Tweet
Ambar zararlıları ve mücadele İnsanlar ürünlerini daha sonradan tüketme amacıyla saklarlar. Bu saklama süresince ürüne mikroplar, kemirgenler ve özellikle böcekler zarar vermektedirler.
Yapılan araştırmalar, zararlı böceklerden dolayı tahıllarda yılda ortalama % 10 kayıp meydana geldiğini göstermiştir.
Zarar Şekilleri ve Ekonomik Önlemleri
Böcekler
1. Besin ortamında beslenerek ürün kaybı, tohumluk değerinin azalması.
2. Ekmeklik özelliğinin azalması.
3. Gömlek artıkları, pislikleri ve salgıladıkları ağ maddesi ile ürünün kirlenmesi.
4. Yoğun bulaşmada kırışma ve kokuşmalar oluşturma yoluyla zarar verirler.
Ambarlanmış tahıllarda zararlı olan böcekler iki gruba ayrılırlar:
1 ) Sağlam daneye zarar verenler:
Buğday biti
Pirinç biti
Ekin kambur biti
Khapra böceği
Arpa güvesi
2) Yukarıda sayılan böceklerin yediği yenik danelere ve kırık danelere zarar verenler.
Kırma ve un bitleri
Testereli böcek
Un kurdu
Ekin karaböceği
Değirmen güvesi
Kuru meyve güvesidir
Ambarlanmış Tahıl Ve Mamullerinde Zararlı Olan Böcekler
1. Buğday Biti
Tanınması
Ergin böcek 3-5 mm uzunluğunda ve rengi kızılımtıraktır. Sonraları rengi kahverengi ve siyaha döner. Başı uzun hortum gibidir. Alt kanatlar körelmiş olduğundan uçamazlar.
Zarar Şekli ve Yaşayışı
Ergin dişi hortumu ile tahıl tanesini delerek içine yumurtasını koyar ve deliği çıkarttığı bir madde ile kapatır. 8-12 günde yumurtadan çıkan larva (kurtçuk) tanenin iç kısmını yiyerek beslenir. Hareketsiz dönemi (pupa) tamamlayan böcek taneyi ergin olarak terk eder. Yılda 4-5 kez döl verir.
2. Pirinç Biti
Tanınması
Şekil olarak buğday bitine benzer. Üzerinde bulunan dört adet kırmızı leke ile buğday bitinden ayırt edilir: Ayrıca uçabilmektedirler.
Yaşayışı
Yaşayışı buğday bitine benzer. Yazın tarlada bulunan tahıl başaklarındaki taneye yumurta bırakır ve hasatla ambara geçer
3. Ekin Kambur Biti
Tanınması:
Esmer ya da esmer kırmızı renkli, 2,5-3 mm boyundadır. Silindir şeklindedir. Başı göğüs altında eğik durduğu için kamburumsu bir görünüme sahiptir. Göğüs ve üst kanatlar üzerinde ince noktalar halinde çukurlar vardır.
Zarar Şekli ve Yaşayışı
Ergin dişi tek tek veya gruplar halinde 300-500 yumurtayı tahıl daneleri arasına bırakır. Çıkan kurtçuklar un tozları ve kırık danelerle beslenirler. Olgunlaşınca daneyi delerek içine girer ve hareketsiz dönemi (pupa) orada geçirir. Ergin hale gelince de daneyi delerek terk eder.
4. Kapra Böceği
Tanınması
Ergin dişi 2,5, erkek 1,8 milimetre uzunluğundadır. Larva (kurtçuklar) sarımtırak renkte ve halkalı görünüştedir. Üzerinde pek çok sert ve uzun kıllar vardır. Bu kıllar vücudunun sonunda kuyruk görünümü kazanır.
Zarar Şekli ve Yaşayışı
Yumurtalarını tahıl danelerinin arasına tek veya birkaç tanesi bir arada olmak üzere bırakır. Yumurtadan çıkan larva bulunduğu yerdeki gıdaları yiyerek gelişir. Hareketsiz dönemi gıda maddesinin üzerinde geçirir. Gelişmiş larvalar ambarın çatlak ve oyuklarına yerleşir. Açlığa çok dayanıklıdır. Hiç gıda almadan 3-5 yıl yaşayabilir.
