Tweet
BUĞDAY SINIFLARI
Bunlar kışlık ve yazlık buğdaylar olarak ayrılabilir. Yazlık veya baharlık buğdaylar baharda ekilir yaz boyunca gelişir ve sonbaharda hasat edilir. Kışlık buğdaylar sonbaharda ekilir, bu sırada filizlenir ve kendi kendine gelişirler. Bunlar kış boyunca cansız hareketsiz veya inaktiftirler fakat yeşil renklerini korurlar. İlk baharda havalar ısınınca bu buğdaylar hızlı gelişirler ve yaz başında hasat edilirler.
Kışlık veya baharlık buğdaylar arasında seçim yapmak çok sayıda faktöre bağlıdır. Uzun gelişme süresi ve daha çok neme maruz kalması nedeniyle kışlık buğdaylar genellikle birim alan başına daha çok verim verirler. Bununla beraber, kışlık buğdayların üremeyle ilgisi olmayan kısımlarının büyümesi, gelişmesi aşamasında üretken bir bitki haline geçebilmesi veya bir başka deyişle vegetativ periyodun kısaltılması için bunların çiçeklenme ve meyve vermelerinin hızlandırılması gerekmektedir. Bu da belli bir süre için soğuk iklimi gerektirmektedir. Bu sıcaklığın temin edilemediği veya söz konusu olmadığı bölgelerde kışlık buğday tohumu üretilemiyecektir. Diğer yandan sıcaklık çok düşükse kışlık buğday ölecektir. Bu nedenle kış ikliminin kışlık buğday için çok soğuk olduğu bölgelerde baharlık buğday yetiştirilir. Genellikle düşük olan verimi nedeniyle baharlık buğdaylar genellikle yüksek protein içeriğine sahiptirler. Tüm faktörler eşit olduğunda, protein miktarı ile verim arasında negatif bir ilişki vardır. Bu çevresel etkinin yanında, buğdayın protein içeriği için ıslah edilebilir.
Ticari olarak buğdayın üç genetik tipi üretilmektedir. Triticum aestivum(common buğday), Triticum durum(durum buğdayı) ve Triticum compactum(club buğdayı) Durum buğdayı tetraploid(28 kromozom) bir buğday olup genel olarak makarna üretiminde kullanılır. Diğer iki tip hexaploid(42 kromozom) bir buğdaylardır. Cammon buğdaylar tanenin yapısına istinaden sert ve yumuşak tiplere ayrılırlar. Sert tipler kuvvetli ve elatik bir hamura gereksinim duyulan ekmek tipi ürünlerin yapımında kullanılır. Sert "cammon" buğdaylar durum buğdayında daha yumuşak bir yapıya sahiptirler. Bu buğdayların yumuşak tipleri ise bisküvi, kraker, kek ve genellikle gevrek yapıya sahip olan çok sayıda ürünlerin yapımında kullanılırlar. "Clup" buğdaylar ise çok yumuşak olup daha çok gevrek bir yapı istenen bisküvi tiplerinin yapımında kullanılır.
TS 2974 Buğday Standartlarında buğdaylar botanik tür ve alt türlere göre sınıflara, tane rengi ve tane yapılarına göre alt sınıflara ve kalite özelliklerine göre de derecelere ayrılırlar:
Makarnalık Buğdaylar
Makarnalık - Topbaş Buğdaylar
Diğer Makarnalık Buğdaylar
Ekmeklik Buğdaylar
Beyaz - Sert Ekmeklik Buğdaylar
Beyaz - Yumuşak Ekmeklik Buğdaylar
Kırmızı - Sert Ekmeklik Buğdaylar
Kırmızı - Yumuşak Ekmeklik Buğdaylar
Topbaş Buğdaylar
Beyaz - Topbaş Buğdaylar
Kırmızı - Topbaş Buğdaylar
Karışık Buğdaylar
Karışık Makarnalık Buğdaylar
Karışık Ekmeklik Buğdaylar
Karışık Topbaş Buğdaylar
Makarnalık buğdayların derecelere ayrılmasında hektolitre ağırlığı, camsı tane, dönmeli tane, yabancı madde(toplam, pelemir), bozuk tane(toplam sürmeli tane), kırık tane, diğer tahıllar ve diğer sınıf ve alt sınıflardan tanelerin miktarları gözönüne alınır. Ekmeklik buğdaylar için söz konusu olan özellikler ise hektolitre ağırlığı, yabancı madde, bozuk tane, kırık tane, diğer tahıllar ve diğer sınıf ve alt sınıflardan buğdayların derecelere ayrılmasında da kullanılmaktadır
Bunlar kışlık ve yazlık buğdaylar olarak ayrılabilir. Yazlık veya baharlık buğdaylar baharda ekilir yaz boyunca gelişir ve sonbaharda hasat edilir. Kışlık buğdaylar sonbaharda ekilir, bu sırada filizlenir ve kendi kendine gelişirler. Bunlar kış boyunca cansız hareketsiz veya inaktiftirler fakat yeşil renklerini korurlar. İlk baharda havalar ısınınca bu buğdaylar hızlı gelişirler ve yaz başında hasat edilirler.
