Tweet
Suni gübre daðýtma makinalarýnýn kullanma tekniði
Mevlüt VANOÐLU
Ziraat Mühendisi
Birim alana istenilen miktardan fazla gübre atýlmasý azotlu gübrelerde hem bitkiye zarar verir, hem de topraðýn yapýsýný bozar. Fosforlu gübrelerde de topraða bir zararý olmamasýna karþýlýk gübre israfý yapýlmýþ olur. Bu nedenle gübre daðýtma makinalarýnýn çalýþma tekniðinin bilinmesi gerekmektedir.
Çalýþmasý ve ayarlarý: Traktörde, kuyruk mili, gidiþ hýzýna baðlý olmayan (motor kuyruk mili) olmalýdýr. Hareket, traktör kuyruk milinden þaftla alýnarak bir þanzýmanla daðýtýcý organlara ve karýþtýrýcýlara verildiðinde ayar sürgüsü açýlýr. Disklerin üzerine düþen gübreler kanatçýklarýn çarpmasý sonucu hýzla fýrlatýlýr.
Makinanýn traktöre baðlanmasý: Önce traktördeki ayarsýz alt baðlantý kolunu, sonra ayarlý kolu ve en son olarak üst baðlantý kolu (orta kol) baðlanýr. Makinayý sökerken de tam aksi sýra takip edilir.
Makinanýn tarlaya götürülmesi: Makina tarlaya boþ olarak götürülür, gübre tarlada konulur. Tarlada gübrelemeye baþlamadan önce, traktör hidrolik kumanda kolu pozisyon kontrol konumuna getirilerek yükseklik ayarý yapýlýr.
Disklerin yerden yükseklik ayarý: Disklerin yerden yüksekliði arttýkça gübre daha geniþ bir alana fýrlatýlýr.
Disklerin yerden yüksekliði makinanýn kullanma klavuzunda yada makinanýn üzerindeki etikette belirtilmiþse bu talimalar uygulanýr. Eðer böyle bir talimat yoksa, bu yükseklik toz gübrelerde yerden 55 cm, kristal ve granüle gübrelerde 75 cm yukarýda olacak þekilde hidrolik kumanda kolu ile ayarlama yapýlýr.
Dekara atýlacak gübre miktarýnýn ayarlanmasý: Makinanýn kullanma kitabý veya üzerinde gübrelere göre ayar çizelgesi verilmiþ olsa da, kullanýlan gübreye göre makinanýn tekrar ayarlanmasý gerekir. Çünkü gübreler hava þartlarýnda etkilenir ve yapýlarý deðiþebilir.
Disklerin aðzýna bir torba veya plastikten yapýlmýþ özel bir düzenek takýlýr. Traktör kuyruk mili devri 540 d/d’ya getirilir. Bu da el gazý oynatýlarak ayarlanýr. Örneðin Türk Fiat 55-46, 65-46 tip traktörlerde, traktörün traktörmetresinde motor devri 1970 d/d’ yý gösterdiðinde kuyruk mili devri 540 d/d olur. 1970 d/d motor devrinde tarlanýn durumuna uygun vites seçilir. Makinanýn gübre çýkýþ deliði istenilen konuma getirilir. Bu þartlarda 100 m. gidildikten sonra daðýtýlan gübre esas alýnarak hesaplama yapýlýr. Bu durumda makinanýn iþ geniþliði önceden bilinmelidir.
Örneðin; iþ geniþliði 8 m. olan bir makinanýn 100 m. gittikten sonra arkaya baðlanan torbasýnda 24 kg. gübre birikmiþ ise;
Alan= 8X100= 800 m2 olur.
800 m2 alana 24 kg gübre atýlýrsa,
1000 m2 alana (x) ne kadar gübre atýlýr.
x= 24x 1000 = 30 Kg.
800
Atýlmak istenen miktar bundan az veya fazla ise gübre makinasýnýn gübre çýkýþ deliði açýlýp, kýsýlarak veya hýz yükseltilip, yavaþlatýlarak istenilen ayara ulaþýlýr.
Makina iþ geniþliði tesbiti: Düz ve temiz bir zeminde uygun traktör hýzý ve 540 d/d kuyruk mili devrinde daðýtma yapýlýr. Gübrenin yeknesaklýðýn bozulmaya baþladýðý yer ile en son fýrlatýlan noktanýn ortasý gerçek iþ geniþliðini belirleyen noktadýr.
