TOPRAK ÖZELLİKLERİ VE TOPRAK KONDİSYONLAYICI KULLANIMI
Bitki büyümesi ve gelişmesi için uygun olmayan fiziksel özelliklere sahip topraklarda optimum gelişmeyi sağlayabilecek fiziksel karakterleri ( toprak yapısı ve dokusu, toprakta emre amade nem, toprak ısısı, kütle yoğunluğu, gözeneklik oranı ve solunum kabiliyeti ) İyileştirmek, uzun yıllar kullanımdan dolayı yorgun düşmüş organik ve inorganik besin elementlerince fakir toprakları güçlendirmek, bitki büyümesini ve toprak verimliliğini sürdürebilmek için organik toprak kondisyonlayıcılar, başta ABD, Kanada, Avustralya, Almanya, Fransa ve İspanya olmak üzere birçok ülkede modern-ekolojik tarım uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır.
A. TOPRAK ÖZELLİKLERİ
B. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
B. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
a) Toprak Yapısı: Taşlı, çakıllı, iri ve ince taneli, moloz kırıntılı ve masif olarak tanımlanır. Toprağın nem ve su geçirgenliği, ısı transferi, solunum kabiliyeti, gözeneklilik ve kütle yoğunluğu özellikleriyle yakından ilgilidir.
b) Toprak Dokusu: Topraktaki değişik boyutlardaki partiküllerin göreceli oranı yada mineral partikül boyutlarının ölçümüdür. Kum boyutu (2-0,05 mm ) , silt boyutu (50-2 mic.) ve kil boyutu(2-0,01' mic) olarak sınıflandırılır. Toprak doku sınıflaması, dokusal yapıyı tanımlamayı ve fiziksel özellikler üzerindeki etkisini görmeyi sağlar. Toprağın su tutma ve geçirgenliği, emre amade su miktarı, kütle yoğunluğu, ufalanma ve taşınma eğilimi özellikleri toprak dokusuyla yakından ilgilidir.
c) Kütle yoğunluğu ve gözeneklilik: Birim kütle hacminin kuru kütle ağırlığıdır. Gözenek yoğunluğu ile ters orantılıdır. Gevşek ve gözenekli topraklar daha düşük , gözeneksiz ve kompakt topraklar daha yüksek kütle yoğunluğuna sahiptir.
d) Toprak Rengi: Kolaylıkla tanınabilen bir özellik olup kimyasal ve biyolojik özelliklerle de ilişkilidir. Toprağın rengi, toprak yüzeyinin sıcaklığını etkiler. Siyah ve koyu renkli topraklar güneşten daha fazla ısı absorbe eder. Siyah ve kahverengi topraklar aynı zamanda organik maddenin varlığına işarettir. Açık renkli topraklar sıcak değildir. Kırmızı topraklar iyi derecede okside olmuş serbest demir mineralleri içerir.
b) Toprak Dokusu: Topraktaki değişik boyutlardaki partiküllerin göreceli oranı yada mineral partikül boyutlarının ölçümüdür. Kum boyutu (2-0,05 mm ) , silt boyutu (50-2 mic.) ve kil boyutu(2-0,01' mic) olarak sınıflandırılır. Toprak doku sınıflaması, dokusal yapıyı tanımlamayı ve fiziksel özellikler üzerindeki etkisini görmeyi sağlar. Toprağın su tutma ve geçirgenliği, emre amade su miktarı, kütle yoğunluğu, ufalanma ve taşınma eğilimi özellikleri toprak dokusuyla yakından ilgilidir.
c) Kütle yoğunluğu ve gözeneklilik: Birim kütle hacminin kuru kütle ağırlığıdır. Gözenek yoğunluğu ile ters orantılıdır. Gevşek ve gözenekli topraklar daha düşük , gözeneksiz ve kompakt topraklar daha yüksek kütle yoğunluğuna sahiptir.
d) Toprak Rengi: Kolaylıkla tanınabilen bir özellik olup kimyasal ve biyolojik özelliklerle de ilişkilidir. Toprağın rengi, toprak yüzeyinin sıcaklığını etkiler. Siyah ve koyu renkli topraklar güneşten daha fazla ısı absorbe eder. Siyah ve kahverengi topraklar aynı zamanda organik maddenin varlığına işarettir. Açık renkli topraklar sıcak değildir. Kırmızı topraklar iyi derecede okside olmuş serbest demir mineralleri içerir.
