İnsektisidlerm kullanılmasından doğan tehlike veya zararlar:
Bunlar aşağıdaki şekilde ayrılarak incelenebilirler:
-— Zehirli maddelerin kullanılması ve tatbiki neticesinde insan ve evcil hayvanlar için tehlikeler,
— Gıdalarda birikme ve hayvanlar için tehlikeler,
— Yaban hayatı için olan tehlikeler,
— Biyolojik dengeye olması muhtemel kötü tesirler.
Yurdumuzda zehirli olan kimyasal bileşiklerin tarımsal savaşta kullanılmaları, tatbikleri ve bunları kullananların kendilerini korumaları gibi problemlerle, Tarım Bakanlığı, Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü ilgilenmektedir. Tarımsal savaşta kullanılan her türlü kimyasal bileşiğin uygulamaya aktarılmadan önce bu örgütün onayından geçmesi ve gerekli iznin alınması şarttır.
Pestisidler, zehirli maddeler olduklarından bunları kullanırken her zaman çok dikkatli olmayı gerektirir. Mamafih bunların sebep olduğu ölüm olaylarının çoğu kazaen veya bilgisiz olarak kullanılmalarından ileri gelmektedir. Bu sebeple insektişidlerin kullanılmasında dikkat edilmesi gerekli genel kaide veya tedbirlere dikkat edildiği taktirde, bu bileşiklerle karşı kaışıya kalacak zararlılardan gayri diğer faydalı böcekler, insan, hayvan ve ürüne yapacağı kötü etkiler asgari dereceye indirilmiş olur. Bu kaide veya tedbirler aşağıda sırası ile Verilmiştir:
— Herhangi bir ilacı atmadan önce prospektüsünde yazılı
tavsiyeleri dikkatle oku ve onları aynen uygula. İlaç kutu veya ambalajlarının üzerindeki dikkat kelimesinin altındaki yazıyı, ilaç kutusunu açmadan önce okıii Her zaman,, her "kutu veya ambalajı açmadan önce bu işlemi aynen uygula ve «bunu ben biliyorum, okumaya lüzum yok» gibi bir düşünceyi aklından çıkar, ilaçların prospektüslerinde yazılı olan veya yetkililerin tavsiyelerinde bildirilen miktar ve zamanda atmaya azami dikkat et.
— Toz atma veya püskürtme anında onlarm ağız veya burnundan vücuduna girmesine engel ol. Bu hususta prospektüsünde eğer tavsiye edilmiş ise, koruyucu elbise giy. Gözleri tozlardan korumak için motorsiklet gözlüğü ve uygun bir de maske tak.
— Haç uygulaması esnasında hiçbir zaman sigara içme, sakız çiğneme
veya herhangi bir yiyecek yeme.
— Hiçbir zaman ilaca sifon salıp çekme, veya tıkanmış olan hortum veya memeyi ağzına alıp üfürme.
— Hortum veya pülverizatörün herhangi bir yerinde sızıntı farkettiğinde ilaçlamayı derhal durdur ve bu gibi aletleri kullanma.
— Rüzgara karşı hiçbir zaman püskürtme veya tozlama yapma. Eğer
hava durumu ilacı ilaçlanacak alandan daha uzağa götürecek kuvvette ise, bu ilaçlamadan vazgeç. Haçların yalnızca ilaçlanacak alana veya
bitkilere atılmasına dikkat et.
— Eğer çiftlik veya ev hayvanlarının bulunduğu alanda ilaçlama yapılacaksa, onlarm sularını veya yemlerini kapattıktan sonra uygulamaya geçmeye dikkat et.
— Eğer ilaçlama esnasında insektisidler kazaen vücudun herhangi
bir yerine veya elbiseye dökülmüş, yahut değmişse, derhal ilaçla bulaşık
olan elbiseleri çıkar ve vücudu gerekli şekilde bol su ve sabunla yıka. ilaç
lama bittikten sonra elbiselerini çıkar, vücudunu bol su ve sabunla yıkayarak
elbiselerini giy. Ayni şekilde ilaçlama esnasında giymiş olduğun elbise ve
çamaşırlarını hergün yıka ve ilaçlama yaparken daima temiz elbise giymeye azami itina göster.
