Tweet
Brüksel lahanasý serin iklim sebzesi olup, lahana,karnabahar, brokkoli,alabaþ ve þalgam ile ayný familyada yer alýr.Brüksel lahanasýnýn yenilen kýsmý genellikle 60-90 cm boyunda dallanmamýþ, tek gövdelidir.Yaprak koltuklarýnda oluþan ceviz iriliðindeki,çok sayýda küçük minyatür lahanalar silindir þeklindeki gövdenin üzerinde çepeçevre saracak þekilde dizilmiþlerdir.Çeþit özelliklerine baðlý olarak bir bitkide yaklaþýk 30-50 adet minyatür baþ bulunur.
YETÝÞTÝRME ÝSTEKLERÝ:
Serin iklim sebzesidir.Optimum sýcaklýðýn 15-180 C olan bölgeler Brüksel lahanasý yetiþtiriciliði için uygundur.En iyi geliþmeyi 210 C yi aþmayan sýcaklýklarda gösterir.Diðer lahanagillere göre düþük sýcaklýklara oldukça dayanýklýdýr.Özellikle geçici çeþitleri daha dayanýklý olup, -100C derecedeki sýcaklýklara dayanabilmektedir. En iyi baþlar özellikle sonbaharý serin ve uzun, kýþlarý ýlýmlý olan deniz kýyýsý alanlardan elde edilmekle beraber, orta þiddete kýþa sahip bölgelerde de yetiþtirilebilir. Sýcak bölgelerde üretim mümkün olmakla beraber baþlar daha uzun þekilli ve gevþek bir geliþme gösterirler.
TOPRAK ÝSTEKLERÝ ve GÜBRELEME
Brüksel lahanasý çok çeþitli topraklarda yetiþtirilebilirse de orta derecede aðýr, yüksek organik madde içeren ve bünyesinde orta seviyede azot bulunduran topraklarda daha iyi geliþme gösterir. Erkenci çeþitler için hafif, geçici çeþitler için aðýr topraklar tercih edilmelidir.Topraða verilecek gübre miktarlarýný saptamadan önce topraktaki besin maddelerinin analiz edilmesi ve yapýlacak olan tavsiyelere göre gübre verilmesi gereklidir.Fosforlu ve potasyumlu gübrelerin tamamý ile azotlu gübrelerin üçte biri dikim sýrasýnda,azotun geri kalan kýsmýnýn ise;yetiþme periyodu boyunca yetiþtirilen çeþide baðlý olarak iki seferde verilmesi gerekir.
FÝDE YETÝÞTÝRÝCÝLÝÐÝFide üretimi için tohumlar bölgelere göre nisan ortasýndan haziran ortasýna kadar olan dönemde soðuk yastýklara m2 ye 3-4 gr tohum gelecek þekilde serpme olarak ekilir ve üzeri 1-2 cm kalýnlýðýnda harçla kapatýlýr.Bu dönemde Bu dönemde yabancý otlar temizlenmelidir.15-20 gün sonra çýkan fideler 1 m2 lik alanda 600-900 bitki kalacak þekilde seyreltilir.Yaprak biti,diðer zararlýlar ve hastalýklar için gerekli mücadele yapýlýr. Bitkiler 20 cm. boy aldýklarýnda esas yerlerine dikime hazýrdýrlar. Fideler, Haziran ve Temmuz aylarýnda tarladaki yerlerine dikilirler.
FÝDELERÝN DÝKÝMÝ
Bir gece önceden sulanan fideler ertesi gün yerlerinden sökülerek kök ve yaprak kýsýmlarýnýn 1/3’i týraþlanarak sýra arasý 70-90 cm ve sýra üzeri 45-60 cm olacak þekilde yerlerine dikilerek can suyu verilir.