C. KİMYASAL ÖZELLİKLER
a) Toprak reaksiyon derecesi: Toprağın asitlik ve bazlık derecesini temsil eder. Toprağın pH değeri, ölçümle belirlenir.( PH; toprağın H iyon aktivitesinin negatif logaritmasıdır.)
PH değeri: 0-7 ( Max-Min asitlik derecesi )
PH değeri:7 nötr
PH değeri:7-14 (Min-Max bazlık veya alkali derecesi )
Düşük pH değeri asitlik, yüksek PH değeri ise bazlık şiddetini gösterir. Toprağın reaksiyon derecesine bağlı olarak bitkiler için gerekli besin elementlerinin konsantrasyonu yeterli, eksik ve fazla (toksik ) seviyede olabilir.
Toprak solüsyonunun pH değeri ile topraktaki emre amade besin elementleri arasında bir ilişki vardır. Toprak pH değeri, besin özümsenmesi ve bitki büyümesini iki yolda etkileyebilir.
1. Hidrojen iyonun direk etkisiyle,
2. Topraktaki besin elementleri üzerindeki dolaylı etkisiyle,
PH değeri: 0-7 ( Max-Min asitlik derecesi )
PH değeri:7 nötr
PH değeri:7-14 (Min-Max bazlık veya alkali derecesi )
Düşük pH değeri asitlik, yüksek PH değeri ise bazlık şiddetini gösterir. Toprağın reaksiyon derecesine bağlı olarak bitkiler için gerekli besin elementlerinin konsantrasyonu yeterli, eksik ve fazla (toksik ) seviyede olabilir.
Toprak solüsyonunun pH değeri ile topraktaki emre amade besin elementleri arasında bir ilişki vardır. Toprak pH değeri, besin özümsenmesi ve bitki büyümesini iki yolda etkileyebilir.
1. Hidrojen iyonun direk etkisiyle,
2. Topraktaki besin elementleri üzerindeki dolaylı etkisiyle,
Dolaylı etki daha önemlidir. PH değeri 5' den 8' e artınca Fe, Mn ve Zn konsantrasyonu toprakta daha az bulunur. pH değeri 5' in altında ise Al, Fe ve Mn konsantrasyonu yeterli miktarlarda çözünürler. Toprak pH ölçümleri, toprağın yüksek asitliliğini nötrlemek ve yüksek bazlık sorunlarını düzenlemek için gereklidir. Genel olarak bitki büyümesi ve gelişimi için 5,5-8 arası pH değerlerinin uygun olduğu kabul edilir.
b) Elektriksel iletkenlik: Kurak ve yarı kurak iklime sahip bölgelerde toprak tuzluluğu büyük bir problemdir. Tuzluluk, yıllık buharlaşma-terleme yoğunluğunun yıllık yağış yoğunluğunu aşmasıyla oluşur. Tuzluluk veya topraktaki tuz konsantrasyonu, doymuş eriyiğin (özüt ) elektriksel iletkenliğiyle belirlenir.
Elektriksel iletkenlik, elektriksel direncin karşılığıdır. Ölçü birimi; decisiemens Per meter yada millimhos Per centimeter' dir. İyonik konsantrasyon artarken elektriksel iletkenlik de artar. 25 C da 4 dSm ve üzeri iletkenlikteki toprak, tuzlu kabul edilir. Toprak tuzluluğunun bitki gelişimi üzerindeki etkisi, topraktaki emre amade suyu azaltmasıdır. Tuzun varlığı, toprağın su tutma kapasitesini düşürür. Tuzluluk derecesi ile sodyum absorbsiyon oranı, hidrolik iletkenlik ve sızma hızı arasında bir etkileşim vardır.