5. Kırma ve Un Bitleri
Tanınmaları
Her iki böcek vücut yapılışları bakımından birbirine çok benzer. Boyları 3-4 milimetredir ve yassı şekildedirler. Renkleri kızılımsı kahverengidir.
Farkları
Kırma bitinde şakak çıkıntısı göz seviyesinden dışarı taşmıştır ve antenleri tabandan uca doğru genişler. Un bitinde ise şakak çıkıntısı göz seviyesindedir ve antenlerin son uç halkası diğerlerinden iridir ve topuz şeklindedir:
Yaşayışları
Erginler uzun ömürlüdür ve 3-4 yıl yaşayabilirler. Yumurtadan çıkan larvalar 5 kez deri değiştirir ve olgun hale gelirler.
6. Testereli Böcek
Tanınmaları
Ergin böceğin göğsünün iki kenarında altışar adet diş gibi çıkıntısı vardır. Vücudu dar ve uzun olup 2,5-3,5 mm boyunda ve kahverengindedir. Larvalar sarımtırak beyaz, baş kısmı kahverengidir. Sırt ve göğsünde nokta halinde bir leke vardır.
Yaşayışı ve Zarar Şekli
Ergin dişi 8-10 aylık yaşam süresince ortalama 200 yumurta bırakır. Yumurtadan 3-5 günde çıkan larvalar kırık ve çatlak taneleri yiyerek beslenir. Olgun larvalar ambarın çatlak ve yarık yerlerinde hareketsiz dönemlerini geçirirler.
7. Un Kurdu
Tanınması
Ergini parlak siyah renkte ve 14-17 mm uzunluğundadır. Larva ilk çıktığında küçük ve beyaz renktedir. Olgun larvanın vücut halkaları arasında şerit halinde kahverengi bant vardır. Karnının son halkası huni biçimindedir.
Yaşayışı
Ergin dişi fasulye biçimindeki yumurtalarını tek tek veya toplu olarak un içine veya tahıl daneleri arasına, ambarın çatlak ve yarıklarına bırakır. Yumurtadan çıkan larvalar 10-15 kez deri değiştirerek olgun hale gelirler. Larva devresi uzun sürer.
8. Ekin Kara Böceği
Tanınması
Ergin böcek 1 santim boyunda siyah veya koyu kahverengindedir. Vücutları yassı ve dikdörtgen şeklindedir. Kanatları üzerinde uzunlamasına ince çizgiler vardır. Larva, kirli beyaz renkte ve 17-18 milimetre boyundadır. Baş ve karnın son halkası koyu kahve renklidir. Son karın halkası sert bir boynuz ile sona erer.
Yaşayışı
Ergin dişi, yaşamı süresince her seferinde 40 yumurta olmak üzere 10-13 kez yumurtlar. Yumurtalarını un veya daneler üzerine bırakır. Yumurtadan çıkan larva 4 kez deri değiştirerek olgunlaşır. Hareketsiz devresini çatlak veya yarıklar arasında geçirir. Yılda 1 kez döl verir.
9. Değirmen Güvesi
Tanınması
Ergini bir kelebektir. kelebeğin boyu 1,5-2 santimetredir. Kanatları açıkken uzunluğu 2-2,5 santimetredir. Ön kanatları soluk kurşuni, arkalar sarımtırak beyaz renkte uçları uzun saçaklıdır. Larvalar uzun ve kıllarla kaplıdır. Kıl diplerinde kahverengi lekeler vardır.
Yaşayışı
Dişi yumurtalarını unlara, tahıl tanelerine, ambar veya fabrika duvarlarındaki çatlak ve deliklere, makine gövdesine yapıştırarak bırakır. Yumurtadan çıkan larva ilk devrelerinde kendini un tozlarından yapılmış bir silindir içinde gizler, beş kez deri değiştirir ve olgunlaşarak hareketsiz döneme girer.
10. Kuru İncir Kurdu
Tanınması:
Ergini bir kelebektir. Ön kanatları parlak gri, arka kanatlar daha açık gri renktedir. Kanat açıklığı 1-2 santimetredir. Larvaların rengi pembemsi beyaz ve yeşilimtıraktır.
Yaşayışı
Ergin dişi 6-12 günlük yaşamı boyunca ortalama 230 yumurta bırakır. Larva 3 kez deri değiştirdikten sonra olgunlaşır. Yılda 3 döl verir.