Kışlık veya baharlık buğdaylar arasında seçim yapmak çok sayıda faktöre bağlıdır. Uzun gelişme süresi ve daha çok neme maruz kalması nedeniyle kışlık buğdaylar genellikle birim alan başına daha çok verim verirler. Bununla beraber, kışlık buğdayların üremeyle ilgisi olmayan kısımlarının büyümesi, gelişmesi aşamasında üretken bir bitki haline geçebilmesi veya bir başka deyişle vegetativ periyodun kısaltılması için bunların çiçeklenme ve meyve vermelerinin hızlandırılması gerekmektedir. Bu da belli bir süre için soğuk iklimi gerektirmektedir. Bu sıcaklığın temin edilemediği veya söz konusu olmadığı bölgelerde kışlık buğday tohumu üretilemiyecektir. Diğer yandan sıcaklık çok düşükse kışlık buğday ölecektir. Bu nedenle kış ikliminin kışlık buğday için çok soğuk olduğu bölgelerde baharlık buğday yetiştirilir. Genellikle düşük olan verimi nedeniyle baharlık buğdaylar genellikle yüksek protein içeriğine sahiptirler. Tüm faktörler eşit olduğunda, protein miktarı ile verim arasında negatif bir ilişki vardır. Bu çevresel etkinin yanında, buğdayın protein içeriği için ıslah edilebilir.
Ticari olarak buğdayın üç genetik tipi üretilmektedir. Triticum aestivum(common buğday), Triticum durum(durum buğdayı) ve Triticum compactum(club buğdayı) Durum buğdayı tetraploid(28 kromozom) bir buğday olup genel olarak makarna üretiminde kullanılır. Diğer iki tip hexaploid(42 kromozom) bir buğdaylardır. Cammon buğdaylar tanenin yapısına istinaden sert ve yumuşak tiplere ayrılırlar. Sert tipler kuvvetli ve elatik bir hamura gereksinim duyulan ekmek tipi ürünlerin yapımında kullanılır. Sert "cammon" buğdaylar durum buğdayında daha yumuşak bir yapıya sahiptirler. Bu buğdayların yumuşak tipleri ise bisküvi, kraker, kek ve genellikle gevrek yapıya sahip olan çok sayıda ürünlerin yapımında kullanılırlar. "Clup" buğdaylar ise çok yumuşak olup daha çok gevrek bir yapı istenen bisküvi tiplerinin yapımında kullanılır.
TS 2974 Buğday Standartlarında buğdaylar botanik tür ve alt türlere göre sınıflara, tane rengi ve tane yapılarına göre alt sınıflara ve kalite özelliklerine göre de derecelere ayrılırlar:
Makarnalık Buğdaylar
Makarnalık - Topbaş Buğdaylar
Diğer Makarnalık Buğdaylar
Ekmeklik Buğdaylar
Beyaz - Sert Ekmeklik Buğdaylar
Beyaz - Yumuşak Ekmeklik Buğdaylar
Kırmızı - Sert Ekmeklik Buğdaylar
Kırmızı - Yumuşak Ekmeklik Buğdaylar
Topbaş Buğdaylar
Beyaz - Topbaş Buğdaylar
Kırmızı - Topbaş Buğdaylar
Karışık Buğdaylar
Karışık Makarnalık Buğdaylar
Karışık Ekmeklik Buğdaylar
Karışık Topbaş Buğdaylar
Makarnalık buğdayların derecelere ayrılmasında hektolitre ağırlığı, camsı tane, dönmeli tane, yabancı madde(toplam, pelemir), bozuk tane(toplam sürmeli tane), kırık tane, diğer tahıllar ve diğer sınıf ve alt sınıflardan tanelerin miktarları gözönüne alınır. Ekmeklik buğdaylar için söz konusu olan özellikler ise hektolitre ağırlığı, yabancı madde, bozuk tane, kırık tane, diğer tahıllar ve diğer sınıf ve alt sınıflardan buğdayların derecelere ayrılmasında da kullanılmaktadır