Tweet
Sebze hastalıkları ve mücadele
Seralarda Sebze hastalıkları ve mücadele yöntemleri...
Sebzelerde beyaz çürüklük (Sclerotinia sclerotiorum)
Hastalığın belirtileri:
Kök ve kök boğazında ıslak çürümeler ve gelişmiş bitkilerin yaprak ve sürgünlerinde solgunluk şeklinde kendini gösterir. Kök boğazında pamuk beyazlığında mantar tabakası oluşur. Bu mantar tabakası daha sonra kirli beyaz ve yapışkan bir hal alır. Sonra havanın etkisiyle koyu kahveden siyaha kadar değişen renk alarak sert bir tohum şekline dönüşür. Bunlar uzun yıllar toprakta kalır.
Domates Mildiyösü (Phytophthora infestans)
Hastalığın belirtileri:
Yapraklar üzerinde önce küçük soluk yeşil veya sarımsı lekeler belirir. Hastalık ilerledikçe renkleri kahverengi veya siyah olur. Rutubetli havalarda ve 16-22oC sıcaklıklar arasında lekelerin alt yüzlerinde beyaz veya kül rengi bir örtü meydana gelir. Meyvelerdeki esmer lekeler domates kızardığı zaman yeşil bir çerçeve ile normal kırmızı kısımdan ayırt edilir. Sıcaklık 19-22oC ve orantılı nem %80 ve üzerinde olduğunda salgın yapar.
Sebzelerde kurşuni küf (Botrytis cinerea)
Hastalığın belirtileri:
Hastalık gövde ve meyvede görülür. Önce toplu iğne başı kadar küçük olan belirtiler epidermis altında gelişerek genişler ve dokuya yayılır. Epidermis çatlar konukçunun su kaybına neden olur. Konukçunun çiçek açma zamanında taç yaprakları hastalığa çok duyarlıdır. Mantar bu kısımlardan girerek meyveye geçer ve meyve çürüklüğü yapar. Hastalığın gelişmesi için en uygun sıcaklık 20-25oC ve orantılı nem %95-98’dir.
Yaprak küfü (Cladosporium fulvum)
Hastalığın belirtileri:
Domates yaprakları üzerinde önce sarı renkli lekeler görülür. Daha sonra bu lekelerin alt kısmında zeytuni kahverengi küf oluşur. Hastalık kısa zamanda bütün yaprakları kaplar ve bitkiyi kurutur. Hastalık için en uygun sıcaklık 20-25oC ve en uygun orantılı nem %95’tir.
Domates Erken Yaprak Yanıklığı Hastalığı (Alternaria solani)
Hastalığın belirtileri:
Hastalık yapraklarda, saplarda ve meyvelerde lekeler halinde görülür. Lekeler önce küçük, gayri muntazam ve esmerdir. Sonra 1-2 cm kadar büyürler. Koyu gri bir renk alırlar ve genellikle merkezi daireler şeklinde sınırlanma gösterirler. Aynı lekeler bazen saplarda da meydana gelir. Bu lekelerin üstünde sap tamamen ölebilir. Meyvelerde sapın tutunduğu kısımda koyu renkli çökük, sınırlanmış lekeler meydana gelir. Hastalık en uygun gelişmeyi 28-30oCde gösterir.
BAKTERİYEL HASTALIKLAR
Domates bakteriyel kanser ve solgunluk hastalığı
(Clavibacter michiganensis subsp. michiganensis)
Hastalığın belirtileri:
Çiçek devresine yakın alt yapraklardan solgunluk başlar. Sürgün ve yaprakçıklarda tek taraflı solgunluk görülür. Kısa bir süre sonra domates bitkileri kurur. Hastalık gövde ve sürgünlerde görülen yara ve çatlaklardan dolayı bakteriyel kanser olarak da adlandırılmaktadır. İletim demetlerine bakıldığında kahverengi renk değişikliği görülür. Meyvelerde ise ortası kahverengi, çevresi açık renkli, kuş gözü şeklinde lekeler oluşur.
