Tweet
Coccııs hesperidum L. (Şekil 106)
Sinonim : Calypticus laevis Costa, C, patelliformis Curtis
Türkçe ismi : Yumuşak koşnil
Ergin dişilerde vücut yassı, oval, bazan asimetrik olup rengi değişik, fakat çoğunlukla sarımsı esmerdir. Vücudun üst kısmında koyu esmer renkte lekeler bulunur. Antenleri ve bacakları iyi gelişmiştir. Antenler 7 segmentli; 3'cü segment 4'cü segmentle hemen hemen eşit uzunlukta, fakat her ikisi de diğer segmentlerden daha uzundur. Vücut uzunluğu 2,5-5,0 mm, genişliği ise 1,5-3,0 mm'dir. Vücudun en geniş yeri abdomen bölgesine yakındır. Erkekleri pek ender olarak görülür.
Yumurtadan yeni çıkan l'ci dönemdeki nimfler sarı renkte olup zaman geçtikçe renk koyulaşır. Antenleri 6 segmentlidir. Bacakları kuvvetli ve iyi gelişmiştir. Bu dönemden itibaren 3 gömlek daha değiştiren nimf ergin hale geçer.
Yayılışı : Kozmopolittir. Yurdumuzda hemen hemen her yerde az çok rastlanırsa da, yoğun olarak daha çok Doğu Karadeniz bölgesinde bulunur.
Konukçuları : Polifagdır. Turunçgiller dahil çay, incir, dut, şeftali, erik, kayısı, ayva, asma, gül, muhtelif süs bitkileri, kavak gibi kültür bitkileri ile diğer bir çok yabani ve kültür bitkilerinde bulunur. Fakat bunların içinde en yoğun olarak Turunçgillerde görülür.
Biyolojisi ve zararı : Partenogenetik olarak çoğalır. Kışı 2'ci nîmf döneminde olmak üzere bitkilerin sürgün, dal ve gövdeleri üzerinde geçirir. Baharda havaların ısınması ile birlikte faaliyete geçerek bitkilerin özsuyunu emmeye başlar. Daha sonra meydana gelen dişiler ortalama 70-80 yumurta bırakır. Dişiler ovoviviparous'tur. Yani bunlar, gelişmelerini tamamlamış halde olan yumurta bırakırlar. Yumurtalar, bırakıldıktan 4 saat sonra açılmağa başlarlar. Çıkan nimfler çok hareketli olup bunlar ince dallara, sürgün ve genç yapraklara giderek yerleşir. Buralarda stylet'lerini bitki dokularına sokarak beslenir ve gelişmelerine devam ederler. Yazın nimfler gelişmelerini, yerine göre 5-6 haftada tamamladığı halde sonbahar, kış ve ilkbahar başlangıcında bu gelişme süresi yerine göre 5-6 ay devam edebilir. Genellikle ağaçlarda büyük koloniler oluşturur. Ancak bu koloniler çoğunlukla ya ağacın bir kaç dalma, ya da bir bahçedeki bir kaç ağaca sınırlı olarak kalır.
İsrail'de yılda 6 kadar nesil verdiği, gelişme eşiğinin 13°C olduğu ve bir neslin tamamlanması için 515 gün-dereceye ihtiyaç gösterdiği bildirilmektedir (Avidov and Harpaz, 1969). Yurdumuzda yerine göre yılda 2-4 nesil verir.
Doğada direkt şekilde zarar yapacak populasyonlarma pek rastlanmamaktadır. Buna karşılık bu tür, yoğun şekilde tatlımsı maddeler salgılar ve bu maddeler üzerinde saprofit mantarlar gelişerek fumajine neden olur. Bu yolla zararı bazı hallerde önemli olabilir.