11. Tütün Güvesi
Tanınması
Ergini kanat açıklığı 1,5-2 santim açıklığı olan bir kelebektir. Ön kanatlar arka kanatlardan daha dardır ve her birinden açık renk iki şerit vardır. Ergin çoğunlukla gri ve grimsi kahverengidir. Larvaların rengi beyaz-açık kahverengidir ve üzerinde kahverengi lekeler serpiştirilmiştir.
Yaşayışı
Kışı larva halinde geçirir. Hareketsiz dönemini (Pupa dönemini) tamamlayan ergin dişi yumurtalarını gıda maddeleri veya yakınına yapışkan bir madde ile bağlar.
12. Kuru Meyve Güvesi
Tanınması
Erginin kanat genişliği 1,5-2 santim olan bir kelebektir. Ön kanadın ucu bakır kırmızısı, kalan kısmı ise sarımtırak gri renktedir. Arka kanatlar vücudun art bölümü gri renktedir. Larva yumurtadan ilk çıktığında kirli beyaz daha sonra pembe veya gri renk alır.
Yaşayışı
Ergin dişi hareketsiz devreyi (Pupa devresi) bitirdikten sonra üç gün içinde yumurtlamaya başlar. Yumurtadan çıkan larva bulunduğu gıda ortamı üzerinde beslenir. Olgunlaşan larva kendine bir ağ örerek tekrar pupa haline geçer.
13. Arpa Güvesi
Tanınması
Kelebeğin başı saman sarısı renginde pulcuklarla örtülüdür. Kelebeğin antenleri iplik gibidir ve boyları kelebeğin boyundan daha uzundur. Üst kanatlar dar ve uzun, uç kısımları noktalıdır. Ayrıca kanat üstünde iki adet koyu renkli leke vardır. Kanatların arka kenarları ince ve uzun saçaklarla bezenmiştir. Yumurtadan yeni çıkan larva portakal sarısı veya pembe renktedir.
Yaşayışı ve Zarar Şekli
Arpa güvesi ürüne daha tarlada iken saldırır. Erginler çiftleşmeden sonra tarladaki tahıl başaklarına, ambarda ise taneler üzerine yumurta bırakır. Yumurtadan çıkan larva tane daha taze iken delip içine girer ve içini yer. Hasatla birlikte arpa güvesi ambara taşınmış olur. Zararlı taneyi kelebek olarak terk eder.
Tahıl ambar böceklerinden Kapra Böceği, Güney ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde; diğerleri ise ülkemizin tüm bölgelerinde yaygın olarak bulunmaktadır
TAHIL AMBAR BÖCEKLERİ İLE MÜCADELE
Mücadelede temel düstur temiz ambara temiz ürün konulması ve ambarlama süresince böcek bulaşmalarından korunmasıdır.
Koruyucu Önlemler
Ürün Ambara Alınmadan Önce
Ambar eski ürün artıklarından temizlenmeli, duvardaki yarık ve çatlaklar kapatılmalıdır.
Ambarın kapı ve pencereleri tellenmelidir.
Ambar serin, havadar, aydınlık ve aktarmaya imkan verecek şekilde olmalıdır.
Yeni Ürün Ambara Alınırken ve Alındıktan Sonra
Yeni ürün eski ürünle aynı ambara konulmamalıdır.
Ambara konulan ürünün nemi fazla (% 12'den fazla) olmamalıdır.
Ürün kırıksız olmalı, içinde taş, toz ve yabancı maddeler bulunmamalıdır.
Çuvallı ürünler ızgara üzerine konulmalı ve duvar ile aralarında yarım santimlik mesafe olmalıdır. Dökme ürünler tek yığın şeklinde değil, birkaç yığın olarak konulmalıdır.
Ambardaki ürünler ayda bir böcek; nem ve sıcaklık bakımından kontrol edilmelidir. Ürün nemli ve kızışma var ise aktarma ve havalandırma yapılmalıdır.
İlaçlı Mücadele
Tahıl ambar böcekleri ile ilaçlı mücadele:
1- Boş ambar ilaçlaması,
2- Koruyucu ilaçlama,
3- Dolu ambar ilaçlaması şekilde yapılır.
1- Boş ambar ilaçlaması:
Yeni ürün ambara alınmadan 15 gün önce yapılır.
Ambar temizlenip süpürülür ve süprüntü pislikler yakılır.