— Eğer ilaçlama esnasında veya ilaçlamadan hemen sonra herhangi bir hastalık belirtisi hissedersen, derhal bir doktor çağır veya kendin gidecek durumda isen en yakın hastahaneye git.
— ilaçları çocukların, ehliyetsiz kimselerin veya hayvanların erişe
meyeceği yerlerde muhafaza et. Bunlar evlerin dışında, gıdalardan uzak
ta olan bir yerde muhafaza edilmeli ve daima kilit altında bulundurulmalıdır. Bunların muhafaza edildiği yerler ekstrem sıcaklıklardan mahfuz olmalıdır. Özellikle sıvı halindeki ilaçlara don, kötü etkide bulunur.
En iyi şartlarda muhafaza edilen ilaçlar etkililiklerini iki yıl devam etti
rebilirler. Buna göre kötü şartlarda, şartın durumuna göre bu müddetbelirli bir oranda azalır. Bu hususları daima hatırda tutmalıdır.

— îlaçlarıjdaima orijinal kap veya ambalajları içinde olmak üzere
ve ağızları sıkı şekilde kapalı olduğu halde muhafaza et.
— ilaçlı alanlarda hasat veya diğer işlerde çalışacak olan işçiler bu
gibi yerlere o ilaç için kabul edilmiş olan periyodlar dışında sokulmalı
dır. Bu taktirde dahi yine de yukarıda bildirildiği şekilde bunların, ilaç
lamayı yapan işçilerde olduğu gibi koruyucu elbise giyme, işten sonra
vücudu yıkama, iş esnasında sigara içmeme, yiyecek yememe, sakız çiğ
nememe gibi tedbirlere aynen başvurması sağlanmalıdır.
—■ Insektisid ve akarisidlerin rastgele kullanılmaları sarfedilen para ve emeklerin heba olması demektir. Buna karşılık tabii düşman dengesi bozulduğu taktirde diğer böceklerin salgm yapmalanna da sebep olunabilir. O halde: însektisidleri ancak ve ancak lüzumlu olan hallerde ve zamanında kullanmaya son derece dikkat et.
— Birçok insektisidler Bal Anlarına ve diğer faydalı böceklere son de
rece zehirlidir. Bazıları bunlara diğerlerinden daha fazla zehirli olabilir.
Bu sebeple mümkün olduğu oranda az zehirli olan bileşikleri zirai savaşta
kullanmaya dikkat etmelidir. Arı olan yerlerde ilacı en emin zamanda ve
en emin metot tatbik edilerek atmalıdır. Bunun için ilaçların Arı Kovan
larının bulunduğu yerlere veya onların ziyaret ettiği çiçeklere gitmemesi
için gerekli tedbirler alınmalı, Anların su içtiği kaynakların ilaçla bulaş-
tırılmamasma dikkat etmelidir. Bal Anlarına zehirli olan ilaçlar, onların bulunduğu alanlarda kullanılmak mecburiyetinde kalındığı hallerde,ilaçlamayı Arıların az bulunduğu zamanlarda, mesela sabahın erken saatleri ile akşamın geç saatlerinde veya gece olmak üzere yapmalı, insektisidleri hiçbir zaman onların kolonileri üzerinde atmamalıdır.
— Balıklar ve diğer kara hayvanlarını korumak için insektisidleri su kanalları, arkları, dereler üzerine atmamalıdır. Aynı şekilde ilaçlanmış alanlardaki drenaj kanallarının ilaçlandıktan sonra diğer sularla birleşmelerine engel olacak tedbirler almalıdır.
— Bazı bileşikler bitki gelişmesinin uygun olmayan bir devresinde veya ısı yüksek olduğu zaman uygulandığında bitkilere fitotoksik etkide bulunabilir. Aynı şekilde doz, yanlış formulasyon veya birbiri ile uyuşmayan iki ilaç karışımı uygulandığından bitkiler bundan zarar görür. Bu nedenle bitkilere kötü tesirleri önlemek için yetkililerin tavsiyelerine ve
ya prospektüslerde yazılı hususlara aynen riayet etmelidir.