BAKIM ÝÞLERÝBrüksel lahanasý yetiþtirilecek topraklarda münavebeye dikkat etmek ve en az 3 yýl boyunca ayný tarlada lahanagillerden bir sebzenin o toprakta yetiþtirilmemiþ olmasýna dikkat etmek gerekir. Toprak yüzeyinin altýnda oluþan sýkýþtýrýlmýþ sert tabakanýn derin sürüm yapýlarak, 2-3 yýlda bir kýrýlmasý gerekir. Brüksel lahanasý yetiþtirilecek topraklara mümkünse sonbaharda 2-3 ton ahýr gübresi verilerek derin sürüm yapýlýr, ve ilkbahara kadar tezekli bir þekilde býrakýlýr. Ýlkbaharda yaðmur ve karlarla daðýlan kesekler daha yüzlek bir sürüm yapýlarak daðýtýlýr. Bu sürümden önce fosforlu gübre pulluk altýna verilmelidir.Brüksel lahanasýnýn ihtiyaçlarý lahana ile benzerlik gösterir Brüksel lahanasý suyu çok sevdiðinden, yaðýþlar yeterli deðilse sulama ihmal edilmemelidir. Yüksek kaliteli ve verimli bir üretim için yaðýþ durumu dikkate alýnarak haftalýk aralarla sulama yapýlmalýdýr. Sulama yöntemi olarak en uygun sulama þekli damla sulama olmakla birlikte, karýk sulamada kullanýlabilir. Yaðmurlama sulama ise; mantari enfeksiyonlarý artýrmasý nedeniyle önerilmemektedir. uygulanabilir, daha sonra bir veya birkaç hasat daha yapýlýr. Geç dikimlerde çok erken uç kesilmesi alttaki Tutmayan fideler yeniden aþýlanmalý çara ve gerekli mücadele iþlemleri yapýlmalýdýr. Özellikle baþ baðlama döneminde yaprak bitlerine karþý gerekli önlem alýnmalýdýr.
HASAT
Hasat periyodu çeþidin erkencilik durumuna göre deðiþmekle birlikte, Aðustos sonundan Aralýk ayýna kadar devam eder. Brüksel lahanasýnda tohum ekiminden ilk hasada kadar 80-140 günlük süre gereklidir.Brüksel lahanasýnda hasat yaprak koltuklarýnda oluþan baþlarýn sýkýlaþýp 2.5-5 cm çapýna ulaþarak, parlak bir görünüm aldýðýnda ve sararmadan önce yapýlmalýdýr. Hasatta geç kalýnmamalý baþlar gevþeyip, patlamadan toplanmalýdýr. Hasat iþlemi baþýn altýndaki yapraðýn kýrýlarak ana gövdeden uzaklaþtýrýlmasýyla yapýlýr. Baþlarýn hasadý 3-5 seferde tamamlanabildiði gibi pazar kalitesinden kayýplar olmadan bir seferde tüm gövde ile birlikte hasat edilebilir. Daha sonra kapalý bir ortamda baþlar daha rahat toplanabilir. Brüksel lahanasýnda alttaki baþlar üstekilerden daha hýzlý geliþtiðinden, hasatta en üstteki baþlarýn tam büyüklüðüne ulaþmasýný bekleyinceye kadar gecikilirse, alttaki baþlar gevþeyerek çürür. Alttaki baþlarýn büyümesini geciktirmek, bitki aralýklarýna verilecek mesafenin azaltýlmasý ile kýsmen saðlanabilirse de daha etkili bir yol olarak yaz sonu veya sonbaharda esas büyüme noktasý kýrýlarak üstteki baþlarýn olgunlaþmasý hýzlandýrýlabilir Uç alma iþlemi özellikle yetiþme mevsimi kýsa olan bölgelerde hasat periyodunu kýsaltmak ve üreticilerin kýþ baþlamadan önce hasat iþlemlerini tamamlayabilmeleri amacýyla uygulanýr. Uç alma genellikle en alttaki baþlarýn 1.25 cm büyüklüðüne ulaþtýðýnda tepesinin kýrýlmasý olarak uygulanabildiði gibi, eylül ve ekim aylarýnda ilk ve ikinci hasattan sonra da baþlarýn küçük kalmasýna ve hasat edilen baþ sayýsýnýn azalmasýna neden olur. Tepe alma iþlemi geç yapýlýrsa, üstteki baþlar normal büyüklüklerine ulaþmadan alttaki baþlar çok büyür ve aþýrý olgunluðu eriþir. .Baþlar uç noktasýnýn kýrýlmasýndan 3-4 hafta sonra olgunlaþarak hasada uygun hale gelirler. En iyi kalitede baþlar gündüz güneþli, geceleri don olaylarýnýn hafif görüldüðü dönemlerde elde edilir. Sýcak hava yumuþak, gevþek veya açýlmýþ zayýf kalitede baþlarýn meydana gelmesine neden olur.Bir bitkiden yaklaþýk 1 kg ürün alýnmaktadýr.Brüksel lahanasýnda ortalama verim iri baþlý çeþitlerde dekara 1-2 ton küçük baþlý çeþitlerde ise 3 ton’dur.