Ambardaki yarık ve çatlaklar kapatılır
Gerekli ölen ilaçla ambar yüzeyi ilaçlanır.
2- Koruyucu ilaçlama:
Ürün ambara alınmadan önce, ürün az ise ilaçlamada bidon kullanılır. Fazla ise partiler halinde yapılır. Düz bir yere yığılan ürün üzerine ilaç saçıldıktan sonra kürekle karıştırılır.
İlaçlama rüzgarsız ve sakin havalarda açık bir yerde yapılmalıdır.
3- Dolu ambar ilaçlaması (Gazlama)
Ürün ambarda iken bir bulaşma olduğunda uygulanır.
Gazlama (fümigasyon), gazlama odaları veya çadır altında yapılır.
Gazlama süresi hava sıcaklığına bağlıdır.
12 ile 15 oC’de 5 gün, 16 ile 12 oC’de 4 gün, 20 oC’nin üstünde 3 gündür.
Gazlama maddeleri (hidrojen sülfür veya metil bromit içeren maddeler) miktarı ve gazlama tekniği hakkında Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerine danışılmalıdır.
BAKLAGİLLERDE ZARARLI TOHUM BÖCEKLERİ
Ülkemizde üretimi fazla alan mercimek, fasulye, nohut, bezelye gibi yemeklik, fiğ, burçak gibi yemlik baklagillere tohum böcekleri fazla zarar vermektedir. Bu böcekler baklagil tanelerinin içini yiyerek önemli maddi zararlar çıkarırlar. Bu böceklerle mücadele etmek için bunların yaşayışı hakkında bilgi edinmek yararlı olacaktır. Zararlıları ve görünüşleri birbirine çok benzeyen bu böcekleri iki grupta inceleyelim.
1- Yılda tek döl verenler
2- Yılda çok döl verenler
1. Yılda Tek Döl Veren Tohum Böcekleri
Bu böcekler mercimek, bezelye, fiğ ve burçak gibi baklagillerde zararlı olurlar.
Yaşayışları ve Zarar Şekilleri
Bitkinin çiçeklendiği devrede ergin halde olan böcek, yumurtalarını yeni meydana gelmiş kapsül (tohum kabı) üzerine bırakır. Yumurtadan çıkan larva kapsülü delerek doğrudan tanenin içine girer ve içini yiyerek büyür ve gelişir. Tanenin içinde olgunlaşan böcek bu sırada hasada gelmiş olan taneyi delerek dışarı çıkar. Bu böcekler kışı tarlada yaprak veya ağaç kabukları altında geçirerek ertesi yıl ilkbaharda tekrar faaliyete geçerler.
2.Yılda Çok Döl Veren Tohum Böcekleri
Bu böcekler fasulye, börülce nohut gibi baklagillerde zarar yapabilirler.
Yaşayışları ve Zarar Şekilleri
Erginleri yumurtalarını bitkinin olgun kapsülleri üzerine bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvalar tohum içine girerler ve hasatla birlikte ambara taşınırlar. Ambarda üremelerine devam ederler. Yılda 3 veya 6 döl verirler.
Mücadelesi
Mücadelede koruyucu önlemler, ilaçlı mücadele ve gazlama yapılır.
Koruyucu önlemler
Temiz tohumluk kullanılmalıdır. Hasat ve harman gecikmeden yapılmalıdır. Tarlada kalan artıklar pulluk ile derine gömülmeli veya yakılmalıdır. Ürün çuvallar içinde, temizliği yapılmış, ilaçlanmış, pencerelerinde tel kafes olan ambara konulmalıdır.
İlaçlı Mücadele
İlaçlı mücadelede, boş ambar ilaçlaması, koruyucu ilaçlama ve gazlama uygulanır.
Boş Ambar İlaçlaması
Ürün ambara alınmadan 15-20 gün önce yapılır. Boş ambarın temizliği, bakım ve onarımı yapılır. Ambarın tüm yüzey alanı ilaçlanacak şekilde ilaç miktarı ayarlanır ve tavsiye edilen bir ilaçlama yapılır.
Koruyucu İlaçlama
Bu ilaçlama ambarda döl vermeye devam eden böceklerin zararını ve yılda tek döl veren böceklerin ertesi yıla geçişini önlemek için tahıl kısmında anlatıldığı gibi yapılır.
