Tweet
SOYA FASULYESİNİN ÖNEMİ: Soya; dünyadaki bitkisel yağların ve yüksek proteinli hayvan yemlerinin başlıca kaynağıdır. Soya tohumu ortalama %39-45 protein ve %20-23 oranında yağ içermektedir. Harika bitki diye adlandırılan soya fasulyesinin kullanım yönleri sayılamayacak kadar çoktur. Soya; şekercilikte, inşaatlarda kullanılan macun bileşiklerinde, fungisit ve pestisitlerde, antibiyotiklerde, dizel yakıtında ve diğer birçok endüstriyel ve ecza ürünlerinde de kullanılmaktadır. Toprağa organik madde ve azot sağlayarak, toprağın verimliliğini arttıran önemli bir münavebe bitkisidir. Ülkemizde soya ekiminin %91’i Adana, Osmaniye, Hatay, Mersin, K.Maraş illerini kapsayan Akdeniz bölgesinde, %8’i Karadeniz ve %1’i Ege bölgesinde gerçekleşmektedir. Yıllara göre değişmekle birlikte ortalama 20.000 hektar alana soya ekimi yapılmaktadır.
İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ: Soya sıcağı seven tropik ve subtropik bölgelerde iyi gelişen bir bitkidir. Gelişme süresince 2.500-3.600˚C’lik toplam ısıya ihtiyaç gösterir. Toprak isteği bakımından fazla seçici değildir. Pamuk ve buğdayın yetiştiği her toprakta yetişebilmektedir. Soya ekilecek toprağın kumlu-tınlı, organik maddece zengin olması halinde, tohum verimi yüksek olmaktadır. Soyada verimin ve nodozite oluşumunun istenilen düzeyde olabilmesi için en uygun PH isteği 6,5-7,0’dir. Soya için uygun tohum yatağı makineli ekimde tohumların eşit derinliğe düşmesini sağlayacak şekilde düzgün olmalıdır. Soya ekimi yapılacak toprak, tavında iken sonbaharda 20-25cm derinlikte pullukla sürülür. Şubat ayı içerisinde kültivatör ile toprak karıştırılır. Ekim zamanına kadar bu şekilde bekletilen toprak, ekimden hemen önce goble-diks ile tekrar karıştırılır. Gübre ve yabancı ot ilaçlarının uygulanmasından sonra, toprak tekrar goble-diks ile iyice ufalanır. Daha sonra sürgü veya tapan çekilerek toprak sıkıştırılır ve tarla ekime hazır hale gelir.
TOHUMLUK SEÇİMİ: Ekimi yapılacak soya tohumlarında aranan başlıca özellikler şunlardır; Çimlenme oranı ve sürme gücü yüksek olmalı, başka çeşitlerle karışık olmamalı, hastalıklarla bulaşık olmamalı, tohumlar kırık, çatlak ve buruşuk olmamalı, tohumlarda Nezara virudula (kokulu böcek) emgisi bulunmamalıdır. Soya üreticileri sertifikalı kademede tohumluğu tercih etmelidir.
EKİM ZAMANI VE ŞEKLİ: Soya ekim zamanı bölgelere göre değişmekle birlikte 15 Nisan’dan sonra toprak ve hava şartlarının uygun olduğu herhangi bir zamanda ekilebilir. Ekim için toprak sıcaklığının 13-15˚C’nin üstünde olması gerekmektedir. Bu dönemde tavlı toprağa tohum mibzerle dekara 8-10 Kg düşecek şekilde 4-5 cm derinliğe ekilir. Sıra arası 60-70 cm, sıra üzeri 5-7 cm olmalıdır. Aşırı sık ve derin ekimden kaçınılmalıdır.
BAKIM: Soya bir çapa bitkisi olduğu için, yetişme mevsimi boyunca yabancı ot kontrolü ve toprağı havalandırmak amacıyla, 2-3 defa çapalama yapılmalıdır. İlk çapalama bitkiler toprak yüzüne çıkıştan 10-12 gün sonra traktör ile yapılmalıdır. Soya gelişmesinin ilk devresinde yabancı ottan fazla etkilendiği için gerekirse sıra üzerindeki yabancı otları yok etmek amacıyla bir el çapası da yapılmalıdır. Son çapalama ise birinci sulamadan sonra yapılır.