Diğer çoğu koşnil türlerinde olduğu gibi, bu türde de abiyotik faktörler populasyon dalgalanmasına önemli etkide bulunur Özellikle şiddetli yağmurlar genç nimfleri dallardan kolaylıkla yıkar. Fakat bu türde populasyon dalgalanmasına asıl etkide bulunan doğal düşmanlardır. Bunlardan çok önemli olan Metaphycus flavus How. (Hymenoptera: Encyrtidae), Coccophagus scutellaris Dal. ve C. lycimnia Walk. (Hymenoptera: Apheli-nidae) yurdumuzda Güney ve Batı Anadolu'da, turunçgil alanlarında doğal olarak bulunmakta ve oldukça etkili de olmaktadır.
Bunların dışında yurdumuzda bu türün doğal düşmanları olarak Microterys tricoloricornis (De Stef.), Encyrtus lecaniorum (Mayr), Trichomastus albimanus Thom. (Hymenoptera: Encyrtidae); Chilocorus bipustulatus (L.), Exochomus quadripustulatus (L.) (Coleoptera: Coccinellidae); Eublemma scitula {Ramb.) (Lepidoptera: Noctuidae) gibileri de tesbit edilmiştir (Öncüer, 1974, 1977).
Savaşı ; C. hesperidum'a. karp yurdumuzda özel bir kimyasal sa\aş uygulanması doğru değildir. Zira zarar yapacak oranda papulasyonlan-na rastlanmadığı gibi, bu zararlının doğada çoğalmasını frenleyen doğal düşmanları da çoktur. Bu hususa özellikle dikkat etmek gerekir.
Coccus pseudomagnoliarum Kuw. (Şekil 107) Sinonim : Coccus citricola Camp., C. aegaeus Lotto.
Türkçe ismi : Turunçgil yumuşak koşnili
Tanımı : Ergin dişi gri renkte olup vücut üzerinde iri siyahımsı lekeler bulunur. Kabuk saydamdır. Vücut uzunca oval biçimde, fakat ba-zan asimetrik bireylere de rastlanabilir. Anten ve bacaklar iyi gelişmiştir. Antenleri 7-8, fakat çoğunlukla 8 segmentlidir. Vücut uzunluğu 2,4-7,0 mm, genişliği ise 1,4-3,5 mm'dir. Genç nimfler çok yassı ve saydamdır. Erkekleri doğada pek ender görülür.
Yayılışı : Avustralya, Kuzey Amerika, Çin, Japonya, Kıbrıs, îran, Güney Rusya, Türkiye, Yunanistan ve İtalya.
Yurdumuzda, özellikle Batı ve Güney Anadolu turunçgil alanlarında yaygın haldedir. Yurdumuzda bu türün varlığı son yıllarda yapılan çalışmalarla (Öncüer, 1974; Soylu ve Ürel, 1977) anlaşıldığı halde, yurdumuza çok daha eski tarihlerde girmiş olması gerekmektedir. Bunun nedeni ok.rak C. hesperidum'a dış morfolojik karakterler bakamından çok benzemesi ve onunla karıştırılmış olması gösterilebilir. Zira 1972 yılında C. Öncüer bu türü Batı Anadolu'da ilk defa tesbit ettiği zaman, C. pseudo-magnoliarum'u bu bölgedeki turunçgil alanlarında kuzeyde Edremit ve Havran'dan başlayarak güneyde Fethiye'ye kadar hemen hemen her yerde kısa zamanda yerine göre bol olarak bulmuştur. Daha sonra bu zararlı bütün Güney Anadolu turunçgil alanlarında da bulunmuştur. Bu durum da bu böceğin, kısa zamanda bu kadar geniş alana yayılıp yerleşmesinin olanak dışı olduğunu gösterir. Buna göre, bu zararlının yurdumuzda ilk görüldüğü 1972 yılından, en azından 10-15 yü öncesine uzandığını söylemek hatalı sayılmaz. Bu durum Ziraî Mücadele Araştırma Enstitülerinin zaman zaman bulundukları bölgelerde zararlı surveyi yapmalarının ve bu işi titizlikle sürdürmelerinin ne kadar gerekli olduğunu göstermektedir.