Gazlama
Hasattan önce böcekli olan her türlü baklagil tohumlarının hepsi hasattan sonra gazlanmalıdır. Gazlama tekniği tahıl kısmında anlatıldığı gibi yapılır.
Yapılan araştırmalar, zararlı böceklerden dolayı tahıllarda yılda ortalama % 10 kayıp meydana geldiğini göstermiştir.
Zarar Şekilleri ve Ekonomik Önlemleri
Böcekler
1. Besin ortamında beslenerek ürün kaybı, tohumluk değerinin azalması.
2. Ekmeklik özelliğinin azalması.
3. Gömlek artıkları, pislikleri ve salgıladıkları ağ maddesi ile ürünün kirlenmesi.
4. Yoğun bulaşmada kırışma ve kokuşmalar oluşturma yoluyla zarar verirler.
Ambarlanmış tahıllarda zararlı olan böcekler iki gruba ayrılırlar:
1 ) Sağlam daneye zarar verenler:
Buğday biti
Pirinç biti
Ekin kambur biti
Khapra böceği
Arpa güvesi
2) Yukarıda sayılan böceklerin yediği yenik danelere ve kırık danelere zarar verenler.
Kırma ve un bitleri
Testereli böcek
Un kurdu
Ekin karaböceği
Değirmen güvesi
Kuru meyve güvesidir
Ambarlanmış Tahıl Ve Mamullerinde Zararlı Olan Böcekler
1. Buğday Biti
Tanınması
Ergin böcek 3-5 mm uzunluğunda ve rengi kızılımtıraktır. Sonraları rengi kahverengi ve siyaha döner. Başı uzun hortum gibidir. Alt kanatlar körelmiş olduğundan uçamazlar.
Zarar Şekli ve Yaşayışı
Ergin dişi hortumu ile tahıl tanesini delerek içine yumurtasını koyar ve deliği çıkarttığı bir madde ile kapatır. 8-12 günde yumurtadan çıkan larva (kurtçuk) tanenin iç kısmını yiyerek beslenir. Hareketsiz dönemi (pupa) tamamlayan böcek taneyi ergin olarak terk eder. Yılda 4-5 kez döl verir.
2. Pirinç Biti
Tanınması
Şekil olarak buğday bitine benzer. Üzerinde bulunan dört adet kırmızı leke ile buğday bitinden ayırt edilir: Ayrıca uçabilmektedirler.
Yaşayışı
Yaşayışı buğday bitine benzer. Yazın tarlada bulunan tahıl başaklarındaki taneye yumurta bırakır ve hasatla ambara geçer
3. Ekin Kambur Biti
Tanınması:
Esmer ya da esmer kırmızı renkli, 2,5-3 mm boyundadır. Silindir şeklindedir. Başı göğüs altında eğik durduğu için kamburumsu bir görünüme sahiptir. Göğüs ve üst kanatlar üzerinde ince noktalar halinde çukurlar vardır.
Zarar Şekli ve Yaşayışı
Ergin dişi tek tek veya gruplar halinde 300-500 yumurtayı tahıl daneleri arasına bırakır. Çıkan kurtçuklar un tozları ve kırık danelerle beslenirler. Olgunlaşınca daneyi delerek içine girer ve hareketsiz dönemi (pupa) orada geçirir. Ergin hale gelince de daneyi delerek terk eder.
4. Kapra Böceği
Tanınması
Ergin dişi 2,5, erkek 1,8 milimetre uzunluğundadır. Larva (kurtçuklar) sarımtırak renkte ve halkalı görünüştedir. Üzerinde pek çok sert ve uzun kıllar vardır. Bu kıllar vücudunun sonunda kuyruk görünümü kazanır.
Zarar Şekli ve Yaşayışı
Yumurtalarını tahıl danelerinin arasına tek veya birkaç tanesi bir arada olmak üzere bırakır. Yumurtadan çıkan larva bulunduğu yerdeki gıdaları yiyerek gelişir. Hareketsiz dönemi gıda maddesinin üzerinde geçirir. Gelişmiş larvalar ambarın çatlak ve oyuklarına yerleşir. Açlığa çok dayanıklıdır. Hiç gıda almadan 3-5 yıl yaşayabilir.
5. Kırma ve Un Bitleri
Tanınmaları
Her iki böcek vücut yapılışları bakımından birbirine çok benzer. Boyları 3-4 milimetredir ve yassı şekildedirler. Renkleri kızılımsı kahverengidir.