GÜBRELEME: Soya bir baklagil bitkisidir. İhtiyaç duyduğu azotun %40-70’ini bitki kendisi temin etmekte ve fazladan da toprağa bir miktar azot bırakmaktadır. Soya tarımında ilk gelişmenin sağlanması için ekimden önce veya ekimle birlikte dekara 4-6 Kg saf azot uygulanmalıdır. Verilen bu azot aynı zamanda nodozite oluşumuna yardımcı olmaktadır. Ülkemiz topraklarında Rhizobium brady japonicum bakterisi tabi olarak bulunmadığı için ekimle birlikte mutlak surette bakteri aşılaması yapılmalıdır. Kullanılacak gübre çeşidi ve miktarının belirlenmesi için toprak analizleri mutlaka yaptırılmalıdır. Fosforlu gübrelerin tamamı (dekara 6-14 Kg saf fosfor) ekimden önce toprağa verilmelidir. Ülkemiz toprakları potas bakımından zengin olduğundan potasyumlu gübrelemeye gerek yoktur. Ancak bu durum toprak analizleri ile de belirlenerek teyit ettirilmelidir.
SULAMA: Soya bitkisinin su ihtiyacı, değişik iklim ve toprak koşullarına göre 500 ile 700 mm kadardır. Soya yetiştirilen bölgelerde yıllık yağış miktarı genellikle yetersiz olduğundan, soya bitkisinin iyi gelişmesi için gereken su miktarı, sulama yoluyla verilmelidir. Normal iklim koşullarına göre 15-20 gün aralıklarla 3-4 kez sulanması uygundur. Soyada ilk sulama zamanı, ekim tarihine bağlı olarak değişebilmektedir. Birinci su bitki boyu 8-10 cm olduğunda, ikinci su ilk çiçekler görülmeye başladığında, üçüncü su baklalar görülmeye başladığında, dördüncü su ise gerektiğinde üçüncü sulamadan 10-15 gün sonra verilmelidir.
HASTALIK VE ZARARLILARLA MÜCADELESİ: Soya yetiştiriciliğinde hastalıklarla mücadelede en iyi yöntem, dayanıklı çeşitlerin kullanılmasıdır. Ekim nöbeti, temiz tohum kullanma ve tohum ilaçlaması gibi önlemlerle de hastalığın zararı en aza indirilmektedir. Soya tarımında görülen zararlılar için gerekli kimyasal mücadele mutlaka yapılmalıdır.
YABANCI OT MÜCADELESİ: Soya tarımında çıkış öncesi ve çıkış sonrası yabancı ot mücadelesi için herbisitler kullanılmalıdır. İlaç kullanımında yabancı otların geniş ve dar yapraklı oluşları dikkate alınmalıdır.
HASAT: Soyanın hasat zamanını iyi ayarlamak ve geçirmemek gerekir. Hasat zamanı geçirilirse dökülme oranı artar. Soyada hasat zamanı şöyle anlaşılır; önce yapraklar sararır ve çoğu dökülür, baklalar olgunlaşır, tohumlar sertleşir. Hasat biçerdöverle yapılır. Hasat sırasında tanedeki nem oranı %15 olmalıdır.
Kaynak:Çukobirlik
İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ: Soya sıcağı seven tropik ve subtropik bölgelerde iyi gelişen bir bitkidir. Gelişme süresince 2.500-3.600˚C’lik toplam ısıya ihtiyaç gösterir. Toprak isteği bakımından fazla seçici değildir. Pamuk ve buğdayın yetiştiği her toprakta yetişebilmektedir. Soya ekilecek toprağın kumlu-tınlı, organik maddece zengin olması halinde, tohum verimi yüksek olmaktadır. Soyada verimin ve nodozite oluşumunun istenilen düzeyde olabilmesi için en uygun PH isteği 6,5-7,0’dir. Soya için uygun tohum yatağı makineli ekimde tohumların eşit derinliğe düşmesini sağlayacak şekilde düzgün olmalıdır. Soya ekimi yapılacak toprak, tavında iken sonbaharda 20-25cm derinlikte pullukla sürülür. Şubat ayı içerisinde kültivatör ile toprak karıştırılır. Ekim zamanına kadar bu şekilde bekletilen toprak, ekimden hemen önce goble-diks ile tekrar karıştırılır. Gübre ve yabancı ot ilaçlarının uygulanmasından sonra, toprak tekrar goble-diks ile iyice ufalanır. Daha sonra sürgü veya tapan çekilerek toprak sıkıştırılır ve tarla ekime hazır hale gelir.
TOHUMLUK SEÇİMİ: Ekimi yapılacak soya tohumlarında aranan başlıca özellikler şunlardır; Çimlenme oranı ve sürme gücü yüksek olmalı, başka çeşitlerle karışık olmamalı, hastalıklarla bulaşık olmamalı, tohumlar kırık, çatlak ve buruşuk olmamalı, tohumlarda Nezara virudula (kokulu böcek) emgisi bulunmamalıdır. Soya üreticileri sertifikalı kademede tohumluğu tercih etmelidir.