Konakçuları : Defne, kızılağaç, ceviz, nar, çay ve turunçgiller başlıca konukçularmı oluşturur. Bunlar içinde en çok sonuncularda bulunur ve zarar yapar.
Biyolojisi ve zararı : Son yıllarda Batı ve Güney Anadolu'nun bazı kesimlerindeki turunçgil bahçelerinde gittikçe yoğun olarak görülmeye, başlayan bu koşnil, fazla populasyonların bulunduğu sürgün ve yapraklarda yoğun şekilde beslenmesi sonucu, yapraklar vaktinden önce dökülür ve sürgünler ise kurur. Fakat asıl zararı, bol miktarda salgıladıkları tatlımsı maddeler dolayısıyla fumajine neden olmasıyla meydana gelir. Halen yurdumuzda önemli turunçgil zararlıları arasında bulunmaktadır.
Partenogenetik olarak çoğalır. Erkekler tabiatta pek ender olarak görülür. Hattâ yakın yıllara kadar erkeği bir çok araştırıcı tarafından bulunamamıştır. Ancak Öncüer (1974), bu türün erkeklerini (3 adet olmak üzere) kültürlerden elde etme başarısını göstermiştir. Kışı 2 veya 3'cü donem nimf halinde Turunçgillerin ince dallarının uç kısımlarında. geçirir. Yerine göre nisan-haziran aylarında erginler meydana gelir. Dişiler hayatları boyunca, herbirisi 1.000-1.500 arasında yumurta bırakır. C. hes-peridum'dan farklı olarak bırakılan bu yumurtalar 2-4 gün sonra açılır. Yani bu türde dişiler ovipar'dır. Dişiler yumurtalarını bir-iki aylık bir sürede bırakır. Buna göre yeni nimflerin çıkışları nisan—haziran ayları arasındadır. Bu nimfler yaz aylarında yapraklarda bol olarak görülür. Fakat sonbahardan itibaren ince dal ve sürgünlere geçmeye başlarlar. Bu bir nevi göç dernektir, ince dal ve sürgünlere doğru olan bu göç hareketi mart ayma kadar zaman zaman sürer. Böylece yılda bir nesil verir.
Yine C. hesperidıım'ö'dn farklı olarak bu türde populasyon dağılımı gerek bir ağaçta, gerekse bir bahçedeki tüm ağaçlar dikkate alındığında muntazamdır.
C. pseudomagnotiarum'un doğada çoğalmasını frenleyen bir çok parazit ve predatörü bulunmaktadır. Yurdumuzda bu türün doğal düşmanları özellikle Batı Anadolu bölgesinde iyi şekilde araştırılmıştır. C. hesperidunC-da bildirilen parazitler bu türde de etkilidir. Doğal düşmanları ile diğer hususlarda daha fazla bilgi almak isteyenler Öncüer (1974)'e başvurabilirler.
Savaşı bir önceki türde olduğu gibidir.
Coccus longulus Dougl.
Sinonim : Lecanium chirimoliae Mask., L. ficus Mask., L. mistariae Brain
Ergin dişiler sarımsı veya gri esmer renkte, uzunca oval veya elips şeklindedir. Vücudun üzeri hafif şişkincedir. Antenleri 8 segmentlidir. Bacakları iyi gelişmiştir. Vücut uzunluğu 2-6 mm, eni ise 1-3 mm'dir.
Dünyanın Tropik ve Subtropik bölgelerine yayılmıştır. Bu arada Lübnan ve İsrail'de de bulunduğu bildirilmiştir (Raymond et al., 1977).
Halen yurdumuzda bulunmamakla beraber, Türkiye'ye komşu ülkelerde bulunması dolayısıyla burada söz konusu edilmiştir. Mamafih bulunduğu ülkelerde büktür önemli bir zararlı olarak gösterilmemektedir.
