Tweet
Tohum Ekimi ve Fide Dikiminde Kullanılan Aletler
Sebze ve çiçek tohumları elle veya tohum ekim makinleri
(mibzerler) ile toprağa atılır. Ancak bu tohumların çoğu ufak, şekilsiz ve tüylü olduklarından bunların elle veya normal mibzerlerle toprağa düzgün bir şekilde atılması mümkün değildir. Son yıllarda bu tip tohumların ekimi için bazı vakumlu (piniromatik) ve yuvalı özel tohum ekim mibzerleri geliştirilmişse de bu mibzerlerin pahalı olması her işletmenin randımanlı çalışmasına olanak vermemektedir. Yeni geliştirilen bir teknoloji yardımıyla, ekimlerinde zorluk meydana getiren tohumların üstleri çeşitli maddelerle kaplanarak, tohumların irileştirilmesi, şeklinin düzeltilmesi ve üzerindeki tüylerin kapatılması mümkün olmuştur. Yapılan bu işleme "Tohum Kaplamacılığı" ve tohumlara da "Kaplanmış Tohum" adı verilir. Kaplanmış tohumlar bu yeni durumu ile hem elle ve hem de her türlü mibzerle daha kolay ekilebilir hale gelmiştir.
Mibzerler kullanıldıkları yerlere ve işlere göre farklılık gösterir. Ufak tipleri elle çekilir, ılık ve sıcak yastıklara, çeşitli saksılara yapılacak tohum ekiminde kullanılır. Büyük mibzerler sera ve tarlada görev yapar. Tohumlar tek tek ve aralan ayarlanarak, istenilen sıra arası ve sıra üzeri mesafelerde belirli bir derinliğe atılır.
Fide dikimi bizde son yıllara kadar ve hatta günümüzde bile elle yapılmaktadır. Dış ülkelerde ise 40-50 sene öncesinden fide dikim makineleri kullanılmaya başlamıştır. Ülkemizde ise yer yer ve daha çok tarla yetiştiriciliğinde büyük alanlara fide dikiminde, örneğin salçalık domates için, turşuluk lahana ve hıyar üretimi için, pırasa yetiştiriciliğinde fide dikim makinelerine yer verilir.
Elle fide dikiminde çeşitli aletler geliştirilmiştir. Bunlar genelde fide dikim kazıkları (plantuvar) olarak isimlendirilir. Ağaçtan veya demirden yapılanları vardır. Boylan 10-15 cm uzunlukta, kalınlığı elle tutulan kısımda 2-4 cm, uca doğru sivrileşen konik şekilli aletlerdir. Toprağa batırılarak açılan çukura fideler konur ve sonra yandan bastırılarak çukur doldurulur ve fidelerin dikilmesi tamamlanmış olur.
Fide kaşıkları (deplantuvar), yastıktaki ve kasalardaki fideleri kökleri zedelenmeden çıkarmak için kullanılır. Ucu sivri veya yuvarlak, 10-15 cm uzunlukta ve 3-4 cm genişlikte küçük kürek görünümünde bir alettir. Bu alet ayrıca saksılara toprak doldurma sırasında da görev alabilir.
Sıra veya çizgi açmada, dikim yeri ayarlamada markör kullanılır. Markör bir demir çubuk üzerine ayarlanabilen ayaklar takılmasıyla oluşur. Sapından tutularak çekildiğinde, ayarlı ayaklarla toprak üzerinde belirli derinlikte çukur çizgiler açılır. Alet yatay çekilerek önce sıra arası ve sonra dik çekilerek sıra üstü mesafesi toprağa işaretlenir. Yatay ve dik çizgilerin kesim noktasına tohum ekimi veya fide dikimi yapılır. Bu amaçla bizde tahtadan yapılmış olanları veya bir çıta üzerine çivi çakılarak oluşturulmuş basit tarzdaki tipleri bulunur. Ayrıca ipler de bu amaçla kullanılabilir.
Fide yetiştiriciliğinde ve bitki yetiştirmede önemli diğer araçlar saksılardır.