Katlama: Gübre fýrlatýlýrken makinaya yakýn olan kýsýmlara çok, uzak olan kýsýmlara az gübre fýrlatýlmasýndan dolayý her yere eþit miktarda gübre atýlmamaktadýr. Eþitliði saðlamak için, katlama iþlemi yapýlýr. katlama bölgesi yeknesaklýðýn bozulmaya baþladýðý yerle gübrenin son düþtüðü noktadýr. Katlama; gidiþte atýlan gübrenin uç kýsýmlarýna (katlama bölgesine), dönüþte tekrar gübre düþecek þekilde yakýndan gelmekle saðlanýr. Yani gidiþ ve dönüþteki katlama bölgeleri üst üste gelecek þekilde hareket edilir.
Uyarýlar:
* Daðýtma sýrasýnda yükseklik deðiþtirilmemeli, traktörün ön seçme kolu pozisyon kontrolde olmalýdýr.
* Engebeli yerlerde fazla hýzlý çalýþýlmamalýdýr.
* Katlamalar iyi yapýlmalýdýr.
* Ayar düzenleri sýk sýk kontrol edilmelidir.
* Santrafüjlü daðýtýcýlarla rüzgarlý havalarda perde yoksa çalýþmamalýdýr.
Bakým:
* Toz insanlar olduðu kadar, traktör ve makina için de zararlýdýr. Çalýþmadan sonra traktör ve makina iyice temizlenmelidir.
* Aþýnmýþ ve kýrýlmýþ parçalar deðiþtirilmelidir.
* Parlak olan yerlere koruyucu yað sürülmeli ve yaðlanmalýdýr.
* Santrafüjlü gübre atma makinesinde diþli kutusu yaðý kontrol edilip, gerekirse SAE 90 numaralý yaðdan katýlmalýdýr.
* Mafsallarýn temizliðine ve yaðlanmasýna dikkat edilmelidir.
Emniyet kurallarý:
* Kuyruk mili ve zincirler muhafazasýz çalýþtýrýlmamalýdýr.
* Arýzada veya herhangi bir sebeple durmada kuyruk mili derhal durdurulmalýdýr.
Mevlüt VANOÐLU
Ziraat Mühendisi
Birim alana istenilen miktardan fazla gübre atýlmasý azotlu gübrelerde hem bitkiye zarar verir, hem de topraðýn yapýsýný bozar. Fosforlu gübrelerde de topraða bir zararý olmamasýna karþýlýk gübre israfý yapýlmýþ olur. Bu nedenle gübre daðýtma makinalarýnýn çalýþma tekniðinin bilinmesi gerekmektedir.
Çalýþmasý ve ayarlarý: Traktörde, kuyruk mili, gidiþ hýzýna baðlý olmayan (motor kuyruk mili) olmalýdýr. Hareket, traktör kuyruk milinden þaftla alýnarak bir þanzýmanla daðýtýcý organlara ve karýþtýrýcýlara verildiðinde ayar sürgüsü açýlýr. Disklerin üzerine düþen gübreler kanatçýklarýn çarpmasý sonucu hýzla fýrlatýlýr.
Makinanýn traktöre baðlanmasý: Önce traktördeki ayarsýz alt baðlantý kolunu, sonra ayarlý kolu ve en son olarak üst baðlantý kolu (orta kol) baðlanýr. Makinayý sökerken de tam aksi sýra takip edilir.
Makinanýn tarlaya götürülmesi: Makina tarlaya boþ olarak götürülür, gübre tarlada konulur. Tarlada gübrelemeye baþlamadan önce, traktör hidrolik kumanda kolu pozisyon kontrol konumuna getirilerek yükseklik ayarý yapýlýr.
Disklerin yerden yükseklik ayarý: Disklerin yerden yüksekliði arttýkça gübre daha geniþ bir alana fýrlatýlýr.
Disklerin yerden yüksekliði makinanýn kullanma klavuzunda yada makinanýn üzerindeki etikette belirtilmiþse bu talimalar uygulanýr. Eðer böyle bir talimat yoksa, bu yükseklik toz gübrelerde yerden 55 cm, kristal ve granüle gübrelerde 75 cm yukarýda olacak þekilde hidrolik kumanda kolu ile ayarlama yapýlýr.
