Tweet
Ülkemizde kooperatifçiliðin baþlangýcýný bu þekilde açýkladýktan sonra Cumhuriyet dönemindeki kooperatifleþmeyi de iki bölümde ele alacaðýz:
1. Plânlý dönem öncesi (1923-1960)
2. Plânlý dönem (1961 sonrasý)
1. PLÂNLI DÖNEM ÖNCESÝ KOOPERATÝFÇÝLÝK
Cumhuriyet'in ilânýndan hemen sonra ilk kooperatifler kanunu diyebileceðimiz "Ýtibarý Ziraî Birlikleri (Kooperatifleri) Kanunu" yürürlüðe konulmuþtur. Bugünkü anlamýyla Tarým Kredi Kooperatifleri Kanunu olmaktadýr. Bu Kanun'a dayalý olarak ilk kooperatif, 1927 yýlýnda izmir'de "Ýtibarý Ziraî Birliði" kurulmuþtur.
30 Haziran 1936 yýlýnda" Silifke Kazasý Tekir Çiftliði Tarým Kredi Kooperatifi kurulmuþtur. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bu kooperatife kurucu ve 1 numaralý ortak olmakla, hem kooperatifçiliðe olan inancýný ortaya koymuþ hem de modern tarým tekniðini uygulama konusunda yol gösterici olmuþtur.
Bu günün önemine binâen, her yýl 30 Haziran-05 Temmuz tarihleri arasýnda, Ankara ve Mersin'de "Kooperatifçilik Haftasý" kutlanmaya baþlanmýþtýr.
Kooperatifçilik çalýþmalarý 1950'li yýllardan itibaren bir canlýlýk sürecie girmiþtir. Nitekim, ilk olarak 1961 Anayasasý'nda kooperatifçiliðe yer verilmiþtir.
2. PLÂNLI DÖNEMDE KOOPERATÝFÇÝLÝK
Bu dönemin en önemli özelliði, kooperatifçilik konusunun ilk defa Anayasa'da yer almasýdýr. Nitekim 1961 Anayasasý'nýn 51. maddesinde "Devlet, kooperatifçiliðin geliþmesini saðlayacak tedbirleri alýr" hükmüne yer verilmiþtir.
I. Beþ Yýllýk Kalkýnma Plâný'ndan baþlayarak günümüze kadar olan dönemde, kooperatifleþmenin öneminin kýrsal kesime anlatýlmasýný kolaylaþtýrmak bakýmýndan, devlet çeþitli proje ve modeller geliþtirmiþtir.
24 Nisan 1969 yýlýnda, 1163 Sayýlý Kooperatifler Kanunu yürürlüðe konulmuþtur. Bu kanunla, kooperatifçilik çalýþmalarýnda konu bazýnda ihtisaslaþma eðilimi baþlamýþtýr.
Ancak, bu Kanun'a göre kurulan kooperatifleri, tarýmsal amaçlý kooperatifler ve tarým dýþý amaçlý kooperatifler olarak ikiye ayýrmak gerekecektir.
Bugün tarýmsal amaçlý kooperatifler, Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý ile; tarým dýþý kooperatifler ise, Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý ile iliþkilendirilmiþtir.
Kanun'un günün ihtiyaçlarýna cevap verememesi, ekonomik faaliyetlerin serbest piyasa ekonomisi þartlarýna doðru yönelmesi gibi sebeplerle, 1988 yýlýnda, 3476 Sayýlý Kanun'la mevcut kanunda önemli deðiþiklikler yapýlmýþtýr.
1. Plânlý dönem öncesi (1923-1960)
2. Plânlý dönem (1961 sonrasý)
1. PLÂNLI DÖNEM ÖNCESÝ KOOPERATÝFÇÝLÝK
Cumhuriyet'in ilânýndan hemen sonra ilk kooperatifler kanunu diyebileceðimiz "Ýtibarý Ziraî Birlikleri (Kooperatifleri) Kanunu" yürürlüðe konulmuþtur. Bugünkü anlamýyla Tarým Kredi Kooperatifleri Kanunu olmaktadýr. Bu Kanun'a dayalý olarak ilk kooperatif, 1927 yýlýnda izmir'de "Ýtibarý Ziraî Birliði" kurulmuþtur.
30 Haziran 1936 yýlýnda" Silifke Kazasý Tekir Çiftliði Tarým Kredi Kooperatifi kurulmuþtur. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bu kooperatife kurucu ve 1 numaralý ortak olmakla, hem kooperatifçiliðe olan inancýný ortaya koymuþ hem de modern tarým tekniðini uygulama konusunda yol gösterici olmuþtur.
Bu günün önemine binâen, her yýl 30 Haziran-05 Temmuz tarihleri arasýnda, Ankara ve Mersin'de "Kooperatifçilik Haftasý" kutlanmaya baþlanmýþtýr.
Kooperatifçilik çalýþmalarý 1950'li yýllardan itibaren bir canlýlýk sürecie girmiþtir. Nitekim, ilk olarak 1961 Anayasasý'nda kooperatifçiliðe yer verilmiþtir.
2. PLÂNLI DÖNEMDE KOOPERATÝFÇÝLÝK
Bu dönemin en önemli özelliði, kooperatifçilik konusunun ilk defa Anayasa'da yer almasýdýr. Nitekim 1961 Anayasasý'nýn 51. maddesinde "Devlet, kooperatifçiliðin geliþmesini saðlayacak tedbirleri alýr" hükmüne yer verilmiþtir.
I. Beþ Yýllýk Kalkýnma Plâný'ndan baþlayarak günümüze kadar olan dönemde, kooperatifleþmenin öneminin kýrsal kesime anlatýlmasýný kolaylaþtýrmak bakýmýndan, devlet çeþitli proje ve modeller geliþtirmiþtir.
24 Nisan 1969 yýlýnda, 1163 Sayýlý Kooperatifler Kanunu yürürlüðe konulmuþtur. Bu kanunla, kooperatifçilik çalýþmalarýnda konu bazýnda ihtisaslaþma eðilimi baþlamýþtýr.
Ancak, bu Kanun'a göre kurulan kooperatifleri, tarýmsal amaçlý kooperatifler ve tarým dýþý amaçlý kooperatifler olarak ikiye ayýrmak gerekecektir.
Bugün tarýmsal amaçlý kooperatifler, Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý ile; tarým dýþý kooperatifler ise, Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý ile iliþkilendirilmiþtir.
Kanun'un günün ihtiyaçlarýna cevap verememesi, ekonomik faaliyetlerin serbest piyasa ekonomisi þartlarýna doðru yönelmesi gibi sebeplerle, 1988 yýlýnda, 3476 Sayýlý Kanun'la mevcut kanunda önemli deðiþiklikler yapýlmýþtýr.