Sinonim : Calypticus laevis Costa, C, patelliformis Curtis
Türkçe ismi : Yumuşak koşnil
Ergin dişilerde vücut yassı, oval, bazan asimetrik olup rengi değişik, fakat çoğunlukla sarımsı esmerdir. Vücudun üst kısmında koyu esmer renkte lekeler bulunur. Antenleri ve bacakları iyi gelişmiştir. Antenler 7 segmentli; 3'cü segment 4'cü segmentle hemen hemen eşit uzunlukta, fakat her ikisi de diğer segmentlerden daha uzundur. Vücut uzunluğu 2,5-5,0 mm, genişliği ise 1,5-3,0 mm'dir. Vücudun en geniş yeri abdomen bölgesine yakındır. Erkekleri pek ender olarak görülür.
Yumurtadan yeni çıkan l'ci dönemdeki nimfler sarı renkte olup zaman geçtikçe renk koyulaşır. Antenleri 6 segmentlidir. Bacakları kuvvetli ve iyi gelişmiştir. Bu dönemden itibaren 3 gömlek daha değiştiren nimf ergin hale geçer.
Yayılışı : Kozmopolittir. Yurdumuzda hemen hemen her yerde az çok rastlanırsa da, yoğun olarak daha çok Doğu Karadeniz bölgesinde bulunur.
Konukçuları : Polifagdır. Turunçgiller dahil çay, incir, dut, şeftali, erik, kayısı, ayva, asma, gül, muhtelif süs bitkileri, kavak gibi kültür bitkileri ile diğer bir çok yabani ve kültür bitkilerinde bulunur. Fakat bunların içinde en yoğun olarak Turunçgillerde görülür.
Biyolojisi ve zararı : Partenogenetik olarak çoğalır. Kışı 2'ci nîmf döneminde olmak üzere bitkilerin sürgün, dal ve gövdeleri üzerinde geçirir. Baharda havaların ısınması ile birlikte faaliyete geçerek bitkilerin özsuyunu emmeye başlar. Daha sonra meydana gelen dişiler ortalama 70-80 yumurta bırakır. Dişiler ovoviviparous'tur. Yani bunlar, gelişmelerini tamamlamış halde olan yumurta bırakırlar. Yumurtalar, bırakıldıktan 4 saat sonra açılmağa başlarlar. Çıkan nimfler çok hareketli olup bunlar ince dallara, sürgün ve genç yapraklara giderek yerleşir. Buralarda stylet'lerini bitki dokularına sokarak beslenir ve gelişmelerine devam ederler. Yazın nimfler gelişmelerini, yerine göre 5-6 haftada tamamladığı halde sonbahar, kış ve ilkbahar başlangıcında bu gelişme süresi yerine göre 5-6 ay devam edebilir. Genellikle ağaçlarda büyük koloniler oluşturur. Ancak bu koloniler çoğunlukla ya ağacın bir kaç dalma, ya da bir bahçedeki bir kaç ağaca sınırlı olarak kalır.
İsrail'de yılda 6 kadar nesil verdiği, gelişme eşiğinin 13°C olduğu ve bir neslin tamamlanması için 515 gün-dereceye ihtiyaç gösterdiği bildirilmektedir (Avidov and Harpaz, 1969). Yurdumuzda yerine göre yılda 2-4 nesil verir.
Doğada direkt şekilde zarar yapacak populasyonlarma pek rastlanmamaktadır. Buna karşılık bu tür, yoğun şekilde tatlımsı maddeler salgılar ve bu maddeler üzerinde saprofit mantarlar gelişerek fumajine neden olur. Bu yolla zararı bazı hallerde önemli olabilir.
