Tweet
Parlatoria pergandü Gornst. (Şekil 140)
Sinonim : Parlatoria sinensis Mask.
Türkçe ismi :Saman renkli koşnil
Tanımı : Ergin dişinin kabuk şekli oldukça değişiktir. Bu değişimde populasyon yoğunluğu ve bulunduğu bitki organının yapısı önemli rol oynar. Kabuğun şekli dairemsi, oval, ya da uzunca olabilirse de genellikle geniş armut biçimindedir. Kabuk ince olup hafif saydamdır ve bir çok hallerde dişinin vücudu kabuk altından görülebilir. Rengi beyazımsı gridir ve bazân samanı andırır. Uzunluğu 1,2-2,0 mm, genişliği ise takriben 1,0 mm'dir. Çıplak dişi kısa-oval veya dairemsi şekilde, yassıca vücutlu olup pygidium kesimi sarımsı, diğer yerleri şarap kırmızısı renktedir. Erkekler şarap kırmızısı renkte, gözler büyük ve siyah olup takriben 1,0 mm uzunluktadır. Yumurtaları oval ve kırmızımsı renktedir.
Yayılışı : Hemen hemen bütün Tropilc ve Subtropjk bölgelerde. Türkiye ve yakın ülkelerden Libya, Mısır, Lübnan, Suriye, Irak, îsrail, Kıbrıs, iran'da bulunur ve zarar yapar.
Yurdumuzda özellikle Güney Anadolu turunçgil alanlarında mevcuttur. Batı Anadolu bölgesinde de ara sıra rastlanmaktadır.
Konukçuları : Daha çok iğde ve Turunçgillerde bulunur. Bu sonuncudan da özellikle portakal ve mandalinalarda görülmektedir.
Zararı ve biyolojisi : Koşniller, her ne kadar Turunçgillerin toprak üstü aksamının her tarafında bulunursa da daha çok yaprak ve meyveleri tercih eder. Bu tür, bitkilerde beslenirken salgıladığı maddeler toksik etkiye sahip olmadığı için, benzeri diğer türlerden daha az tehlikelidir. Ancak yoğun populasyonlarm bulunduğu genç bitkilerde gelişmeyi yavaşlatabilir. Meyvelerin kabukları üzerindeki çukurcuklara yerleştiklerinden ve renkleri de ortama uyduğundan, az oldukları taktirde çoğu defa gözden kaçar ve dolayısı ile meyvelerin piyasa değerini pek etkilemezler. Ancak yoğun populasyonlarm, bulunduğu olgun portakal meyvelerinde koşnillerin beslendiği yerin çevresinin yeşilimsi renk alması ile göze batar ve bu gibi meyvelerin değerleri düşer, iran'da Turunçgillerin önemli zararlıları arasında sayılmaktadır. Libya ve Mısır'da da yine Turunçgillerde ara sıra önemli zararlara sebep olduğu kayıtlıdır.Eşeyli olarak çoğalır. Çiftleşen dişiler yumurta bırakır ve ancak bunlar gelişebilir. Bir dişi hayatı boyunca ortalama 100 kadar yumurta bırakır. Dişinin bıraktığı yumurta sayısında, beslendiği bitki organımn etkisi büyüktür.
Yurdumuzda biyolojisi iyi bilinmemektedir. Güney Anadolu bölgesinin sıcak kesimlerinde yılda 4, Batı Anadolu'da ise 3 nesil vermesi mümkündür. Serin olan yerlerde koşnilin gelişmesi yavaştır. Avidov and Har-paz (1969)'a göre gelişme için optimum koşullar 24-29 °C sıcaklık ve % 70-80 orantılı nemdir. Buna göre bu koşnilin yurdumuzda çoğalıp zarar yapacağı yer hemen hemen yok gibidir. Nitekim P. pergandii'nm uzun yıllar yurdumuzda bulunduğu bilindiği halde bu güne kadar ekonomik düzeyde zararına pek rastlanmaması bunu kanıtlamaktadır.
Savaşı : Bu koşnil türüne karşı özel bir savaş yöntemi uygulanmamaktadır. Diğer koşnillere karşı uygulanan ilâçlar bu zararlıyı da kontrol altında tutar. Ayrıca Güney Anadolu'da Aphytis hispanicus (Merc.) (Hym., Aphelinidae) isimli paraziti vardır (Soydanbay, 1976).