c) Besin element konsantrasyonu: Bitki büyümesinde 16 mineral elementin gerekli olduğu kabul edilmektedir. Makrobesin elementleri olarak adlandırılan ve bitkiler tarafından görece yüksek konsantrasyonlarda kullanılan 9 mineral elementi; C, H ,O, N, P, K, Ca, Mg ve S' dür. C, H ve O kaynağı esas olarak hava ve su' dur. N, P, K, Ca ,Mg ve S kaynağı ise toprak partikülleridir. Mikrobesin elementleri olarak adlandırılan diğer 7 mineral elementi Fe, Mn, Zn, Cu, B, Mo ve Cl çok düşük konsantrasyonlarda gerekli olup kaynakları toprak partikülleridir. Makrobesinler genellikle bitkilerde bulunan protein ve nükleik asitler gibi organik maddelerin bileşenleridir. Mikrobesinler ise çoğunlukla enzim molekülleri bileşenleridir. Asıl besin elementlerini içeren minerallerin topraktaki konsantrasyonları yetersiz veya yüksek oranlarda olduğu zaman, bitki gelişimi ve verimliliğini ters yönde etkileyebilir. Makro ve mikro besin elementleri konsantrasyonunun yetersiz olduğu topraklarda organik toprak kondisyonlayıcıları kullanılmalıdır. Se, B, Al, Mn, Fe, S, Ba, Ni, Cu, Zn ve Pb konsantrasyonları fazla ise toksik etki (zehirlenme) yaratır.
b) Elektriksel iletkenlik: Kurak ve yarı kurak iklime sahip bölgelerde toprak tuzluluğu büyük bir problemdir. Tuzluluk, yıllık buharlaşma-terleme yoğunluğunun yıllık yağış yoğunluğunu aşmasıyla oluşur. Tuzluluk veya topraktaki tuz konsantrasyonu, doymuş eriyiğin (özüt ) elektriksel iletkenliğiyle belirlenir.
Elektriksel iletkenlik, elektriksel direncin karşılığıdır. Ölçü birimi; decisiemens Per meter yada millimhos Per centimeter' dir. İyonik konsantrasyon artarken elektriksel iletkenlik de artar. 25 C da 4 dSm ve üzeri iletkenlikteki toprak, tuzlu kabul edilir. Toprak tuzluluğunun bitki gelişimi üzerindeki etkisi, topraktaki emre amade suyu azaltmasıdır. Tuzun varlığı, toprağın su tutma kapasitesini düşürür. Tuzluluk derecesi ile sodyum absorbsiyon oranı, hidrolik iletkenlik ve sızma hızı arasında bir etkileşim vardır.
c) Besin element konsantrasyonu: Bitki büyümesinde 16 mineral elementin gerekli olduğu kabul edilmektedir. Makrobesin elementleri olarak adlandırılan ve bitkiler tarafından görece yüksek konsantrasyonlarda kullanılan 9 mineral elementi; C, H ,O, N, P, K, Ca, Mg ve S' dür. C, H ve O kaynağı esas olarak hava ve su' dur. N, P, K, Ca ,Mg ve S kaynağı ise toprak partikülleridir. Mikrobesin elementleri olarak adlandırılan diğer 7 mineral elementi Fe, Mn, Zn, Cu, B, Mo ve Cl çok düşük konsantrasyonlarda gerekli olup kaynakları toprak partikülleridir. Makrobesinler genellikle bitkilerde bulunan protein ve nükleik asitler gibi organik maddelerin bileşenleridir. Mikrobesinler ise çoğunlukla enzim molekülleri bileşenleridir. Asıl besin elementlerini içeren minerallerin topraktaki konsantrasyonları yetersiz veya yüksek oranlarda olduğu zaman, bitki gelişimi ve verimliliğini ters yönde etkileyebilir. Makro ve mikro besin elementleri konsantrasyonunun yetersiz olduğu topraklarda organik toprak kondisyonlayıcıları kullanılmalıdır. Se, B, Al, Mn, Fe, S, Ba, Ni, Cu, Zn ve Pb konsantrasyonları fazla ise toksik etki (zehirlenme) yaratır.
BİTKİ BESİN MADDELERİ ARASINDAKİ ETKİLEŞİM

Ana besin maddelerinin etkileşimdeki rolü Ana elementler aşırı düzeyde mevcutsa Aşağıdaki iz elementlerin bitki tarafından kullanılabilirliği azalır Kalsiyum Bor, Demir, Mağnezyum Potasyum Mağnezyum Fosfor Çinko Azot Bakır Bakır(Bağcılık yapılan topraklarda) Demir
ÇİNKO

Ana besin maddelerinin etkileşimdeki rolü Ana elementler aşırı düzeyde mevcutsa Aşağıdaki iz elementlerin bitki tarafından kullanılabilirliği azalır Kalsiyum Bor, Demir, Mağnezyum Potasyum Mağnezyum Fosfor Çinko Azot Bakır Bakır(Bağcılık yapılan topraklarda) Demir
ÇİNKO
BİTKİ BESLENMESİNDEKİ ROLÜ
Birçok enzim sisteminde düzenleyici rol oynaması nedeniyle, alınması gereklidir.
Nükleik asid sentezi için alınması gereklidir.
Klorofil ve karbonhidrat üretimi için gereklidir.
Auxin isimli bitki hormonu metabolizması için alınması gereklidir.
Nükleik asid sentezi için alınması gereklidir.
Klorofil ve karbonhidrat üretimi için gereklidir.
Auxin isimli bitki hormonu metabolizması için alınması gereklidir.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Bitkide bodurlaşma
Özellikle mısırda, orta damara paralel açık renkli şeritler
Rozet teşekkülü (meyve ağaçlarında)
Küçük yaprak teşekkülü
Genç yapraklarda kloroz
ÇİNKO NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Özellikle mısırda, orta damara paralel açık renkli şeritler
Rozet teşekkülü (meyve ağaçlarında)
Küçük yaprak teşekkülü
Genç yapraklarda kloroz
ÇİNKO NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Organik maddesi düşük ve yüksek topraklar
Yüksek pH’lı topraklar
Fosforca zengin topraklar veya Fosforla aşırı gübrelenen topraklar
Soğuk – rutubetli şartlar
Yüksek pH’lı topraklar
Fosforca zengin topraklar veya Fosforla aşırı gübrelenen topraklar
Soğuk – rutubetli şartlar
ÇİNKO NOKSANLI?INA HASSAS BİTKİLER
Hububat, Şekerpancarı, Mısır, Keten, Taze fasülye, Meyveler, Narenciye, Bağ , Patates, Pamuk.
DEMİR
DEMİR
BİTKİ BESLENMESİNDEKİ ROLÜ
Klorofil teşşekkülü için elzemdir
Fotosentez için elzemdir
Protein teşekkülü için elzemdir.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Fotosentez için elzemdir
Protein teşekkülü için elzemdir.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Genç yapraklarda kloroz (sararma)
DEMİR NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Yüksek pH’lı topraklar
Kalkerli, kireçli topraklar
Toprakta bulunan aşırı oranda Bakır
Drenajı zayıf topraklar
Kalkerli, kireçli topraklar
Toprakta bulunan aşırı oranda Bakır
Drenajı zayıf topraklar
DEMİR NOKSANLI?INA HASSAS BİTKİLER
Bağ, Meyveler, Domates, Çilek, Pamuk
MOLİBDEN
MOLİBDEN
BİTKİ BESLENMESİNDEKİ ROLÜ
Azot metabolizması için lüzumludur
Klorofil teşekkülü için lüzumludur
Demir ve Fosfor metabolizmasında görev yapar
Klorofil teşekkülü için lüzumludur
Demir ve Fosfor metabolizmasında görev yapar
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Bitki büyümesinde azalma (Azot noksanlığı belirtileri gibi)
Yaprak yüzeyinde azalma (Karnabaharda kamçılaşma)
MOLİBDEN NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Yaprak yüzeyinde azalma (Karnabaharda kamçılaşma)
MOLİBDEN NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Düşük pH’lı topraklar (Asit karakterli topraklar)
Organik maddece zayıf topraklar
Organik maddece zayıf topraklar
MOLİBDEN NOKSANLI?INA HASSAS BİTKİLER
Baklagiller (Bezelye, Fasulye, Soya, Bakla vs.)
Kolza, Karnabahar, Lahana vs.