Domates ve biberde bakteriyel leke hastalığı
(Xanthomonas vesicatoria)
Hastalığın belirtileri:
Domateste; gövde, yaprak ve meyve üzerinde bakteriyel leke hastalığının belirtileri ortaya çıkar. Yaprak lezyonları; başta koyu renkli, yağ lekesi şeklinde görülür, zamanla kahverengimsi siyah renk alırlar. Lekelerin çevresi dar sarı bir hale ile çevrilidir. Birkaç leke bile yaprakçığın sararmasına ve zamanından önce dökülmesine neden olabilir. Gövde üzerideki lekelerin yayılması çiçeklerin ölmesine ve aniden dökülmelerine sebep olmaktadır. Domates meyveleri üzerinde önceleri küçük, siyah, yeşilimsi beyaz dar bir hale ile çevrili lekeler oluşur . Daha yaşlı lekeler ise; siyah, 6-8 mm çapında, kahverengimsi siyah ve krater görünümündedir. Çatlaklardan saprofit organizmaların da girmesiyle çürümeler meydana gelir. Olgun meyveler yüksek asit içerikleri nedeniyle bakteriyel leke hastalığına dayanıklıdır.
Biberlerde; tüm toprak üstü organları hastalığa duyarlıdır. Başlangıçta genç yaprakların alt yüzeylerinde küçük, sarımsı yeşil yağ lekeleri oluşur. Olgun yapraklarda ise; lekeler ilk önce koyu yeşil yağ lekesi görünümünde, daha sonra genişleyerek 1 cm çapa ulaşabilir ve rengi ten rengi- morumsu gri ve kahverengi sınırlı görünüme dönüşür. Lekelerin çevresi dar sarı bir hale ile çevrilidir. Hastalıklı yapraklar sararır ve dökülür. Meyve lekeleri; koyu, yuvarlak, 5 mm çapında yağ lekesi halinde başlar ve giderek lekeler genişler, çatlar ve siğil görünümünü alır. Gövde üzerinde de küçük, eliptik lekeler oluşur ve bu lekeler zamanla çatlayarak kanserleşir.
Domates bakteriyel benek hastalığı
(Pseudomonas syringae pv. tomato)
Hastalığın belirtileri:
Yaprak, sap, çiçek ve meyve saplarında kahverengiden siyaha kadar değişen küçük lekeler, ilerleyen dönemlerde yapraklardaki lekelerin birleşmesiyle daha büyük lekeler oluşturur. Meyvelerde küçük, koyu kahverengi, yüzeysel kabarcıklar şeklinde lekeler görülür.
Domates öz (gövde) nekrozu hastalığı
Hastalığın belirtileri:
Hastalık belirtileri genellikle meyve döneminde ortaya çıkar. Hasta bitkinin yapraklarında sararma ve solgunluk belirtileri gözlenir. Bitkinin alt kısımlarında ve özellikle koltuk alma yerlerinde, gövde üzerinde başlangıçta haşlanmış görünümlü, daha sonra siyahlaşan ve çökük görünüm alan lekeler oluşur. Bazen gövdede dışa veya öz boşluğuna doğru yan kökler oluşur. Bitkinin özü kahverengileşir ve zamanla boşalır. Hasta bitkiler genellikle ayakta kalır, ancak bazen solgunluk ve ölüm ortaya çıkar.
Hıyar köşeli yaprak leke hastalığı (Pseudomonas syringae pv. lachrymans)
Hastalığın belirtileri:
Kotiledon yapraklarda şeffaf, düzensiz, yağ lekeleri oluşur. Gerçek yapraklarda ise damarlarla sınırlanmış, köşeli, zamanla delinen yağ lekeleri görülür. Yaprakların alt yüzeyinde sabahın erken saatlerinde bakteriyel akıntı görüldüğünden hastalığa gözyaşı hastalığı da denmektedir. Meyvelerde küçük, yuvarlak, hafifçe çökük, sarı lekeler oluşur. Zamanla bu meyvelerde çürüme meydana gelir.
