Tweet
DENETÝM VE DENETLEME HÝZMETLERÝ
Ülkemizde kooperatifçiliðin, aracýlýk ve tefecilikle mücadelede, iç ve dýþ ticârette, sanayileþmede kendisinden beklenen görevleri etkinlikle yapmasý, Kamu ve özel sektör yanýnda üçüncü bir sektör olarak ekonomide lâyýk olduðu yeri almasýna baðlýdýr. Bu da alýnacak diðer tedbirlerin yanýnda, sürekli ve etkin denetimi gerektirmektedir.
Kooperatifler Kanunu gereði, kooperatifler ve birlikler, kendi denetleme kurullarý yanýnda, ilgili bakanlýk tarafýndan da kendi müfettiþ ve kontrolörlerine idarî, malî, hukukî ve teknik yönden yapýlacaðý gibi baðýmsýz denetim kuruluþlarýna da devrederek yaptýrabilirler.
Ýlgili Kanun'a göre, tarýmsal amaçlý olarak nitelendirilen tarým kredi, tarýmsal kalkýnma, su ürünleri, sulama ve pancar ekicileri kooperatiflerinin denetimleri Tarým ve Köyiþieri Bakanlýðý'na; diðer kooperatiflerin denetimleri ise Sanayii ve Ticaret Bakanlýðý'na verilmiþtir.
Denetlemelerin amacý: Varsa yönetimlerin keyfî karar ve tasarruflarýný kontrol etmek suretiyle, idarenin aksayan yönlerini mevzuat dýþý hareket ve iþlemlerini tesbit ederek ortaklarýn ve kooperatifle iliþkisi olan diðer kuruluþlarýn çýkarlarýný korumaktýr.
Denetimler, olaðan ve ihbara dayalý olmak üzere yapýlmaktadýr.
SUÇ ve CEZALAR
Ýnsan iliþkilerinin düzenli bir biçimde yürümesi ve geliþmesi, bir takým sosyal kurallarýn mevcudiyetine baðlýdýr. Bunun gibi, insanlar arasýnda dayanýþma ve iþbirliðini saðlamak üzere ortaya çýkmýþ bulunan kooperatiflerde de ortaklar arasýnda düzenin ve ahengin saðlanmasý bazý kurallarýn varlýðý ile mümkündür.
Devlet tarafýndan konan bu kurallar, ayný zamanda üçüncüþahýslarla olan iliþkileri de düzenler.
Bu kurallar, nelerin yapýlmasý, nelerin yapýlmamasý gerektiðini, uygun olmayan durumlarda uygulanacak yaptýrýmlarý belirler.
Yönetimden baðýmsýz çalýþan denetim örgütü, yönetimin tüm karar ve tasarruflarýný tabiî denetime tutar. Anasözleþme ve genel kurul kararlarý dýþýnda, keyfî bulduðu karar ve tasarruflarý, idarenin aksayan yönlerini, mevzuat dýþý hareket ve iþlemlerini açýða çýkarýr.
Bu bakýmdan denetim, ortaklarýn olduðu kadar kooperatifle iliþkisi
olan kurum ve kuruluþlarýn da teminatýný teþkil etmektedir.
Normal veya ihbara daya denetimler sonucunda tespit edilen ve "Denetim Raporu"nda belirtilen suçlar, mahkemelerce kanun hükümleri uyarýnca cezalandýrýlmaktadýr.
Ayrýca yönetim kurulu üyeleri ve çalýþanlarýn, Devlet memurlarý gibi yargýlanýp ceza görecekleri de kanunla hükme baðlanmýþtýr.
Ülkemizde kooperatifçiliðin, aracýlýk ve tefecilikle mücadelede, iç ve dýþ ticârette, sanayileþmede kendisinden beklenen görevleri etkinlikle yapmasý, Kamu ve özel sektör yanýnda üçüncü bir sektör olarak ekonomide lâyýk olduðu yeri almasýna baðlýdýr. Bu da alýnacak diðer tedbirlerin yanýnda, sürekli ve etkin denetimi gerektirmektedir.
Kooperatifler Kanunu gereði, kooperatifler ve birlikler, kendi denetleme kurullarý yanýnda, ilgili bakanlýk tarafýndan da kendi müfettiþ ve kontrolörlerine idarî, malî, hukukî ve teknik yönden yapýlacaðý gibi baðýmsýz denetim kuruluþlarýna da devrederek yaptýrabilirler.
Ýlgili Kanun'a göre, tarýmsal amaçlý olarak nitelendirilen tarým kredi, tarýmsal kalkýnma, su ürünleri, sulama ve pancar ekicileri kooperatiflerinin denetimleri Tarým ve Köyiþieri Bakanlýðý'na; diðer kooperatiflerin denetimleri ise Sanayii ve Ticaret Bakanlýðý'na verilmiþtir.
Denetlemelerin amacý: Varsa yönetimlerin keyfî karar ve tasarruflarýný kontrol etmek suretiyle, idarenin aksayan yönlerini mevzuat dýþý hareket ve iþlemlerini tesbit ederek ortaklarýn ve kooperatifle iliþkisi olan diðer kuruluþlarýn çýkarlarýný korumaktýr.
Denetimler, olaðan ve ihbara dayalý olmak üzere yapýlmaktadýr.
SUÇ ve CEZALAR
Ýnsan iliþkilerinin düzenli bir biçimde yürümesi ve geliþmesi, bir takým sosyal kurallarýn mevcudiyetine baðlýdýr. Bunun gibi, insanlar arasýnda dayanýþma ve iþbirliðini saðlamak üzere ortaya çýkmýþ bulunan kooperatiflerde de ortaklar arasýnda düzenin ve ahengin saðlanmasý bazý kurallarýn varlýðý ile mümkündür.
Devlet tarafýndan konan bu kurallar, ayný zamanda üçüncüþahýslarla olan iliþkileri de düzenler.
Bu kurallar, nelerin yapýlmasý, nelerin yapýlmamasý gerektiðini, uygun olmayan durumlarda uygulanacak yaptýrýmlarý belirler.
Yönetimden baðýmsýz çalýþan denetim örgütü, yönetimin tüm karar ve tasarruflarýný tabiî denetime tutar. Anasözleþme ve genel kurul kararlarý dýþýnda, keyfî bulduðu karar ve tasarruflarý, idarenin aksayan yönlerini, mevzuat dýþý hareket ve iþlemlerini açýða çýkarýr.
Bu bakýmdan denetim, ortaklarýn olduðu kadar kooperatifle iliþkisi
olan kurum ve kuruluþlarýn da teminatýný teþkil etmektedir.
Normal veya ihbara daya denetimler sonucunda tespit edilen ve "Denetim Raporu"nda belirtilen suçlar, mahkemelerce kanun hükümleri uyarýnca cezalandýrýlmaktadýr.
Ayrýca yönetim kurulu üyeleri ve çalýþanlarýn, Devlet memurlarý gibi yargýlanýp ceza görecekleri de kanunla hükme baðlanmýþtýr.