BOR
Kolza, Karnabahar, Lahana vs.
BOR
BİTKİ BESLENMESİNDEKİ ROLÜ
Meristem dokusunun büyümesini sağlar.
Karbonhidrat metabolizmasında görev yapar.
Nükleik Asid sentezi için gereklidir.
Polen tozunun dişicik üzerinde filizlenmesinde yardımcı olur.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Karbonhidrat metabolizmasında görev yapar.
Nükleik Asid sentezi için gereklidir.
Polen tozunun dişicik üzerinde filizlenmesinde yardımcı olur.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Yapraklarda bükülme ve yaprak yapısında değişim.
Büyüme noktalarında ölüm
Çatlama, bozulma ve çürüme
Döllenmede zayıflama ve meyve tutumunda azalma
Büyüme noktalarında ölüm
Çatlama, bozulma ve çürüme
Döllenmede zayıflama ve meyve tutumunda azalma
BOR NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Yüksek pH’lı topraklar
Kumlu topraklar
Aşırı düzeyde Azot veya Kalsiyum’un mevcudiyeti
Soğuk, nemli hava ve kurak geçen dönem
Kumlu topraklar
Aşırı düzeyde Azot veya Kalsiyum’un mevcudiyeti
Soğuk, nemli hava ve kurak geçen dönem
BOR NOKSANLI?INA BİTKİLER
Ayçiçeği, Şekerpancarı, Kolza, Çilek, Sebzeler, Yonca, Bağ, Meyveler, Pamuk
MANGANEZ
BİTKİ BESLENMESİNDEKİ ROLÜ
Çeşitli enzimlerin çalışmasında katalizör görevi yapar.
Azot indirgenmesinde rol oynar.
Fotosentez için lüzumludur.
Protein sentezinde gereklidir.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Azot indirgenmesinde rol oynar.
Fotosentez için lüzumludur.
Protein sentezinde gereklidir.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Genç yapraklarda damar aralarında sararma
Hububatta açık renkli şeritler ve kahverengi benekler
Hububatta sarkma
Şekerpancarında yukarıya doğru büyüme isteği ve üç köşeli yapraklar
Hububatta açık renkli şeritler ve kahverengi benekler
Hububatta sarkma
Şekerpancarında yukarıya doğru büyüme isteği ve üç köşeli yapraklar
MANGANEZ NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Aşırı organik veya kumlu topraklar
Yüksek pH
Soğuk-rutubetli dönemler
Kabarık topraklar
Yüksek pH
Soğuk-rutubetli dönemler
Kabarık topraklar
MANGANEZ NOKSANLI?INA HASSAS BİTKİLER
Hububat (özellikle arpa ve Yulaf) Şekerpancarı, Patates, Bağ, Meyve
MAGNEZYUM
BİTKİ BESLENMESİNDEKİ ROLÜ
Klorofil molekülünde yer alır ve fotosentezde aktif görev yapar.
Fosfor ve Azot metabolizmasında görev yapar.
Protein sentezinde görev yapar.
Suyun bitki bünyesine alınmasında görev yapar.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Fosfor ve Azot metabolizmasında görev yapar.
Protein sentezinde görev yapar.
Suyun bitki bünyesine alınmasında görev yapar.
NOKSANLIK BELİRTİLERİ
Damar aralarında kloroz (sararma)
Bitki büyümesinde yavaşlama
(Bu belirtiler önce yaşlı yapraklarda görülür.)
Bitki büyümesinde yavaşlama
(Bu belirtiler önce yaşlı yapraklarda görülür.)
MA?NEZYUM NOKSANLI?INI ARTTIRAN FAKTÖRLER
Kumlu veya asitli topraklar
Potasyumca zengin topraklar veya Potasyumla aşırı gübrelenen topraklar
Soğuk, rutubetli dönemler.
Potasyumca zengin topraklar veya Potasyumla aşırı gübrelenen topraklar
Soğuk, rutubetli dönemler.
MA?NEZYUM NOKSANLI?INA HASSAS BİTKİLER
Bağ, Meyveler, Narenciye, Şekerpancarı, Patates, Hububat, Kolza, Domates, soğan, Havuç


Comment