırlamak için
yapılan toprak işlemesi)
1.2. Toprak derinliğine göre toprak işlemesi
1.2.1. Derin toprak işlemesi (Kirizma)
1.2.2. Yüzlek toprak işlemesi (Sürme veya belleme)
1.3. İşin şekline göre toprak işlemesi
1.3.1. Topraktaki fazla suyu uzaklaştırmak ve toprağı kurutmak
için yapılan toprak işlemesi
1.3.2. Toprağı sürmek veya bellemek
1.3.3. Topraktaki kesekleri kırmak, toprağa gübreleri karıştırmak,
taban geçirmek ve toprağı bastırmak
1.3.4. Bitkilere yer hazırlamak üzere parselasyon işlemi yapmak
1.3.5. Tırmıklamak ve toprağı düzeltmek
1.3.6. Bitki artıklarını toprağa karıştırmak

2. Bitkilere topraktaki gelişme süreleri boyunca daha iyi koşulları hazırlamak için yapılan toprak işlemesi
2.1. Toprağın kaymak tabakasını kırmak
2.2. Yabancı ot çapası yapmak
2.3. Su çapası yapmak
2.4. Boğaz doldurmak