Diğer çoğu koşnil türlerinde olduğu gibi, bu türde de abiyotik faktörler populasyon dalgalanmasına önemli etkide bulunur Özellikle şiddetli yağmurlar genç nimfleri dallardan kolaylıkla yıkar. Fakat bu türde populasyon dalgalanmasına asıl etkide bulunan doğal düşmanlardır. Bunlardan çok önemli olan Metaphycus flavus How. (Hymenoptera: Encyrtidae), Coccophagus scutellaris Dal. ve C. lycimnia Walk. (Hymenoptera: Apheli-nidae) yurdumuzda Güney ve Batı Anadolu'da, turunçgil alanlarında doğal olarak bulunmakta ve oldukça etkili de olmaktadır.
Bunların dışında yurdumuzda bu türün doğal düşmanları olarak Microterys tricoloricornis (De Stef.), Encyrtus lecaniorum (Mayr), Trichomastus albimanus Thom. (Hymenoptera: Encyrtidae); Chilocorus bipustulatus (L.), Exochomus quadripustulatus (L.) (Coleoptera: Coccinellidae); Eublemma scitula {Ramb.) (Lepidoptera: Noctuidae) gibileri de tesbit edilmiştir (Öncüer, 1974, 1977).
Savaşı ; C. hesperidum'a. karp yurdumuzda özel bir kimyasal sa\aş uygulanması doğru değildir. Zira zarar yapacak oranda papulasyonlan-na rastlanmadığı gibi, bu zararlının doğada çoğalmasını frenleyen doğal düşmanları da çoktur. Bu hususa özellikle dikkat etmek gerekir.
Coccus pseudomagnoliarum Kuw. (Şekil 107) Sinonim : Coccus citricola Camp., C. aegaeus Lotto.
Türkçe ismi : Turunçgil yumuşak koşnili
Tanımı : Ergin dişi gri renkte olup vücut üzerinde iri siyahımsı lekeler bulunur. Kabuk saydamdır. Vücut uzunca oval biçimde, fakat ba-zan asimetrik bireylere de rastlanabilir. Anten ve bacaklar iyi gelişmiştir. Antenleri 7-8, fakat çoğunlukla 8 segmentlidir. Vücut uzunluğu 2,4-7,0 mm, genişliği ise 1,4-3,5 mm'dir. Genç nimfler çok yassı ve saydamdır. Erkekleri doğada pek ender görülür.
Yayılışı : Avustralya, Kuzey Amerika, Çin, Japonya, Kıbrıs, îran, Güney Rusya, Türkiye, Yunanistan ve İtalya.
Yurdumuzda, özellikle Batı ve Güney Anadolu turunçgil alanlarında yaygın haldedir. Yurdumuzda bu türün varlığı son yıllarda yapılan çalışmalarla (Öncüer, 1974; Soylu ve Ürel, 1977) anlaşıldığı halde, yurdumuza çok daha eski tarihlerde girmiş olması gerekmektedir. Bunun nedeni ok.rak C. hesperidum'a dış morfolojik karakterler bakamından çok benzemesi ve onunla karıştırılmış olması gösterilebilir. Zira 1972 yılında C. Öncüer bu türü Batı Anadolu'da ilk defa tesbit ettiği zaman, C. pseudo-magnoliarum'u bu bölgedeki turunçgil alanlarında kuzeyde Edremit ve Havran'dan başlayarak güneyde Fethiye'ye kadar hemen hemen her yerde kısa zamanda yerine göre bol olarak bulmuştur. Daha sonra bu zararlı bütün Güney Anadolu turunçgil alanlarında da bulunmuştur. Bu durum da bu böceğin, kısa zamanda bu kadar geniş alana yayılıp yerleşmesinin olanak dışı olduğunu gösterir. Buna göre, bu zararlının yurdumuzda ilk görüldüğü 1972 yılından, en azından 10-15 yü öncesine uzandığını söylemek hatalı sayılmaz. Bu durum Ziraî Mücadele Araştırma Enstitülerinin zaman zaman bulundukları bölgelerde zararlı surveyi yapmalarının ve bu işi titizlikle sürdürmelerinin ne kadar gerekli olduğunu göstermektedir.