Parlatoria oleae Colv. (Şekil 141)
Sinonim : Parlatoria calianthina Ber. et Leon., P. affinis Newst. Türkçe ismi : Yuvarlak zeytin koşnili
Tanımı : Ergin dişi kabuğu dairemsi şekilde, konveks, beyaz veya beyazımsı gri renktedir. Çapı 1,2-2,0 mm'dir. Çıplak dişi oval şekilde, vücut segmentleri belirli, pygidium kesimi sarımsı esmer, geri kalan kısmı şarap kırmızısı renktedir. Yumurtaları geniş oval biçimde ve morumsu renktedir.
Yayılışı : Akdeniz çevresi ülkeleri ile Irak, Suriye, Iran, Kafkasya, Orta Asya, Çin ve Türkiye. Ayrıca Kuzey ve Güney Amerika'ya da girmiştir.Yurdumuzun büyük bir bölümünde bulunmakla beraber daha çok Batı, Güney ve Marmara bölgelerinde yaygın haldedir. İyriboz'un özel notlarına göre 6.11.1932'de Soma'da zeytin; 17.12.1932'de Turgutlu'da zeytin; 18.8.1935'te Kocaeli, 6.7.1938'de Bursa'da erikte bulunmuş ve 2.11.1939'da Milas'ta yeşil zeytin tanelerinde % 90 bulaşma olduğu kaydedilmiştir.
Konukçuları : Polifagdır. Başta zeytin, taş ve yumuşak çekirdekli meyve, ağaçları, Turunçgiller olmak üzere Ligustrum, yasemin vs.'dir. Libya'da taş çekirdekli meyve ağaçları ile zeytinde; İsrail, Suriye ve Pakistan'da muhtelif meyve ağaçlarında zararlı olduğu kayıtlıdır. Yurdumuzda daha çok bir zeytin zararlısı olarak bilinmektedir. Esas itibariyle Rosaceae familyasına bağlı bitki türleri ile zeytinde ekonomik zararlara sebep olur.
Zararı ve biyolojisi : Koşniller bitkilerin gövde, dal, sürgün, yaprak ve meyveleri üzerinde bulunur. Bunların bulunduğu yerlerde kırmızı lekeler meydana gelir. Yoğun populasyonlarm bulunduğu dallar çatlar, daha sonra kurur, yapraklar vaktinden önce dökülür. Taş ve yumuşak çekirdekli meyve ağaçlarının meyveleri üzerinde kırmızımsı lekelerin oluşmasına neden olmasına karşılık, zeytin meyvelerinde siyahımsı lekeler halinde belirir. Meyvelerin gelişme durumu ve koşnil populasyonuna bağlı olarak meyvelerde muhtelif şekil ve renk bozuklukları meydana gelir. Bu gibi meyveler piyasa değerlerini büyük ölçüde yitirirler. Zeytin tanelerinde yağ oranını düşürdüğü gibi kalitesini de bozar. Savaş yapılmayan yerlerde, devamlı ve yoğun olarak saldırıya uğrayan ağaçlar bir kaç yıl içinde kuruyabilirler.
Kışı nimf veya ergin halinde geçirir. Yılda yerine göre 2.-3 nesil verir. Batı Anadolu bölgesinin sahil kesimlerinde, yazın bir neslin gelişmesi için geçen süre 33-45 gün kadardır. Bu süre diğer mevsimlerde daha da artar. Doğada nesiller birbirleri içine girer.
Bu türün doğada çoğalmasını frenleyen bir çok doğal düşmanı vardır. Bu doğal düşmanların yurdumuzda etkili olduğu yerler bulunmaktadır. Bunlardan başlıca Aphytis maculicornis Masi, Aphytis melinus De Bach (Hym., Aphelinidae) yurdumuzun özellikle Batı ve Güney Anadolu bölgelerinde bulunur. Yapılacak savaşta doğal düşmanların durumunu dikkate alarak hareket etmeye bilhassa özen göstermek gerekir.
Savaşı : İlâçlı savaşa gerek duyulduğu hallerde, yumurtaların açılması dikkatle izlenerek, bunun % 75'i aştığı bir dönemden itibaren yazlık yağ emülsiyonlarından birisi atıldığı taktirde zararı önlenir. Eğer doğal düşmanların faaliyeti az ise, beyaz yağ emülsiyonlarının yanı sıra organik fosforlu insektisitlerden birisi de atılabilir. Ancak bu sonuncuları atarken insan ve çevre sağlığı bakımından her türlü tedbiri almayı da unutmamalıdır.
Parlatoria ziziphi Lucas (Şekil 142) Sinonim : P. lucassi Targ-Tozz. Türkçe
îsîm : Ünnap keşnili.
