Tüberküloz (Verem)
Nedenleri: Etkeni sığır tipi tüberküloz basili'dir. Daha az olarak insan ve nadiren de kuş tipi tüberküloz basilleri hastalık oluşturur. Tüberküloz basili güneşsiz, nemli, ılık ortamlarda haftalarca yaşayabilir.
Bulaşması kapalı ahırlarda solunum yolu ile, bulaşık yem veya suyun ağız yolu ile alınması ve buzağılarda tüberküloz basilini taşıyan sütle gerçekleşir. Kapalı ve kalabalık ahırlarda hızla yayılır. Kontrol yapılmayan ahırlarda hastalık oranı yüksektir. Türkiye'de hastalık problem olarak devam etmektedir. Ayrıca insanlara bulaşabilmesi nedeniyle sığır yetiştiriciliğinde son derece önemli bir hastalıktır.
Belirtileri: İncili tüberkülozda gitgide ilerleyen kilo kaybı, iştahta düzensizlik, dalgalı ateş gibi bulgular ortaya çıkar. Akciğerlere yerleştiğinde uzun süreli ve tedavi ile düzelmeyen öksürük, rahime yerleştiğinde gebe kalmama, yavru atma, memelere yerleştiğinde memelerde kalınlaşma gibi belirtiler dikkati çeker.
Korunma Yolları: Yılda bir veya iki defa ahırdaki bütün sığırlarda Tüberkülin testi uygulatarak, pozitif hayvanlar kesime sevk edilmelidir. Hastalığın yüksek oranda çıktığı ahırlarda test iki ayda bir uygulanmalıdır. Hasta ineklerin sütleri buzağılara verilmemelidir. Yeni satın alınan bir damızlık sığıra tüberkülin testi uygulanmalıdır. Hayvan bakıcıları ve hayvan ile teması olan diğer kişilerin her yıl tüberküloz yönünden muayeneden geçirilmesi yararlı olur.
Tetanoz
Nedenleri: Etkeni Clostridium tetani adı verilen bir bakteridir. Bu bakterinin spor formları dezenfektanlara, ısıya dayanıklıdır ve toprakta uzun süre yaşar.
Tetanoz bütün hayvan türlerinde her yaşta görülebilir. Genellikle derin yaralar sonrasında meydana gelir. Tek tük olaylar tarzında görülür. Ölüm oranı yüksektir.
Belirtileri: Tipik belirtileri harekette isteksizlik, tutuk yürüyüş, atlama sehpası gibi durma, kuyruk ve kulakların dik olması ve ağızın açılmamasıdır.
Korunma Yolları: Buzağılarda göbek kordonu dezenfekte edilmelidir. Derin yaralar oksijenli su ile temizlenmelidir.
Botulismus
Nedenleri: Hastalığın etkeni Clostridium botulinum adında bir bakteridir. Etken çürümüş-kokuşmuş hayvansal ve bitkisel atıklar, kadavralarda bulunup.
Fosfor eksikliği olan sığırlarda daha çok görülür. Hastalık genellikle tek tük olaylar halinde görülürdü. Ancak son yıllarda sığır yemlerine katılan et unu, kemik unu ve tavuk gübresinin yeterince ısı ve işleme tabi tutulmaması sonucu birden çok hayvanda görülebilir. Ayrıca silajdaki çürümüş kısımlar toksin içerebilir. Ölüm oranı %100'e yakındır.
Belirtileri: Çok hızlı seyreden olaylarda hiçbir belirti göstermeden ölüme yol açabilir. Diğer olaylarda adalelerde gevşeklik, arka ayaklarda başlayan halsizliğin öne doğru ilerlemesi, dilin felci gibi belirtiler görülür.
Korunma Yolları: Hayvanları dengeli besleyerek çürümüş, kokuşmuş hayvansal ve bitkisel atıklar ile kadavraların sığırlar tarafından yenmeleri önlenmelidir. Hastalığın görüldüğü yerlerde yaz başlarında aşı uygulatılmaldır. Tavuk gübresi içeren rasyonların kullanılmasından 3-4 hafta önce aşı uygulanmalıdır. Meraya tavuk leşlerinin atılmaması gerekir.
Prof.Dr.Hasan BATMAZ