Farkları
Kırma bitinde şakak çıkıntısı göz seviyesinden dışarı taşmıştır ve antenleri tabandan uca doğru genişler. Un bitinde ise şakak çıkıntısı göz seviyesindedir ve antenlerin son uç halkası diğerlerinden iridir ve topuz şeklindedir:
Yaşayışları
Erginler uzun ömürlüdür ve 3-4 yıl yaşayabilirler. Yumurtadan çıkan larvalar 5 kez deri değiştirir ve olgun hale gelirler.
6. Testereli Böcek
Tanınmaları
Ergin böceğin göğsünün iki kenarında altışar adet diş gibi çıkıntısı vardır. Vücudu dar ve uzun olup 2,5-3,5 mm boyunda ve kahverengindedir. Larvalar sarımtırak beyaz, baş kısmı kahverengidir. Sırt ve göğsünde nokta halinde bir leke vardır.
Yaşayışı ve Zarar Şekli
Ergin dişi 8-10 aylık yaşam süresince ortalama 200 yumurta bırakır. Yumurtadan 3-5 günde çıkan larvalar kırık ve çatlak taneleri yiyerek beslenir. Olgun larvalar ambarın çatlak ve yarık yerlerinde hareketsiz dönemlerini geçirirler.
7. Un Kurdu
Tanınması
Ergini parlak siyah renkte ve 14-17 mm uzunluğundadır. Larva ilk çıktığında küçük ve beyaz renktedir. Olgun larvanın vücut halkaları arasında şerit halinde kahverengi bant vardır. Karnının son halkası huni biçimindedir.
Yaşayışı
Ergin dişi fasulye biçimindeki yumurtalarını tek tek veya toplu olarak un içine veya tahıl daneleri arasına, ambarın çatlak ve yarıklarına bırakır. Yumurtadan çıkan larvalar 10-15 kez deri değiştirerek olgun hale gelirler. Larva devresi uzun sürer.
8. Ekin Kara Böceği
Tanınması
Ergin böcek 1 santim boyunda siyah veya koyu kahverengindedir. Vücutları yassı ve dikdörtgen şeklindedir. Kanatları üzerinde uzunlamasına ince çizgiler vardır. Larva, kirli beyaz renkte ve 17-18 milimetre boyundadır. Baş ve karnın son halkası koyu kahve renklidir. Son karın halkası sert bir boynuz ile sona erer.
Yaşayışı
Ergin dişi, yaşamı süresince her seferinde 40 yumurta olmak üzere 10-13 kez yumurtlar. Yumurtalarını un veya daneler üzerine bırakır. Yumurtadan çıkan larva 4 kez deri değiştirerek olgunlaşır. Hareketsiz devresini çatlak veya yarıklar arasında geçirir. Yılda 1 kez döl verir.
9. Değirmen Güvesi
Tanınması
Ergini bir kelebektir. kelebeğin boyu 1,5-2 santimetredir. Kanatları açıkken uzunluğu 2-2,5 santimetredir. Ön kanatları soluk kurşuni, arkalar sarımtırak beyaz renkte uçları uzun saçaklıdır. Larvalar uzun ve kıllarla kaplıdır. Kıl diplerinde kahverengi lekeler vardır.
Yaşayışı
Dişi yumurtalarını unlara, tahıl tanelerine, ambar veya fabrika duvarlarındaki çatlak ve deliklere, makine gövdesine yapıştırarak bırakır. Yumurtadan çıkan larva ilk devrelerinde kendini un tozlarından yapılmış bir silindir içinde gizler, beş kez deri değiştirir ve olgunlaşarak hareketsiz döneme girer.
10. Kuru İncir Kurdu
Tanınması:
Ergini bir kelebektir. Ön kanatları parlak gri, arka kanatlar daha açık gri renktedir. Kanat açıklığı 1-2 santimetredir. Larvaların rengi pembemsi beyaz ve yeşilimtıraktır.
Yaşayışı
Ergin dişi 6-12 günlük yaşamı boyunca ortalama 230 yumurta bırakır. Larva 3 kez deri değiştirdikten sonra olgunlaşır. Yılda 3 döl verir.