Konakçuları : Defne, kızılağaç, ceviz, nar, çay ve turunçgiller başlıca konukçularmı oluşturur. Bunlar içinde en çok sonuncularda bulunur ve zarar yapar.
Biyolojisi ve zararı : Son yıllarda Batı ve Güney Anadolu'nun bazı kesimlerindeki turunçgil bahçelerinde gittikçe yoğun olarak görülmeye, başlayan bu koşnil, fazla populasyonların bulunduğu sürgün ve yapraklarda yoğun şekilde beslenmesi sonucu, yapraklar vaktinden önce dökülür ve sürgünler ise kurur. Fakat asıl zararı, bol miktarda salgıladıkları tatlımsı maddeler dolayısıyla fumajine neden olmasıyla meydana gelir. Halen yurdumuzda önemli turunçgil zararlıları arasında bulunmaktadır.
Partenogenetik olarak çoğalır. Erkekler tabiatta pek ender olarak görülür. Hattâ yakın yıllara kadar erkeği bir çok araştırıcı tarafından bulunamamıştır. Ancak Öncüer (1974), bu türün erkeklerini (3 adet olmak üzere) kültürlerden elde etme başarısını göstermiştir. Kışı 2 veya 3'cü donem nimf halinde Turunçgillerin ince dallarının uç kısımlarında. geçirir. Yerine göre nisan-haziran aylarında erginler meydana gelir. Dişiler hayatları boyunca, herbirisi 1.000-1.500 arasında yumurta bırakır. C. hes-peridum'dan farklı olarak bırakılan bu yumurtalar 2-4 gün sonra açılır. Yani bu türde dişiler ovipar'dır. Dişiler yumurtalarını bir-iki aylık bir sürede bırakır. Buna göre yeni nimflerin çıkışları nisan—haziran ayları arasındadır. Bu nimfler yaz aylarında yapraklarda bol olarak görülür. Fakat sonbahardan itibaren ince dal ve sürgünlere geçmeye başlarlar. Bu bir nevi göç dernektir, ince dal ve sürgünlere doğru olan bu göç hareketi mart ayma kadar zaman zaman sürer. Böylece yılda bir nesil verir.
Yine C. hesperidıım'ö'dn farklı olarak bu türde populasyon dağılımı gerek bir ağaçta, gerekse bir bahçedeki tüm ağaçlar dikkate alındığında muntazamdır.
C. pseudomagnotiarum'un doğada çoğalmasını frenleyen bir çok parazit ve predatörü bulunmaktadır. Yurdumuzda bu türün doğal düşmanları özellikle Batı Anadolu bölgesinde iyi şekilde araştırılmıştır. C. hesperidunC-da bildirilen parazitler bu türde de etkilidir. Doğal düşmanları ile diğer hususlarda daha fazla bilgi almak isteyenler Öncüer (1974)'e başvurabilirler.
Savaşı bir önceki türde olduğu gibidir.
Coccus longulus Dougl.
Sinonim : Lecanium chirimoliae Mask., L. ficus Mask., L. mistariae Brain
Ergin dişiler sarımsı veya gri esmer renkte, uzunca oval veya elips şeklindedir. Vücudun üzeri hafif şişkincedir. Antenleri 8 segmentlidir. Bacakları iyi gelişmiştir. Vücut uzunluğu 2-6 mm, eni ise 1-3 mm'dir.
Dünyanın Tropik ve Subtropik bölgelerine yayılmıştır. Bu arada Lübnan ve İsrail'de de bulunduğu bildirilmiştir (Raymond et al., 1977).
Halen yurdumuzda bulunmamakla beraber, Türkiye'ye komşu ülkelerde bulunması dolayısıyla burada söz konusu edilmiştir. Mamafih bulunduğu ülkelerde büktür önemli bir zararlı olarak gösterilmemektedir.
Comment