Saksılar çeşitli büyüklükte ve değişik maddelerden yapılır. Bir kısmı devamlı kullanılır. Bu saksılar kiremit, plastik gibi maddelerden yapılmıştır. Kağıt, torf ve toprak saksılar bir kez kullanılır. Fideler bu saksılarla beraber toprağa dikilir. Dikim sırasında kökler hiçbir şekilde zarar görmez. Bir müddet sonra ya kökler saksıyı deler ve toprağa geçer ya da saksı toprakta dağılır ve kökler toprakla temas eder.
Saksılar tek tek üretilebileceği gibi, 50-100 adeti bir arada preslenir, tabla halinde yapılır. Bu tip saksılarla çok sayıda fide bir yerden bir yere kolayca taşınabilir.
Sebze fidelerinin çabuk yetişmesini sağlamak fideleri saksılar içinde yetiştirmekle mümkündür. Fakat kiremit saksıların kullanımı oldukça pahalıdır. Bunların kullanım sonrası yıkanarak temizlenmesi, dezenfekte edilmesi ve tekrar kullanıma kadar saklanması ve saklama yeri sorunları vardır. Günümüzde kiremit saksılar sadece büyük bitkiler ve yine özel amaçlar için kullanılır.
Daimi kullanılan saksılar içinde plastik saksılar uzun ömürleri ile çok ekonomiktir. Ayrıca temizlenmeleri, dezenfekte edilmeleri, saklanmaları ve saklama için ayrılan yerin azlığı ile kiremit saksıların yerini almıştır.
Toprak saksıların kullanımı, işletmedeki birçok gideri azaltır ve her işletmeye istediği kadar istediği boyutlarda saksıyı, istediği zaman yapma olanağı verir. Toprak saksıların yapımında kullanılan pres makineleri 1920' li yıllarda kullanıma sunulmuştur. Bu güne kadar çok değişik pres makineleri yapılmıştır. Ancak presleme tekniği hemen hemen hepsinde aynıdır. Değişen sadece preslerin mekanik özelliği ile elle veya diğer bir güçle çalıştırılma şeklidir. Şu anda kullanılan preslerin saatte 2000-3000 bitki/adet kapasitede olanları vardır.
Kağıt saksılar Japonya' da gelişmesini tamamlamıştır. Çok yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bir çok saksıdan meydana gelen bu bileşik saksılar daha sonra birbirinden ayrılarak tek saksı haline dönüşür ve dikim kolaylığı temin eder.
Çalışmanın kolaylaştırılması ve hasadın aynı zamanda yapılması, dekara verimin arttırılması ve çalışma randımanının yükseltilmesi, işletmelerde fide dikim inakinalarının kullanımına bağlıdır. Fide dikim makinalannın saatteki hızı 0.4 ile 1.2 km' dir. Fide dikimi sırasında toprak 10-20 cm derinliğinde işlenerek gevşetilir ve yumuşatılır. Fide makinaları arasında ise, fideleri kökleri topraklı veya topraksız ya da saksılı olarak diken tipleri geliştirilmiştir. Fide dikim makinalarında, fidelerin sıra arası mesafesi 40-85 cm arasında ayarlanabilir ve bir anda 1 ile 8 adet sırayı birden dikme olanağı yaratılabilir. Sıra üzerinde ise 10-80 cm arasında ayarlama yapılabilmektedir. Kökü topraksız fideler daha kolay ve çabuk dikilir. Bu bakımdan kapasite artar ve 7-10 bin adet bitkiyi bir saatte dikmek mümkün olur. Ortalama dikim kapasitesi de 0.1 ile 2.0 hektar/ 8 saat çalışma süresi şeklinde gerçekleşir. Ancak bu kapasite bitkilere verilen sıra arası ve üzeri aralıklara bağlı olarak azalıp çoğalabilmektedir. Bu makinalar, dikim sırasında dikilen bitkilere can suyu da verebilir. Bunun için makinanın üzerinde 500 litreye varan su depoları bulunur.
Fide makinalarının çeki gücü, büyüklüğü yaptığı işe bağlı olarak 15-45 beygir gücü (PS) arasındadır. Kendi gücü ile çalışanlar olduğu gibi traktör arkasına takılan tipleri de vardır.