11. Tütün Güvesi
Tanınması
Ergini kanat açıklığı 1,5-2 santim açıklığı olan bir kelebektir. Ön kanatlar arka kanatlardan daha dardır ve her birinden açık renk iki şerit vardır. Ergin çoğunlukla gri ve grimsi kahverengidir. Larvaların rengi beyaz-açık kahverengidir ve üzerinde kahverengi lekeler serpiştirilmiştir.
Yaşayışı
Kışı larva halinde geçirir. Hareketsiz dönemini (Pupa dönemini) tamamlayan ergin dişi yumurtalarını gıda maddeleri veya yakınına yapışkan bir madde ile bağlar.
12. Kuru Meyve Güvesi
Tanınması
Erginin kanat genişliği 1,5-2 santim olan bir kelebektir. Ön kanadın ucu bakır kırmızısı, kalan kısmı ise sarımtırak gri renktedir. Arka kanatlar vücudun art bölümü gri renktedir. Larva yumurtadan ilk çıktığında kirli beyaz daha sonra pembe veya gri renk alır.
Yaşayışı
Ergin dişi hareketsiz devreyi (Pupa devresi) bitirdikten sonra üç gün içinde yumurtlamaya başlar. Yumurtadan çıkan larva bulunduğu gıda ortamı üzerinde beslenir. Olgunlaşan larva kendine bir ağ örerek tekrar pupa haline geçer.
13. Arpa Güvesi
Tanınması
Kelebeğin başı saman sarısı renginde pulcuklarla örtülüdür. Kelebeğin antenleri iplik gibidir ve boyları kelebeğin boyundan daha uzundur. Üst kanatlar dar ve uzun, uç kısımları noktalıdır. Ayrıca kanat üstünde iki adet koyu renkli leke vardır. Kanatların arka kenarları ince ve uzun saçaklarla bezenmiştir. Yumurtadan yeni çıkan larva portakal sarısı veya pembe renktedir.
Yaşayışı ve Zarar Şekli
Arpa güvesi ürüne daha tarlada iken saldırır. Erginler çiftleşmeden sonra tarladaki tahıl başaklarına, ambarda ise taneler üzerine yumurta bırakır. Yumurtadan çıkan larva tane daha taze iken delip içine girer ve içini yer. Hasatla birlikte arpa güvesi ambara taşınmış olur. Zararlı taneyi kelebek olarak terk eder.
Tahıl ambar böceklerinden Kapra Böceği, Güney ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde; diğerleri ise ülkemizin tüm bölgelerinde yaygın olarak bulunmaktadır
TAHIL AMBAR BÖCEKLERİ İLE MÜCADELE
Mücadelede temel düstur temiz ambara temiz ürün konulması ve ambarlama süresince böcek bulaşmalarından korunmasıdır.
Koruyucu Önlemler
Ürün Ambara Alınmadan Önce
Ambar eski ürün artıklarından temizlenmeli, duvardaki yarık ve çatlaklar kapatılmalıdır.
Ambarın kapı ve pencereleri tellenmelidir.
Ambar serin, havadar, aydınlık ve aktarmaya imkan verecek şekilde olmalıdır.
Yeni Ürün Ambara Alınırken ve Alındıktan Sonra
Yeni ürün eski ürünle aynı ambara konulmamalıdır.
Ambara konulan ürünün nemi fazla (% 12'den fazla) olmamalıdır.
Ürün kırıksız olmalı, içinde taş, toz ve yabancı maddeler bulunmamalıdır.
Çuvallı ürünler ızgara üzerine konulmalı ve duvar ile aralarında yarım santimlik mesafe olmalıdır. Dökme ürünler tek yığın şeklinde değil, birkaç yığın olarak konulmalıdır.
Ambardaki ürünler ayda bir böcek; nem ve sıcaklık bakımından kontrol edilmelidir. Ürün nemli ve kızışma var ise aktarma ve havalandırma yapılmalıdır.
İlaçlı Mücadele
Tahıl ambar böcekleri ile ilaçlı mücadele:
1- Boş ambar ilaçlaması,
2- Koruyucu ilaçlama,
3- Dolu ambar ilaçlaması şekilde yapılır.
1- Boş ambar ilaçlaması:
Yeni ürün ambara alınmadan 15 gün önce yapılır.
Ambar temizlenip süpürülür ve süprüntü pislikler yakılır.
Ambardaki yarık ve çatlaklar kapatılır
Gerekli ölen ilaçla ambar yüzeyi ilaçlanır.