EKİM ZAMANI VE ŞEKLİ: Soya ekim zamanı bölgelere göre değişmekle birlikte 15 Nisan’dan sonra toprak ve hava şartlarının uygun olduğu herhangi bir zamanda ekilebilir. Ekim için toprak sıcaklığının 13-15˚C’nin üstünde olması gerekmektedir. Bu dönemde tavlı toprağa tohum mibzerle dekara 8-10 Kg düşecek şekilde 4-5 cm derinliğe ekilir. Sıra arası 60-70 cm, sıra üzeri 5-7 cm olmalıdır. Aşırı sık ve derin ekimden kaçınılmalıdır.
BAKIM: Soya bir çapa bitkisi olduğu için, yetişme mevsimi boyunca yabancı ot kontrolü ve toprağı havalandırmak amacıyla, 2-3 defa çapalama yapılmalıdır. İlk çapalama bitkiler toprak yüzüne çıkıştan 10-12 gün sonra traktör ile yapılmalıdır. Soya gelişmesinin ilk devresinde yabancı ottan fazla etkilendiği için gerekirse sıra üzerindeki yabancı otları yok etmek amacıyla bir el çapası da yapılmalıdır. Son çapalama ise birinci sulamadan sonra yapılır.
GÜBRELEME: Soya bir baklagil bitkisidir. İhtiyaç duyduğu azotun %40-70’ini bitki kendisi temin etmekte ve fazladan da toprağa bir miktar azot bırakmaktadır. Soya tarımında ilk gelişmenin sağlanması için ekimden önce veya ekimle birlikte dekara 4-6 Kg saf azot uygulanmalıdır. Verilen bu azot aynı zamanda nodozite oluşumuna yardımcı olmaktadır. Ülkemiz topraklarında Rhizobium brady japonicum bakterisi tabi olarak bulunmadığı için ekimle birlikte mutlak surette bakteri aşılaması yapılmalıdır. Kullanılacak gübre çeşidi ve miktarının belirlenmesi için toprak analizleri mutlaka yaptırılmalıdır. Fosforlu gübrelerin tamamı (dekara 6-14 Kg saf fosfor) ekimden önce toprağa verilmelidir. Ülkemiz toprakları potas bakımından zengin olduğundan potasyumlu gübrelemeye gerek yoktur. Ancak bu durum toprak analizleri ile de belirlenerek teyit ettirilmelidir.
SULAMA: Soya bitkisinin su ihtiyacı, değişik iklim ve toprak koşullarına göre 500 ile 700 mm kadardır. Soya yetiştirilen bölgelerde yıllık yağış miktarı genellikle yetersiz olduğundan, soya bitkisinin iyi gelişmesi için gereken su miktarı, sulama yoluyla verilmelidir. Normal iklim koşullarına göre 15-20 gün aralıklarla 3-4 kez sulanması uygundur. Soyada ilk sulama zamanı, ekim tarihine bağlı olarak değişebilmektedir. Birinci su bitki boyu 8-10 cm olduğunda, ikinci su ilk çiçekler görülmeye başladığında, üçüncü su baklalar görülmeye başladığında, dördüncü su ise gerektiğinde üçüncü sulamadan 10-15 gün sonra verilmelidir.
HASTALIK VE ZARARLILARLA MÜCADELESİ: Soya yetiştiriciliğinde hastalıklarla mücadelede en iyi yöntem, dayanıklı çeşitlerin kullanılmasıdır. Ekim nöbeti, temiz tohum kullanma ve tohum ilaçlaması gibi önlemlerle de hastalığın zararı en aza indirilmektedir. Soya tarımında görülen zararlılar için gerekli kimyasal mücadele mutlaka yapılmalıdır.
YABANCI OT MÜCADELESİ: Soya tarımında çıkış öncesi ve çıkış sonrası yabancı ot mücadelesi için herbisitler kullanılmalıdır. İlaç kullanımında yabancı otların geniş ve dar yapraklı oluşları dikkate alınmalıdır.
HASAT: Soyanın hasat zamanını iyi ayarlamak ve geçirmemek gerekir. Hasat zamanı geçirilirse dökülme oranı artar. Soyada hasat zamanı şöyle anlaşılır; önce yapraklar sararır ve çoğu dökülür, baklalar olgunlaşır, tohumlar sertleşir. Hasat biçerdöverle yapılır. Hasat sırasında tanedeki nem oranı %15 olmalıdır.
Kaynak:Çukobirlik