Dekara atýlacak gübre miktarýnýn ayarlanmasý: Makinanýn kullanma kitabý veya üzerinde gübrelere göre ayar çizelgesi verilmiþ olsa da, kullanýlan gübreye göre makinanýn tekrar ayarlanmasý gerekir. Çünkü gübreler hava þartlarýnda etkilenir ve yapýlarý deðiþebilir.
Disklerin aðzýna bir torba veya plastikten yapýlmýþ özel bir düzenek takýlýr. Traktör kuyruk mili devri 540 d/d’ya getirilir. Bu da el gazý oynatýlarak ayarlanýr. Örneðin Türk Fiat 55-46, 65-46 tip traktörlerde, traktörün traktörmetresinde motor devri 1970 d/d’ yý gösterdiðinde kuyruk mili devri 540 d/d olur. 1970 d/d motor devrinde tarlanýn durumuna uygun vites seçilir. Makinanýn gübre çýkýþ deliði istenilen konuma getirilir. Bu þartlarda 100 m. gidildikten sonra daðýtýlan gübre esas alýnarak hesaplama yapýlýr. Bu durumda makinanýn iþ geniþliði önceden bilinmelidir.
Örneðin; iþ geniþliði 8 m. olan bir makinanýn 100 m. gittikten sonra arkaya baðlanan torbasýnda 24 kg. gübre birikmiþ ise;
Alan= 8X100= 800 m2 olur.
800 m2 alana 24 kg gübre atýlýrsa,
1000 m2 alana (x) ne kadar gübre atýlýr.
x= 24x 1000 = 30 Kg.
800
Atýlmak istenen miktar bundan az veya fazla ise gübre makinasýnýn gübre çýkýþ deliði açýlýp, kýsýlarak veya hýz yükseltilip, yavaþlatýlarak istenilen ayara ulaþýlýr.
Makina iþ geniþliði tesbiti: Düz ve temiz bir zeminde uygun traktör hýzý ve 540 d/d kuyruk mili devrinde daðýtma yapýlýr. Gübrenin yeknesaklýðýn bozulmaya baþladýðý yer ile en son fýrlatýlan noktanýn ortasý gerçek iþ geniþliðini belirleyen noktadýr.
Katlama: Gübre fýrlatýlýrken makinaya yakýn olan kýsýmlara çok, uzak olan kýsýmlara az gübre fýrlatýlmasýndan dolayý her yere eþit miktarda gübre atýlmamaktadýr. Eþitliði saðlamak için, katlama iþlemi yapýlýr. katlama bölgesi yeknesaklýðýn bozulmaya baþladýðý yerle gübrenin son düþtüðü noktadýr. Katlama; gidiþte atýlan gübrenin uç kýsýmlarýna (katlama bölgesine), dönüþte tekrar gübre düþecek þekilde yakýndan gelmekle saðlanýr. Yani gidiþ ve dönüþteki katlama bölgeleri üst üste gelecek þekilde hareket edilir.
Uyarýlar:
* Daðýtma sýrasýnda yükseklik deðiþtirilmemeli, traktörün ön seçme kolu pozisyon kontrolde olmalýdýr.
* Engebeli yerlerde fazla hýzlý çalýþýlmamalýdýr.
* Katlamalar iyi yapýlmalýdýr.
* Ayar düzenleri sýk sýk kontrol edilmelidir.
* Santrafüjlü daðýtýcýlarla rüzgarlý havalarda perde yoksa çalýþmamalýdýr.
Bakým:
* Toz insanlar olduðu kadar, traktör ve makina için de zararlýdýr. Çalýþmadan sonra traktör ve makina iyice temizlenmelidir.
* Aþýnmýþ ve kýrýlmýþ parçalar deðiþtirilmelidir.
* Parlak olan yerlere koruyucu yað sürülmeli ve yaðlanmalýdýr.
* Santrafüjlü gübre atma makinesinde diþli kutusu yaðý kontrol edilip, gerekirse SAE 90 numaralý yaðdan katýlmalýdýr.
* Mafsallarýn temizliðine ve yaðlanmasýna dikkat edilmelidir.
Emniyet kurallarý:
* Kuyruk mili ve zincirler muhafazasýz çalýþtýrýlmamalýdýr.
* Arýzada veya herhangi bir sebeple durmada kuyruk mili derhal durdurulmalýdýr.