Tanımı : Ergin dişinin kabuğu karakteristik olup takriben dikdörtgen şeklinde, 2'ci nimf gömleği parlak siyah renkte ve hemen hemen kabuğun tüm yüzeyini kaplar. Uzunluğu 1,5-2,0 mm, genişliği ortalama 0,7 mm'dir. Canlı dişinin vücudu şişkince, ortaya doğru genişler ve morumsu renktedir. Erkek bireyleri meydana getirecek nimflere ait kabuğun şekli gayri muntazam, fakat ovale yakın biçimde ve beyazımsı-mat renktedir. Uzunluğu takriben 1,0 mm'dir. Yumurtaları uzunca oval şekilde ve kırmızımsı renktedir.
Yayılışı : Hemen hemen bütün Akdeniz çevresi ülkeleri ile yurdumuzda bulunur. Ayrıca Kafkasya, Çin, Formoza, Havvai Adaları, Avustralya ve K. Amerika'ya da girmiştir. Komşu ülkelerden Suriye, Lübnan, Kıbrıs ve İran'da da bulunmaktadır.
Konukçuları : Özellikle Turunçgillerde yaşar. Ünnap koşnili denmesine rağmen bu bitkide pek az rastlanır.
Zarar» ve biyolojisi : Koşniller daha çok Turunçgillerin yaprak ve meyveleri üzerine yerleşir. Yoğun populasyonlarm bulunduğu yapraklar vaktinden önce dökülür. Bu gibi ağaçlarda gelişme yavaşlar ve durgunluk baş gösterir. Koşnille bulaşık meyveler pazarlama değerlerini büyük ölçüde yitirirler. Cezayir'de Turunçgillerin başlıca zararlıları arasında sayılmaktadır.
Yurdumuz için halen ekonomik önemi bulunmamaktadır. Biyolojisi de maalesef iyi bilinmemektedir.
Pinnaspis aspidistrae Sign, (Şekil 143). Sinonim : Ckionaspis latus Cock. Türkçe ismi : Eğreltiotu koşnili
Tanımı : Ergin dişi kabuğu takriben geniş armut şeklinde, açık ile koyu esmer arasında olan bir renkte, nimf gömleği sarı veya sarımsı esmer renktedir. Uzunluğu 2-3 mm'dir. Çıplak dişi sarımsı renkte ve takriben armut biçimindedir.
Yayılışı : Kozmopolit.
Yurdumuzda şimdiye kadar yalnızca istanbul'da olmak üzere seralarda görülmüştür (Bodenheimer 1949).
Konukçuları : Oldukça polifagdır. Başlıca Turunçgiller, palmiye vs.'de bulunur.
Bu tür halen yurdumuz için önemli değildir. Ancak bulunduğu diğer bazı ülkelerde zararlı olduğu kaydedilmektedir.
Pseudaulacaspis, (= Aulacaspis) pentagona Targ.-Tozz. (Şekil 144) Sinonim : Diaspis amygdali Tyron, D. patelliformis Sasaki
Türkçe ismi : Dut koşnili
Tanımı : Ergin dişi kabuğu takriben daire, bazan uzunca daire şeklinde, belirli olarak konveks olup beyazımsıdan grimsiye kadar değişen renktedir, l'ci nimf gömleği çoğunlukla kenardan dışarıya çıkık durumda,
1,5—2,8 mm'dir. Çıplak dişinin vücudu geniş oval şekilde olup canlı safı
renkte ve abdomen segmentleri belirlidir. Erkekler portakal sarısı renkte
ve genel görünümü diğer diaspidid erkeklerine benzer. Yumurtaları oval
biçimde, saman sarısı renktedir.
Sinonim : Parlatoria sinensis Mask.
Türkçe ismi :Saman renkli koşnil
Tanımı : Ergin dişinin kabuk şekli oldukça değişiktir. Bu değişimde populasyon yoğunluğu ve bulunduğu bitki organının yapısı önemli rol oynar. Kabuğun şekli dairemsi, oval, ya da uzunca olabilirse de genellikle geniş armut biçimindedir. Kabuk ince olup hafif saydamdır ve bir çok hallerde dişinin vücudu kabuk altından görülebilir. Rengi beyazımsı gridir ve bazân samanı andırır. Uzunluğu 1,2-2,0 mm, genişliği ise takriben 1,0 mm'dir. Çıplak dişi kısa-oval veya dairemsi şekilde, yassıca vücutlu olup pygidium kesimi sarımsı, diğer yerleri şarap kırmızısı renktedir. Erkekler şarap kırmızısı renkte, gözler büyük ve siyah olup takriben 1,0 mm uzunluktadır. Yumurtaları oval ve kırmızımsı renktedir.
Yayılışı : Hemen hemen bütün Tropilc ve Subtropjk bölgelerde. Türkiye ve yakın ülkelerden Libya, Mısır, Lübnan, Suriye, Irak, îsrail, Kıbrıs, iran'da bulunur ve zarar yapar.