2- Koruyucu ilaçlama:
Ürün ambara alınmadan önce, ürün az ise ilaçlamada bidon kullanılır. Fazla ise partiler halinde yapılır. Düz bir yere yığılan ürün üzerine ilaç saçıldıktan sonra kürekle karıştırılır.
İlaçlama rüzgarsız ve sakin havalarda açık bir yerde yapılmalıdır.
3- Dolu ambar ilaçlaması (Gazlama)
Ürün ambarda iken bir bulaşma olduğunda uygulanır.
Gazlama (fümigasyon), gazlama odaları veya çadır altında yapılır.
Gazlama süresi hava sıcaklığına bağlıdır.
12 ile 15 oC’de 5 gün, 16 ile 12 oC’de 4 gün, 20 oC’nin üstünde 3 gündür.
Gazlama maddeleri (hidrojen sülfür veya metil bromit içeren maddeler) miktarı ve gazlama tekniği hakkında Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerine danışılmalıdır.
BAKLAGİLLERDE ZARARLI TOHUM BÖCEKLERİ
Ülkemizde üretimi fazla alan mercimek, fasulye, nohut, bezelye gibi yemeklik, fiğ, burçak gibi yemlik baklagillere tohum böcekleri fazla zarar vermektedir. Bu böcekler baklagil tanelerinin içini yiyerek önemli maddi zararlar çıkarırlar. Bu böceklerle mücadele etmek için bunların yaşayışı hakkında bilgi edinmek yararlı olacaktır. Zararlıları ve görünüşleri birbirine çok benzeyen bu böcekleri iki grupta inceleyelim.
1- Yılda tek döl verenler
2- Yılda çok döl verenler
1. Yılda Tek Döl Veren Tohum Böcekleri
Bu böcekler mercimek, bezelye, fiğ ve burçak gibi baklagillerde zararlı olurlar.
Yaşayışları ve Zarar Şekilleri
Bitkinin çiçeklendiği devrede ergin halde olan böcek, yumurtalarını yeni meydana gelmiş kapsül (tohum kabı) üzerine bırakır. Yumurtadan çıkan larva kapsülü delerek doğrudan tanenin içine girer ve içini yiyerek büyür ve gelişir. Tanenin içinde olgunlaşan böcek bu sırada hasada gelmiş olan taneyi delerek dışarı çıkar. Bu böcekler kışı tarlada yaprak veya ağaç kabukları altında geçirerek ertesi yıl ilkbaharda tekrar faaliyete geçerler.
2.Yılda Çok Döl Veren Tohum Böcekleri
Bu böcekler fasulye, börülce nohut gibi baklagillerde zarar yapabilirler.
Yaşayışları ve Zarar Şekilleri
Erginleri yumurtalarını bitkinin olgun kapsülleri üzerine bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvalar tohum içine girerler ve hasatla birlikte ambara taşınırlar. Ambarda üremelerine devam ederler. Yılda 3 veya 6 döl verirler.
Mücadelesi
Mücadelede koruyucu önlemler, ilaçlı mücadele ve gazlama yapılır.
Koruyucu önlemler
Temiz tohumluk kullanılmalıdır. Hasat ve harman gecikmeden yapılmalıdır. Tarlada kalan artıklar pulluk ile derine gömülmeli veya yakılmalıdır. Ürün çuvallar içinde, temizliği yapılmış, ilaçlanmış, pencerelerinde tel kafes olan ambara konulmalıdır.
İlaçlı Mücadele
İlaçlı mücadelede, boş ambar ilaçlaması, koruyucu ilaçlama ve gazlama uygulanır.
Boş Ambar İlaçlaması
Ürün ambara alınmadan 15-20 gün önce yapılır. Boş ambarın temizliği, bakım ve onarımı yapılır. Ambarın tüm yüzey alanı ilaçlanacak şekilde ilaç miktarı ayarlanır ve tavsiye edilen bir ilaçlama yapılır.
Koruyucu İlaçlama
Bu ilaçlama ambarda döl vermeye devam eden böceklerin zararını ve yılda tek döl veren böceklerin ertesi yıla geçişini önlemek için tahıl kısmında anlatıldığı gibi yapılır.
Gazlama
Hasattan önce böcekli olan her türlü baklagil tohumlarının hepsi hasattan sonra gazlanmalıdır. Gazlama tekniği tahıl kısmında anlatıldığı gibi yapılır.