VİRÜS HASTALIKLARI:
Domates mozaik hastalığı ( TMV )
Hastalığın belirtileri : Yaprak üzerinde açık-yeşil, sarı ve koyu-yeşil renkte mozayık lekeler görülür. Yapraklarda kıvrılma ve şekil bozukluğu meydana gelir. Kış aylarında bitkide bodurlaşma ve yapraklarda "eğrelti otu" görünümü daha belirgindir. Gövdede antosiyan birikimi sonucu mor renk oluşmaktadır. Meyvelerde şekil bozukluğu ve kahverengi ölü noktalar veya çizgiler oluşur. Tütün mosaic virusunun bir ırkı tarafından hastalandırılmış domates bitkisinin meyvelerinin kabuk altındaki iç dokularında kahverenkli mantarımsı ölü dokulara rastlanır.
Taşınma şekli:
Tohumla, mekanik olarak ve hastalıklı bitki artıkları ile taşınmaktadır.
Domates iplik yapraklılık hastalığı (CMV)
Domateste hastalığın belirtileri:
Bitkinin yaprak ayası daralır ve yaprak ipliksi bir görünüm alır. Boğum araları kısalır, yapraklar küçülür ve bitkide rozetleşme, bodurlaşma meydana gelir. Çok sayıda yan yaprakçıklar oluşur. Meyveler normal büyüklükte değildir ve şekilsiz görünüm almaktadır. Ayrıca meyveler üzerinde beyazımtrak-sarı renkli halkalar içinde kabarıklıklar görülür.
Hıyarda hastalığın belirtileri:
Yaprak üzerinde sarımsı-yeşil lekeler, buruşukluklar, damarlar arasında kalan kısımlarda bombeli yüzeyler oluşur. Yapraklar kırışık bir görünüm alır. Boğum araları kısalır ve bitki bodurlaşır. Meyvenin üzerinde sarımsı-yeşil lekeler meydana gelir. Yeşil kısımların üzerinde ise siğil benzeri çıkıntılar veya kabartılar oluşur.
Taşınma şekli:
Virus yaprakbitleri ile, mekanik olarak, tohumla ve hastalıklı bitki artıkları ile taşınır.
Domates sarı yaprak kıvırcıklık virüsü ( TYLCV)
Hastalığın belirtileri:
Yaprak kenarında veya damar aralarında sararmalar meydana gelmektedir. Yapraklar küçülür ve kenarları yukarı doğru kıvrılarak kayık görünümü alırlar. Meyveler geç olgunlaşır ve pazar değerini yitirir. Erken dönemde hastalığa yakalanan bitkiler bodur kalır.
Taşınma şekli:
Beyaz sinek ile taşınmaktadır.
Çift virüslü çizgi hastalığı (Tobacco mosaic virus + Potato virus X)
Hastalığın belirtileri:
Tepe yapraklarda çok sayıda koyu kahverengi-siyah ölü lekeler oluşur. Gövde üzerinde hafif çökük uzunlamasına koyu kahverengi çizgi şeklindeki belirtiler yaprak sapında da devam eder. Yapraklarda küçülme ve bitkide bodurlaşma meydana gelir. Meyveler üzerinde gelişi güzel dağılmış yağlı görünümlü kahverengi yama ya da nekroz şeklinde lekeler oluşur .
Taşınma şekli:
Virüs her türlü mekanik yollarla, hastalıklı bitki artıkları ile ve tohumla taşınmaktadır.
Domates lekeli solgunluk virüsü (TSWV) Hastalığın belirtileri:
Yapraklar üzerinde önce kahverengi daha sonra bronz rengine dönüşen lekeler oluşur. Yapraklar aşağı ve içe doğru kıvrılır ve bazen kırılgan bir yapı alır. Bitki bodur kalır. Meyveler üzerinde çok sayıda iç içe geçmiş halkalar şeklinde lekeler görülür.
Taşınma şekli:
Tütün thripsi ile taşınmaktadır.