— Püskürtme veya tozlama aletlerinin iyi çalışmasına da özel bir dikkat sarfetmelidir. Mesela eskimiş olan memeler uygulamada istenilen
miktar ve şekilde ilacın atılmasına engel olurlar. Bu gibi hallerde meme
ler uygun olan yenileri ile derhal değiştirilmelidir.
— Aynı anda iki ayrı ilacın kullanılması gereken hallerde bunların
birbiri ile karıştırıldığında bitkiye kötü etkisi olmayacağından emin olmak gerekir. ?üpheli olan durumlarda yetkililere mutlaka daruşmalıdır.
— Bazı bileşikler bazı bitkilerde koku bırakabilir veya onun kokusu
nu giderebilir veya diğer şekilde kötü olarak etkileyebilir. İlaçların bu gibi
etkilerinin prospektüslerinde yazılı bulunması gerekir. Bu gibi hususları
da dikkatle okumalı ve ona göre gerekli tedbirleri almalıdır.
— Bazan böcekler bir bileşiğe dayanıklılık kazandığı zaman ayni
böcek türü aynı ilaç grubundaki diğer ilaçlara da dayanıklılık kazanır.
Mesela, eğer zararlı bir böcek türü, organik fosforlu bir bileşiğe karşı daya
nıklılık kazanmış ise bu grupta bulunan diğer ilaçlara karşı da dayanıklı
olması beklenebilir. Bu şekilde, herhangi bir ilaca karşı bir dayanıklılıktan
şüphe edilmiş ise, veya bunun gerçekten bir problem olduğu biliniyorsa,
yetiştiricilerin alternatif bir ilaç için derhal yetkililere başvurmaları gere
kir.
— Birçok herbisidler, özellikle, 2,4 D, MGPA ve benzeri bileşikler
kullanılırken özel bir dikkat istei. Zira bunlar eseri miktarda dahi bulun
salar bitkilere etkililiklerini sürdürebilirler. Bu sebeple rüzgarlı hava
larda püskürtme zerreciklerinin ümit edilmeyecek kadar uzaklarda bu
lunan ?eker Pancarı, Armut, Domates, Marul, Asma gibi hassas olan
bitkileri etkiledikleri görülür. Bu gibi ilaçların atıldığı aletlerle bilahare
başka ilaçlar da atıldığı zaman hassas olan bitkilerde aynı şekilde zarar
lar görülür. Bü itibarla yeni bir ilaçlamaya başlamadan önce ilaçların
karıştırıldığı kapların, püskürtme aletlerinin dikkatle yıkanması gerektiği
gibi, bunlar her ilaçlama yapıldıktan sonra da iyice yıkandıktan sonra
kaldırılmalıdır. Bu işlem adet haline getirilmelidir.
— Kullanılmış olan bütün ilaç kutu veya ambalajları yok edilmeli
dir. Boş olan madeni, plastik veya cam kaplar iyi şekilde yıkanmalı ve
yıkama suları, içme sularından, kanal, ark ve derelerden uzak bir yerde
hayvanların içemeyeceği bir şekilde toprağa verilmelidir. Bu gibi sular
hayvanların otladıkları sahalara da hiç bir zaman atılmamalı veya bırakıl
mamalıdır. Fabrikalarına veya firmalarına geri iade edilecek olan kaplar
bekletilmeden geri verilmelidir. Mukavva veya naylon torba şeklindeki
yanabilir kaplar tamamıyla boşaltıldıktan sonra yakılmahdır. İade edil
meyecek veya yanmaz durumdaki boş kaplar ise her tarafından delinindi,
yassıltılmalı ve 50-60 cm derinlikte olmak üzere ıssız yerlerde açılmış olan
çukurlar içine atılarak üzerleri toprakla doldurulmalıdır. Boşalmış olan
aerosol kaplarını hiçbir zaman delmemeli ve yakmamalıdır. Boş olan ilaç
kaplarım hiçbir zaman hiçbir iş için tekrar kullanmamalıdır. İlaçları hiç
bir zaman orijinal olan kabından alıp başka birisine aktarmamahdır.
Hele bu gibi ilaçları hiçbir zaman, gazoz, meyva suyu veya diğer içecek
?işelerine aktarmamahdır.

Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS