Tweet
TOPLU YAŞAMA DAVRANIŞLARI
Nimf Sürüleri Veya Kuşakları:
Esas gruplar. Sürü halinde yaşama davranışına sahip çekirge türlerinde dişiler yalnız ekolojik koşullara uygun olan yerleri seçmekle kalmazlar, fakat yoğun gruplar halinde olmak üzere yumurtalarını da bırakırlar. Böylece bırakılan yumurtalardan çıkan nimfler kendilerini yoğun bir nimf topluluğu içinde bulmuş olurlar. S. gregaria'da, bu duruma dikkatle bakılacak olunursa, birbirlerine yakın bırakılan yumurta yüksüklerinden akşam üzeri çıkan nimflerin sabahleyin güneş doğduktan sonra yoğun gruplar halinde oldukları, buna karşılık ayrı yerlerde dağınık olarak bırakılan yumurta yüzüklerinden çıkan nimflerin de genellikle seyrek nimf grupları oluşturdukları görülür. D. maroccanus'ta nimflerin sıcak olan yerlerde yoğunlaştıklarına sık sık rastlanır. Diğer bazı türlerde genç nimfler önceleri seyrek olarak bulunurlar, ancak daha sonraki dönemlerde gittikçe bir araya gelerek yoğun sürüler oluştururlar. Örneğin L. migratoria'da. yumurtadan çıkan nimfler daha sonra bir araya gelerek büyük ve yoğun gruplar meydana getirir.
Gece tüneme. Çekirge nimflerinde bitkiler üzerine çıkarak geceyi bu şekilde geçirme adeti oldukça sık rastlanan bir davranıştır. Bunlar toprak sicaklığınm akşam üstü soğuk olduğu zamanlarda toprak üzerinde hareketsiz kalırlar. Bitkiler üzerinde tüneyen nimfler sabahleyin genellikle güneş çıktıktan bir süre sonra bu bitkileri terkederler. Fakat sıcak olan yerlerde S. gregaria nimfleri güneş çıkmadan önce de bitkileri terkederler. Gregar türlerde tünekleme yerlerini terketme tedrici olarak değil, fakat çabuk olmaktadır. Yoğun halde bir arada bulunan nimflerde, nimf ayni faktörler rol oynar. Akşam üstü grupları çoğu defa çalıların diplerinde oluşur. Böylece toplanma yerlerini seçmede belki de toprak sıcaklığının etkisi kadar, rıimflerîn arazideki belirli objeleri seçmesinin de rolü olmaktadır.
Beslenme. Gregar nimflerde beslenme başlıca bunların bitkiler üzerinde bulunduğu zaman olur. Fakat çok sıcak saatlarda bitkiler üzerinde dinlenme ile soğuk gecelerde bitkiler üzerinde tüneme esnasında, genel olarak faaliyet azaldığından beslenme olmaz. Bu sebeple gregar olmayan türlerde olduğu gibi beslenme periyodu yalnızca gündüz saatlarma inhisar eder. L. migratoria ite yoğun çayır bitkileri içinde yaşayan diğer birçok türlerin genç nimf dönemlerinde beslenme, gün boyunca fakat aralıklarla, bireylerin sindirim durumlarına göre olur. Yaşlı nimflerde ve seyrek vejetasyonun bulunduğu alanlarda beslenme başlıca sabahları tüneme periyodu ile akşamki zamanlarda olur. Bu, ya gece tüneme yerlerinden sabahleyin inmeden önceki aktif olan zamanda, veya tünekten indikten sonra ısınma periyodunda, ya da sonra yeni tünemeye çıkış esnasında olur.
S. ğregaria'yâ. ait nimf sürülerinde beslenme bütün gün devamınca ve gece devam eder. Fakat beslenme miktarı, türlere ve beslenme davranışlarına göre değişir. Bunların bütün gün boyunca sindirim yollan incelendiğinde takriben yarısının boş olduğu görülür. Sindirim sisteminde en az besin, yürüyen bireylerde görülür. Yoğun yürüme zamanlarında nimflerde bireysel beslenmeler görülebilir. Bununla beraber açık bir arazide uzun bir yürüyüşten sonra, sürü beslenmek üzere tüm olarak yavaşlar ve durur.
Yürüme. Gregar nimflerin en karakteristik ve en önemli davranışlarından birisi hiç şüphesiz bunların büyük kuşaklar halinde hareket etmeleridir. Gregar nimf sürülerine genel olarak kuşak adı verilir. Sütü terimi ise daha çok, erginlerin meydana getirdikleri büyük kümelere verilir. Nimflerin büyük kümeler halindeki yürüyüşleri hakkında literatürde ilgi çekici pek çok yazıya rastlanır. Ancak kuşak hakkında bütün olarak ve özellikle bireysel olarak nimflerin davranışları hakkında pek fazla bilgi yoktur. Bunun başlıca nedeni, kuşağı izleyen kişilerin yığın halinde ha-. reket eden nimflerin çabuk hareket etmelerinin verdiği etkili görünümün, kuşağın farklı kesimlerinde bulunan bireylerin her birisiyle ilgili gözlemleri yapamamasıdır. Ancak son yıllarda bu gibi kuşakların hareketleri sinema makinesi ile filme alınması ve bunların yavaş şekilde oynatılması sayesinde gerekli bazı bilgilere sahip olmak mümkün olmuştur.
Yürüme koşulları. Kuşaklarda genel günlük faaliyetler arasında bir veya daha fazla yürüme periyotları da vardır. Sıcaklığın hareket etmek için çok düşük veya fazla olduğu bir dönemde, yer grupları oluştuğunda, gece tüneme veya gündüz bitkiler üzerinde dinlenme zamanlarında, ısınma veya gölgeye sığınma anlarında, ya da beslenme esnasında yürüme olmaz. Yürüme hareketi, buna göre belirli bir çevredeki günlük sıcaklık değişimlerine bağlı olarak meydana gelmektedir. Böylece normal olarak S. gregaria, L. migratoria ve D. maroccanus türlerinde birisi sabah, diğeri de öğleden sonra olmak üzere günde iki yürüme periyodu bulunur. Buna rağmen bazı yerlerde ve bazı türlerde bu yürüme zamanı günde bir defaya, o da hava koşullarına bağlı olarak gerçekleşebilir.
Bir kuşağın yürümeye başlaması veya yürüyen bir kuşağın durmasında hava koşullarının ani değişmesinin etkisi büyüktür. Örneğin bir bulutun güneşi kapatması, yağmur veya soğuk, şiddetli rüzgar bu işte rol oynar. Çok sıcak hava koşullarında, S. gregaria nimfleri güneş doğmadan önce yürüyüşe başlayabilir. D. maroccanus'ta. öğleden sonraki yürüyüş, hava koşulları elverirse gece karanlığına kadar sürebilir. Ancak yürümek için uygun olan sıcaklık derecelerini saptamak çok zordur. Hal-" buki buna karşılık çekirgelerin iç sıcaklıklarını ölçmek mümkün olabilmektedir. Yürümek suretiyle hareket etmek yalnız gregar olanlarda değil fakat olmayanlarda da orta sıcaklıklarda olmaktadır. Yürüme hızı yalnızca yüksek sıcaklıklarda artmakta ve yürüme sıçramaya dönüşmektedir.
Yürüyen kuşaktaki nimflerde davranışlar. Yürüyen bir kuşağın bıraktığı genel etki, kuşak içindeki bütün nimflerin devamlı şekilde hareket halinde olduğudur. Halbuki S. gregaria'da. da görüldüğü gibi, kuşak içindeki bireyler dikkatle izlendiğinde bunların takriben ancak yarısı kadarının yürüdüğü görülür. Kuşak içindeki bütün nimflerde duraklamalar görülebilir. Öyle ki, bir nimf yürüyüp, zıpladığı, kısa sürede durduğu, tekrar yürüdüğü; başka bir nimfin hiç hareket etmeden durduğu; diğer 5-6 nimf grubunun bir bitki üzerinde dinlendiğini yürüyen bir kuşak içinde ayni anda görmek mümkündür. Yürüyüş halindeki bir kuşaktaki bireysel olarak nimflerde: Birbirine etki, karşılıklı dürtü ve paralel hareketlerin birbiri ardından gelmesi gibi başlıca üç özellik göze çarpar. Bu özellikler gregar davranışın esasını oluşturur. Bunlardan birbirine etki özelliği, yer gruplarının oluşumu sırasında, daha belirgin olarak da yürüyen bir kuşağın kenarlarında görülür. Karşılıklı dürtü, rahatsız edilen bir nimf sıçradığında diğer nimfleri de sıçratma şeklinde olur. Bunu ufak bir taş suya atıldığında meydana gelen dalgalar su üzerinde nasıl gittikçe yayılıyorsa, bu hareket de gittikçe yayılarak neticede tüm olarak kuşaktaki nimfleri etkileyerek hepsini sıçratır. Ayni bunda olduğu gibi yürüme de genellikle birkaç nimfin hareketi ile başlar ve bunu diğerleri takip eder. Eğer solitar nimfler, gregar nimflerin içine bırakılırsa bunların da dürtüye karşılık verdikleri, fakat delice sıçradıkları ve kuşağı terk-etmek istedikleri görülür ki bunlarda birbirine etki yapmadıkları anlaşılir. Sinema makinası ile alınan filmlerde görüldüğü gibi, yürüyen bir kuşak içinde, duran bir çekirge yanından başka bir çekirge geçtiğinde onu da hareket. ettirir, fakat sonradan hareketi yavaşlar, bu esnada yanından başka bîr nimf geçtiğinde yine onun hareketini hızlandırır. Bu esnada kuşağın başka bir yerinde ayni olay diğer nimfler arasında da oluşur. Böylece iki veya daha fazla yerlerde birbirine paralel hareketler meydana gelmiş olur. Bu şekilde büyük bir kuşak içinde pek çok paralel hareketler oluşmuş olur. Bu gibi hareketlerde dürtünün yanında görmenin de rol oynadığı zannedilmektedir.
Comment