Seralarda Sebze hastalıkları ve mücadele yöntemleri...
Sebzelerde beyaz çürüklük (Sclerotinia sclerotiorum)
Hastalığın belirtileri:
Kök ve kök boğazında ıslak çürümeler ve gelişmiş bitkilerin yaprak ve sürgünlerinde solgunluk şeklinde kendini gösterir. Kök boğazında pamuk beyazlığında mantar tabakası oluşur. Bu mantar tabakası daha sonra kirli beyaz ve yapışkan bir hal alır. Sonra havanın etkisiyle koyu kahveden siyaha kadar değişen renk alarak sert bir tohum şekline dönüşür. Bunlar uzun yıllar toprakta kalır.
Domates Mildiyösü (Phytophthora infestans)
Hastalığın belirtileri:
Yapraklar üzerinde önce küçük soluk yeşil veya sarımsı lekeler belirir. Hastalık ilerledikçe renkleri kahverengi veya siyah olur. Rutubetli havalarda ve 16-22oC sıcaklıklar arasında lekelerin alt yüzlerinde beyaz veya kül rengi bir örtü meydana gelir. Meyvelerdeki esmer lekeler domates kızardığı zaman yeşil bir çerçeve ile normal kırmızı kısımdan ayırt edilir. Sıcaklık 19-22oC ve orantılı nem %80 ve üzerinde olduğunda salgın yapar.
Sebzelerde kurşuni küf (Botrytis cinerea)
Hastalığın belirtileri:
Hastalık gövde ve meyvede görülür. Önce toplu iğne başı kadar küçük olan belirtiler epidermis altında gelişerek genişler ve dokuya yayılır. Epidermis çatlar konukçunun su kaybına neden olur. Konukçunun çiçek açma zamanında taç yaprakları hastalığa çok duyarlıdır. Mantar bu kısımlardan girerek meyveye geçer ve meyve çürüklüğü yapar. Hastalığın gelişmesi için en uygun sıcaklık 20-25oC ve orantılı nem %95-98’dir.
Yaprak küfü (Cladosporium fulvum)
Hastalığın belirtileri:
Domates yaprakları üzerinde önce sarı renkli lekeler görülür. Daha sonra bu lekelerin alt kısmında zeytuni kahverengi küf oluşur. Hastalık kısa zamanda bütün yaprakları kaplar ve bitkiyi kurutur. Hastalık için en uygun sıcaklık 20-25oC ve en uygun orantılı nem %95’tir.
Domates Erken Yaprak Yanıklığı Hastalığı (Alternaria solani)
Hastalığın belirtileri:
Hastalık yapraklarda, saplarda ve meyvelerde lekeler halinde görülür. Lekeler önce küçük, gayri muntazam ve esmerdir. Sonra 1-2 cm kadar büyürler. Koyu gri bir renk alırlar ve genellikle merkezi daireler şeklinde sınırlanma gösterirler. Aynı lekeler bazen saplarda da meydana gelir. Bu lekelerin üstünde sap tamamen ölebilir. Meyvelerde sapın tutunduğu kısımda koyu renkli çökük, sınırlanmış lekeler meydana gelir. Hastalık en uygun gelişmeyi 28-30oCde gösterir.
BAKTERİYEL HASTALIKLAR
Domates bakteriyel kanser ve solgunluk hastalığı
(Clavibacter michiganensis subsp. michiganensis)
Hastalığın belirtileri:
Çiçek devresine yakın alt yapraklardan solgunluk başlar. Sürgün ve yaprakçıklarda tek taraflı solgunluk görülür. Kısa bir süre sonra domates bitkileri kurur. Hastalık gövde ve sürgünlerde görülen yara ve çatlaklardan dolayı bakteriyel kanser olarak da adlandırılmaktadır. İletim demetlerine bakıldığında kahverengi renk değişikliği görülür. Meyvelerde ise ortası kahverengi, çevresi açık renkli, kuş gözü şeklinde lekeler oluşur.