Sebze ve çiçek tohumları elle veya tohum ekim makinleri
(mibzerler) ile toprağa atılır. Ancak bu tohumların çoğu ufak, şekilsiz ve tüylü olduklarından bunların elle veya normal mibzerlerle toprağa düzgün bir şekilde atılması mümkün değildir. Son yıllarda bu tip tohumların ekimi için bazı vakumlu (piniromatik) ve yuvalı özel tohum ekim mibzerleri geliştirilmişse de bu mibzerlerin pahalı olması her işletmenin randımanlı çalışmasına olanak vermemektedir. Yeni geliştirilen bir teknoloji yardımıyla, ekimlerinde zorluk meydana getiren tohumların üstleri çeşitli maddelerle kaplanarak, tohumların irileştirilmesi, şeklinin düzeltilmesi ve üzerindeki tüylerin kapatılması mümkün olmuştur. Yapılan bu işleme "Tohum Kaplamacılığı" ve tohumlara da "Kaplanmış Tohum" adı verilir. Kaplanmış tohumlar bu yeni durumu ile hem elle ve hem de her türlü mibzerle daha kolay ekilebilir hale gelmiştir.
Mibzerler kullanıldıkları yerlere ve işlere göre farklılık gösterir. Ufak tipleri elle çekilir, ılık ve sıcak yastıklara, çeşitli saksılara yapılacak tohum ekiminde kullanılır. Büyük mibzerler sera ve tarlada görev yapar. Tohumlar tek tek ve aralan ayarlanarak, istenilen sıra arası ve sıra üzeri mesafelerde belirli bir derinliğe atılır.
Fide dikimi bizde son yıllara kadar ve hatta günümüzde bile elle yapılmaktadır. Dış ülkelerde ise 40-50 sene öncesinden fide dikim makineleri kullanılmaya başlamıştır. Ülkemizde ise yer yer ve daha çok tarla yetiştiriciliğinde büyük alanlara fide dikiminde, örneğin salçalık domates için, turşuluk lahana ve hıyar üretimi için, pırasa yetiştiriciliğinde fide dikim makinelerine yer verilir.
Elle fide dikiminde çeşitli aletler geliştirilmiştir. Bunlar genelde fide dikim kazıkları (plantuvar) olarak isimlendirilir. Ağaçtan veya demirden yapılanları vardır. Boylan 10-15 cm uzunlukta, kalınlığı elle tutulan kısımda 2-4 cm, uca doğru sivrileşen konik şekilli aletlerdir. Toprağa batırılarak açılan çukura fideler konur ve sonra yandan bastırılarak çukur doldurulur ve fidelerin dikilmesi tamamlanmış olur.
Fide kaşıkları (deplantuvar), yastıktaki ve kasalardaki fideleri kökleri zedelenmeden çıkarmak için kullanılır. Ucu sivri veya yuvarlak, 10-15 cm uzunlukta ve 3-4 cm genişlikte küçük kürek görünümünde bir alettir. Bu alet ayrıca saksılara toprak doldurma sırasında da görev alabilir.
Sıra veya çizgi açmada, dikim yeri ayarlamada markör kullanılır. Markör bir demir çubuk üzerine ayarlanabilen ayaklar takılmasıyla oluşur. Sapından tutularak çekildiğinde, ayarlı ayaklarla toprak üzerinde belirli derinlikte çukur çizgiler açılır. Alet yatay çekilerek önce sıra arası ve sonra dik çekilerek sıra üstü mesafesi toprağa işaretlenir. Yatay ve dik çizgilerin kesim noktasına tohum ekimi veya fide dikimi yapılır. Bu amaçla bizde tahtadan yapılmış olanları veya bir çıta üzerine çivi çakılarak oluşturulmuş basit tarzdaki tipleri bulunur. Ayrıca ipler de bu amaçla kullanılabilir.
Fide yetiştiriciliğinde ve bitki yetiştirmede önemli diğer araçlar saksılardır.
Saksılar çeşitli büyüklükte ve değişik maddelerden yapılır. Bir kısmı devamlı kullanılır. Bu saksılar kiremit, plastik gibi maddelerden yapılmıştır. Kağıt, torf ve toprak saksılar bir kez kullanılır. Fideler bu saksılarla beraber toprağa dikilir. Dikim sırasında kökler hiçbir şekilde zarar görmez. Bir müddet sonra ya kökler saksıyı deler ve toprağa geçer ya da saksı toprakta dağılır ve kökler toprakla temas eder.
Saksılar tek tek üretilebileceği gibi, 50-100 adeti bir arada preslenir, tabla halinde yapılır. Bu tip saksılarla çok sayıda fide bir yerden bir yere kolayca taşınabilir.
Sebze fidelerinin çabuk yetişmesini sağlamak fideleri saksılar içinde yetiştirmekle mümkündür. Fakat kiremit saksıların kullanımı oldukça pahalıdır. Bunların kullanım sonrası yıkanarak temizlenmesi, dezenfekte edilmesi ve tekrar kullanıma kadar saklanması ve saklama yeri sorunları vardır. Günümüzde kiremit saksılar sadece büyük bitkiler ve yine özel amaçlar için kullanılır.
Daimi kullanılan saksılar içinde plastik saksılar uzun ömürleri ile çok ekonomiktir. Ayrıca temizlenmeleri, dezenfekte edilmeleri, saklanmaları ve saklama için ayrılan yerin azlığı ile kiremit saksıların yerini almıştır.
Toprak saksıların kullanımı, işletmedeki birçok gideri azaltır ve her işletmeye istediği kadar istediği boyutlarda saksıyı, istediği zaman yapma olanağı verir. Toprak saksıların yapımında kullanılan pres makineleri 1920' li yıllarda kullanıma sunulmuştur. Bu güne kadar çok değişik pres makineleri yapılmıştır. Ancak presleme tekniği hemen hemen hepsinde aynıdır. Değişen sadece preslerin mekanik özelliği ile elle veya diğer bir güçle çalıştırılma şeklidir. Şu anda kullanılan preslerin saatte 2000-3000 bitki/adet kapasitede olanları vardır.
Kağıt saksılar Japonya' da gelişmesini tamamlamıştır. Çok yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bir çok saksıdan meydana gelen bu bileşik saksılar daha sonra birbirinden ayrılarak tek saksı haline dönüşür ve dikim kolaylığı temin eder.
Çalışmanın kolaylaştırılması ve hasadın aynı zamanda yapılması, dekara verimin arttırılması ve çalışma randımanının yükseltilmesi, işletmelerde fide dikim inakinalarının kullanımına bağlıdır. Fide dikim makinalannın saatteki hızı 0.4 ile 1.2 km' dir. Fide dikimi sırasında toprak 10-20 cm derinliğinde işlenerek gevşetilir ve yumuşatılır. Fide makinaları arasında ise, fideleri kökleri topraklı veya topraksız ya da saksılı olarak diken tipleri geliştirilmiştir. Fide dikim makinalarında, fidelerin sıra arası mesafesi 40-85 cm arasında ayarlanabilir ve bir anda 1 ile 8 adet sırayı birden dikme olanağı yaratılabilir. Sıra üzerinde ise 10-80 cm arasında ayarlama yapılabilmektedir. Kökü topraksız fideler daha kolay ve çabuk dikilir. Bu bakımdan kapasite artar ve 7-10 bin adet bitkiyi bir saatte dikmek mümkün olur. Ortalama dikim kapasitesi de 0.1 ile 2.0 hektar/ 8 saat çalışma süresi şeklinde gerçekleşir. Ancak bu kapasite bitkilere verilen sıra arası ve üzeri aralıklara bağlı olarak azalıp çoğalabilmektedir. Bu makinalar, dikim sırasında dikilen bitkilere can suyu da verebilir. Bunun için makinanın üzerinde 500 litreye varan su depoları bulunur.
Fide makinalarının çeki gücü, büyüklüğü yaptığı işe bağlı olarak 15-45 beygir gücü (PS) arasındadır. Kendi gücü ile çalışanlar olduğu gibi traktör arkasına takılan tipleri de vardır.
Comment