LAHANAGÝLLER (Crucifera Familyasý) HASTALIK VE ZARARLILARI
Lahana mildiyösü :Fidelerinin ve geliþmiþ bitkilerin yapraklarýnýn alt yüzlerinde grimsi küf tabakalarý halinde kendini belli eder. Yapraklarýn üzerinde sarýmsý lekeler oluþur, buralar zamanla kurur.Çevrede ilk hastalýk belirtilerinin görülmesiyle kimyasal mücadeleye baþlanýr,haftada bir kez mücadele yapýlýr.
Son ilaçlama ile hasat aralýðýna dikkat edilmelidir.
Lahana Kökur Hastalýðý : Fide ve tarla döneminde bitkilerin kök boðazýnda yumruk gibi saçak köklerde ise parmak gibi urlar görülür, bu bitkiler solar ve baþ baðlayamaz.Hastalýðýn þiddetine göre verimde azalma olur. Fide ekimi öncesi fide topraðýna kireç uygulamasý yapýlýr.
Lahana Kelebeði :Zararlýnýn larvalarý yapraklarýn damar aralarýný kemirip yiyerek ve pislikleriyle kirleterek zarar verir. Yýlda 2-6 döl verir.
Küçük alanlarda yaprak altlarýndaki yumurta kümeleri toplanarak imha edilir. Büyük alanlarda ise kelebek uçuþlarýnýn görülmesinden sonra bitkiler kontrol edilir, % 10 bulaþma varsa mücadele yapýlýr.
YETÝÞTÝRME ÝSTEKLERÝ:
Serin iklim sebzesidir.Optimum sýcaklýðýn 15-180 C olan bölgeler Brüksel lahanasý yetiþtiriciliði için uygundur.En iyi geliþmeyi 210 C yi aþmayan sýcaklýklarda gösterir.Diðer lahanagillere göre düþük sýcaklýklara oldukça dayanýklýdýr.Özellikle geçici çeþitleri daha dayanýklý olup, -100C derecedeki sýcaklýklara dayanabilmektedir. En iyi baþlar özellikle sonbaharý serin ve uzun, kýþlarý ýlýmlý olan deniz kýyýsý alanlardan elde edilmekle beraber, orta þiddete kýþa sahip bölgelerde de yetiþtirilebilir. Sýcak bölgelerde üretim mümkün olmakla beraber baþlar daha uzun þekilli ve gevþek bir geliþme gösterirler.
TOPRAK ÝSTEKLERÝ ve GÜBRELEME
Brüksel lahanasý çok çeþitli topraklarda yetiþtirilebilirse de orta derecede aðýr, yüksek organik madde içeren ve bünyesinde orta seviyede azot bulunduran topraklarda daha iyi geliþme gösterir. Erkenci çeþitler için hafif, geçici çeþitler için aðýr topraklar tercih edilmelidir.Topraða verilecek gübre miktarlarýný saptamadan önce topraktaki besin maddelerinin analiz edilmesi ve yapýlacak olan tavsiyelere göre gübre verilmesi gereklidir.Fosforlu ve potasyumlu gübrelerin tamamý ile azotlu gübrelerin üçte biri dikim sýrasýnda,azotun geri kalan kýsmýnýn ise;yetiþme periyodu boyunca yetiþtirilen çeþide baðlý olarak iki seferde verilmesi gerekir.
FÝDE YETÝÞTÝRÝCÝLÝÐÝFide üretimi için tohumlar bölgelere göre nisan ortasýndan haziran ortasýna kadar olan dönemde soðuk yastýklara m2 ye 3-4 gr tohum gelecek þekilde serpme olarak ekilir ve üzeri 1-2 cm kalýnlýðýnda harçla kapatýlýr.Bu dönemde Bu dönemde yabancý otlar temizlenmelidir.15-20 gün sonra çýkan fideler 1 m2 lik alanda 600-900 bitki kalacak þekilde seyreltilir.Yaprak biti,diðer zararlýlar ve hastalýklar için gerekli mücadele yapýlýr. Bitkiler 20 cm. boy aldýklarýnda esas yerlerine dikime hazýrdýrlar. Fideler, Haziran ve Temmuz aylarýnda tarladaki yerlerine dikilirler.
FÝDELERÝN DÝKÝMÝ
Bir gece önceden sulanan fideler ertesi gün yerlerinden sökülerek kök ve yaprak kýsýmlarýnýn 1/3’i týraþlanarak sýra arasý 70-90 cm ve sýra üzeri 45-60 cm olacak þekilde yerlerine dikilerek can suyu verilir.
BAKIM ÝÞLERÝBrüksel lahanasý yetiþtirilecek topraklarda münavebeye dikkat etmek ve en az 3 yýl boyunca ayný tarlada lahanagillerden bir sebzenin o toprakta yetiþtirilmemiþ olmasýna dikkat etmek gerekir. Toprak yüzeyinin altýnda oluþan sýkýþtýrýlmýþ sert tabakanýn derin sürüm yapýlarak, 2-3 yýlda bir kýrýlmasý gerekir. Brüksel lahanasý yetiþtirilecek topraklara mümkünse sonbaharda 2-3 ton ahýr gübresi verilerek derin sürüm yapýlýr, ve ilkbahara kadar tezekli bir þekilde býrakýlýr. Ýlkbaharda yaðmur ve karlarla daðýlan kesekler daha yüzlek bir sürüm yapýlarak daðýtýlýr. Bu sürümden önce fosforlu gübre pulluk altýna verilmelidir.Brüksel lahanasýnýn ihtiyaçlarý lahana ile benzerlik gösterir Brüksel lahanasý suyu çok sevdiðinden, yaðýþlar yeterli deðilse sulama ihmal edilmemelidir. Yüksek kaliteli ve verimli bir üretim için yaðýþ durumu dikkate alýnarak haftalýk aralarla sulama yapýlmalýdýr. Sulama yöntemi olarak en uygun sulama þekli damla sulama olmakla birlikte, karýk sulamada kullanýlabilir. Yaðmurlama sulama ise; mantari enfeksiyonlarý artýrmasý nedeniyle önerilmemektedir. uygulanabilir, daha sonra bir veya birkaç hasat daha yapýlýr. Geç dikimlerde çok erken uç kesilmesi alttaki Tutmayan fideler yeniden aþýlanmalý çara ve gerekli mücadele iþlemleri yapýlmalýdýr. Özellikle baþ baðlama döneminde yaprak bitlerine karþý gerekli önlem alýnmalýdýr.
HASAT
Hasat periyodu çeþidin erkencilik durumuna göre deðiþmekle birlikte, Aðustos sonundan Aralýk ayýna kadar devam eder. Brüksel lahanasýnda tohum ekiminden ilk hasada kadar 80-140 günlük süre gereklidir.Brüksel lahanasýnda hasat yaprak koltuklarýnda oluþan baþlarýn sýkýlaþýp 2.5-5 cm çapýna ulaþarak, parlak bir görünüm aldýðýnda ve sararmadan önce yapýlmalýdýr. Hasatta geç kalýnmamalý baþlar gevþeyip, patlamadan toplanmalýdýr. Hasat iþlemi baþýn altýndaki yapraðýn kýrýlarak ana gövdeden uzaklaþtýrýlmasýyla yapýlýr. Baþlarýn hasadý 3-5 seferde tamamlanabildiði gibi pazar kalitesinden kayýplar olmadan bir seferde tüm gövde ile birlikte hasat edilebilir. Daha sonra kapalý bir ortamda baþlar daha rahat toplanabilir. Brüksel lahanasýnda alttaki baþlar üstekilerden daha hýzlý geliþtiðinden, hasatta en üstteki baþlarýn tam büyüklüðüne ulaþmasýný bekleyinceye kadar gecikilirse, alttaki baþlar gevþeyerek çürür. Alttaki baþlarýn büyümesini geciktirmek, bitki aralýklarýna verilecek mesafenin azaltýlmasý ile kýsmen saðlanabilirse de daha etkili bir yol olarak yaz sonu veya sonbaharda esas büyüme noktasý kýrýlarak üstteki baþlarýn olgunlaþmasý hýzlandýrýlabilir Uç alma iþlemi özellikle yetiþme mevsimi kýsa olan bölgelerde hasat periyodunu kýsaltmak ve üreticilerin kýþ baþlamadan önce hasat iþlemlerini tamamlayabilmeleri amacýyla uygulanýr. Uç alma genellikle en alttaki baþlarýn 1.25 cm büyüklüðüne ulaþtýðýnda tepesinin kýrýlmasý olarak uygulanabildiði gibi, eylül ve ekim aylarýnda ilk ve ikinci hasattan sonra da baþlarýn küçük kalmasýna ve hasat edilen baþ sayýsýnýn azalmasýna neden olur. Tepe alma iþlemi geç yapýlýrsa, üstteki baþlar normal büyüklüklerine ulaþmadan alttaki baþlar çok büyür ve aþýrý olgunluðu eriþir. .Baþlar uç noktasýnýn kýrýlmasýndan 3-4 hafta sonra olgunlaþarak hasada uygun hale gelirler. En iyi kalitede baþlar gündüz güneþli, geceleri don olaylarýnýn hafif görüldüðü dönemlerde elde edilir. Sýcak hava yumuþak, gevþek veya açýlmýþ zayýf kalitede baþlarýn meydana gelmesine neden olur.Bir bitkiden yaklaþýk 1 kg ürün alýnmaktadýr.Brüksel lahanasýnda ortalama verim iri baþlý çeþitlerde dekara 1-2 ton küçük baþlý çeþitlerde ise 3 ton’dur.
LAHANAGÝLLER (Crucifera Familyasý) HASTALIK VE ZARARLILARI
Lahana mildiyösü :Fidelerinin ve geliþmiþ bitkilerin yapraklarýnýn alt yüzlerinde grimsi küf tabakalarý halinde kendini belli eder. Yapraklarýn üzerinde sarýmsý lekeler oluþur, buralar zamanla kurur.Çevrede ilk hastalýk belirtilerinin görülmesiyle kimyasal mücadeleye baþlanýr,haftada bir kez mücadele yapýlýr.
Son ilaçlama ile hasat aralýðýna dikkat edilmelidir.
Lahana Kökur Hastalýðý : Fide ve tarla döneminde bitkilerin kök boðazýnda yumruk gibi saçak köklerde ise parmak gibi urlar görülür, bu bitkiler solar ve baþ baðlayamaz.Hastalýðýn þiddetine göre verimde azalma olur. Fide ekimi öncesi fide topraðýna kireç uygulamasý yapýlýr.
Lahana Kelebeði :Zararlýnýn larvalarý yapraklarýn damar aralarýný kemirip yiyerek ve pislikleriyle kirleterek zarar verir. Yýlda 2-6 döl verir.
Küçük alanlarda yaprak altlarýndaki yumurta kümeleri toplanarak imha edilir. Büyük alanlarda ise kelebek uçuþlarýnýn görülmesinden sonra bitkiler kontrol edilir, % 10 bulaþma varsa mücadele yapýlýr.