Domates ve biberde bakteriyel leke hastalığı
(Xanthomonas vesicatoria)
Hastalığın belirtileri:
Domateste; gövde, yaprak ve meyve üzerinde bakteriyel leke hastalığının belirtileri ortaya çıkar. Yaprak lezyonları; başta koyu renkli, yağ lekesi şeklinde görülür, zamanla kahverengimsi siyah renk alırlar. Lekelerin çevresi dar sarı bir hale ile çevrilidir. Birkaç leke bile yaprakçığın sararmasına ve zamanından önce dökülmesine neden olabilir. Gövde üzerideki lekelerin yayılması çiçeklerin ölmesine ve aniden dökülmelerine sebep olmaktadır. Domates meyveleri üzerinde önceleri küçük, siyah, yeşilimsi beyaz dar bir hale ile çevrili lekeler oluşur . Daha yaşlı lekeler ise; siyah, 6-8 mm çapında, kahverengimsi siyah ve krater görünümündedir. Çatlaklardan saprofit organizmaların da girmesiyle çürümeler meydana gelir. Olgun meyveler yüksek asit içerikleri nedeniyle bakteriyel leke hastalığına dayanıklıdır.
Biberlerde; tüm toprak üstü organları hastalığa duyarlıdır. Başlangıçta genç yaprakların alt yüzeylerinde küçük, sarımsı yeşil yağ lekeleri oluşur. Olgun yapraklarda ise; lekeler ilk önce koyu yeşil yağ lekesi görünümünde, daha sonra genişleyerek 1 cm çapa ulaşabilir ve rengi ten rengi- morumsu gri ve kahverengi sınırlı görünüme dönüşür. Lekelerin çevresi dar sarı bir hale ile çevrilidir. Hastalıklı yapraklar sararır ve dökülür. Meyve lekeleri; koyu, yuvarlak, 5 mm çapında yağ lekesi halinde başlar ve giderek lekeler genişler, çatlar ve siğil görünümünü alır. Gövde üzerinde de küçük, eliptik lekeler oluşur ve bu lekeler zamanla çatlayarak kanserleşir.
Domates bakteriyel benek hastalığı
(Pseudomonas syringae pv. tomato)
Hastalığın belirtileri:
Yaprak, sap, çiçek ve meyve saplarında kahverengiden siyaha kadar değişen küçük lekeler, ilerleyen dönemlerde yapraklardaki lekelerin birleşmesiyle daha büyük lekeler oluşturur. Meyvelerde küçük, koyu kahverengi, yüzeysel kabarcıklar şeklinde lekeler görülür.
Domates öz (gövde) nekrozu hastalığı
Hastalığın belirtileri:
Hastalık belirtileri genellikle meyve döneminde ortaya çıkar. Hasta bitkinin yapraklarında sararma ve solgunluk belirtileri gözlenir. Bitkinin alt kısımlarında ve özellikle koltuk alma yerlerinde, gövde üzerinde başlangıçta haşlanmış görünümlü, daha sonra siyahlaşan ve çökük görünüm alan lekeler oluşur. Bazen gövdede dışa veya öz boşluğuna doğru yan kökler oluşur. Bitkinin özü kahverengileşir ve zamanla boşalır. Hasta bitkiler genellikle ayakta kalır, ancak bazen solgunluk ve ölüm ortaya çıkar.
Hıyar köşeli yaprak leke hastalığı (Pseudomonas syringae pv. lachrymans)
Hastalığın belirtileri:
Kotiledon yapraklarda şeffaf, düzensiz, yağ lekeleri oluşur. Gerçek yapraklarda ise damarlarla sınırlanmış, köşeli, zamanla delinen yağ lekeleri görülür. Yaprakların alt yüzeyinde sabahın erken saatlerinde bakteriyel akıntı görüldüğünden hastalığa gözyaşı hastalığı da denmektedir. Meyvelerde küçük, yuvarlak, hafifçe çökük, sarı lekeler oluşur. Zamanla bu meyvelerde çürüme meydana gelir.
VİRÜS HASTALIKLARI:
Domates mozaik hastalığı ( TMV )
Hastalığın belirtileri : Yaprak üzerinde açık-yeşil, sarı ve koyu-yeşil renkte mozayık lekeler görülür. Yapraklarda kıvrılma ve şekil bozukluğu meydana gelir. Kış aylarında bitkide bodurlaşma ve yapraklarda "eğrelti otu" görünümü daha belirgindir. Gövdede antosiyan birikimi sonucu mor renk oluşmaktadır. Meyvelerde şekil bozukluğu ve kahverengi ölü noktalar veya çizgiler oluşur. Tütün mosaic virusunun bir ırkı tarafından hastalandırılmış domates bitkisinin meyvelerinin kabuk altındaki iç dokularında kahverenkli mantarımsı ölü dokulara rastlanır.
Taşınma şekli:
Tohumla, mekanik olarak ve hastalıklı bitki artıkları ile taşınmaktadır.
Domates iplik yapraklılık hastalığı (CMV)
Domateste hastalığın belirtileri:
Bitkinin yaprak ayası daralır ve yaprak ipliksi bir görünüm alır. Boğum araları kısalır, yapraklar küçülür ve bitkide rozetleşme, bodurlaşma meydana gelir. Çok sayıda yan yaprakçıklar oluşur. Meyveler normal büyüklükte değildir ve şekilsiz görünüm almaktadır. Ayrıca meyveler üzerinde beyazımtrak-sarı renkli halkalar içinde kabarıklıklar görülür.
Hıyarda hastalığın belirtileri:
Yaprak üzerinde sarımsı-yeşil lekeler, buruşukluklar, damarlar arasında kalan kısımlarda bombeli yüzeyler oluşur. Yapraklar kırışık bir görünüm alır. Boğum araları kısalır ve bitki bodurlaşır. Meyvenin üzerinde sarımsı-yeşil lekeler meydana gelir. Yeşil kısımların üzerinde ise siğil benzeri çıkıntılar veya kabartılar oluşur.
Taşınma şekli:
Virus yaprakbitleri ile, mekanik olarak, tohumla ve hastalıklı bitki artıkları ile taşınır.
Domates sarı yaprak kıvırcıklık virüsü ( TYLCV)
Hastalığın belirtileri:
Yaprak kenarında veya damar aralarında sararmalar meydana gelmektedir. Yapraklar küçülür ve kenarları yukarı doğru kıvrılarak kayık görünümü alırlar. Meyveler geç olgunlaşır ve pazar değerini yitirir. Erken dönemde hastalığa yakalanan bitkiler bodur kalır.
Taşınma şekli:
Beyaz sinek ile taşınmaktadır.
Çift virüslü çizgi hastalığı (Tobacco mosaic virus + Potato virus X)
Hastalığın belirtileri:
Tepe yapraklarda çok sayıda koyu kahverengi-siyah ölü lekeler oluşur. Gövde üzerinde hafif çökük uzunlamasına koyu kahverengi çizgi şeklindeki belirtiler yaprak sapında da devam eder. Yapraklarda küçülme ve bitkide bodurlaşma meydana gelir. Meyveler üzerinde gelişi güzel dağılmış yağlı görünümlü kahverengi yama ya da nekroz şeklinde lekeler oluşur .
Taşınma şekli:
Virüs her türlü mekanik yollarla, hastalıklı bitki artıkları ile ve tohumla taşınmaktadır.
Domates lekeli solgunluk virüsü (TSWV) Hastalığın belirtileri:
Yapraklar üzerinde önce kahverengi daha sonra bronz rengine dönüşen lekeler oluşur. Yapraklar aşağı ve içe doğru kıvrılır ve bazen kırılgan bir yapı alır. Bitki bodur kalır. Meyveler üzerinde çok sayıda iç içe geçmiş halkalar şeklinde lekeler görülür.
Taşınma şekli:
Tütün thripsi ile taşınmaktadır.