Yurdumuzda özellikle Güney Anadolu turunçgil alanlarında mevcuttur. Batı Anadolu bölgesinde de ara sıra rastlanmaktadır.
Konukçuları : Daha çok iğde ve Turunçgillerde bulunur. Bu sonuncudan da özellikle portakal ve mandalinalarda görülmektedir.
Zararı ve biyolojisi : Koşniller, her ne kadar Turunçgillerin toprak üstü aksamının her tarafında bulunursa da daha çok yaprak ve meyveleri tercih eder. Bu tür, bitkilerde beslenirken salgıladığı maddeler toksik etkiye sahip olmadığı için, benzeri diğer türlerden daha az tehlikelidir. Ancak yoğun populasyonlarm bulunduğu genç bitkilerde gelişmeyi yavaşlatabilir. Meyvelerin kabukları üzerindeki çukurcuklara yerleştiklerinden ve renkleri de ortama uyduğundan, az oldukları taktirde çoğu defa gözden kaçar ve dolayısı ile meyvelerin piyasa değerini pek etkilemezler. Ancak yoğun populasyonlarm, bulunduğu olgun portakal meyvelerinde koşnillerin beslendiği yerin çevresinin yeşilimsi renk alması ile göze batar ve bu gibi meyvelerin değerleri düşer, iran'da Turunçgillerin önemli zararlıları arasında sayılmaktadır. Libya ve Mısır'da da yine Turunçgillerde ara sıra önemli zararlara sebep olduğu kayıtlıdır.Eşeyli olarak çoğalır. Çiftleşen dişiler yumurta bırakır ve ancak bunlar gelişebilir. Bir dişi hayatı boyunca ortalama 100 kadar yumurta bırakır. Dişinin bıraktığı yumurta sayısında, beslendiği bitki organımn etkisi büyüktür.
Yurdumuzda biyolojisi iyi bilinmemektedir. Güney Anadolu bölgesinin sıcak kesimlerinde yılda 4, Batı Anadolu'da ise 3 nesil vermesi mümkündür. Serin olan yerlerde koşnilin gelişmesi yavaştır. Avidov and Har-paz (1969)'a göre gelişme için optimum koşullar 24-29 °C sıcaklık ve % 70-80 orantılı nemdir. Buna göre bu koşnilin yurdumuzda çoğalıp zarar yapacağı yer hemen hemen yok gibidir. Nitekim P. pergandii'nm uzun yıllar yurdumuzda bulunduğu bilindiği halde bu güne kadar ekonomik düzeyde zararına pek rastlanmaması bunu kanıtlamaktadır.
Savaşı : Bu koşnil türüne karşı özel bir savaş yöntemi uygulanmamaktadır. Diğer koşnillere karşı uygulanan ilâçlar bu zararlıyı da kontrol altında tutar. Ayrıca Güney Anadolu'da Aphytis hispanicus (Merc.) (Hym., Aphelinidae) isimli paraziti vardır (Soydanbay, 1976).
Parlatoria oleae Colv. (Şekil 141)
Sinonim : Parlatoria calianthina Ber. et Leon., P. affinis Newst. Türkçe ismi : Yuvarlak zeytin koşnili
Tanımı : Ergin dişi kabuğu dairemsi şekilde, konveks, beyaz veya beyazımsı gri renktedir. Çapı 1,2-2,0 mm'dir. Çıplak dişi oval şekilde, vücut segmentleri belirli, pygidium kesimi sarımsı esmer, geri kalan kısmı şarap kırmızısı renktedir. Yumurtaları geniş oval biçimde ve morumsu renktedir.
Yayılışı : Akdeniz çevresi ülkeleri ile Irak, Suriye, Iran, Kafkasya, Orta Asya, Çin ve Türkiye. Ayrıca Kuzey ve Güney Amerika'ya da girmiştir.Yurdumuzun büyük bir bölümünde bulunmakla beraber daha çok Batı, Güney ve Marmara bölgelerinde yaygın haldedir. İyriboz'un özel notlarına göre 6.11.1932'de Soma'da zeytin; 17.12.1932'de Turgutlu'da zeytin; 18.8.1935'te Kocaeli, 6.7.1938'de Bursa'da erikte bulunmuş ve 2.11.1939'da Milas'ta yeşil zeytin tanelerinde % 90 bulaşma olduğu kaydedilmiştir.
Konukçuları : Polifagdır. Başta zeytin, taş ve yumuşak çekirdekli meyve, ağaçları, Turunçgiller olmak üzere Ligustrum, yasemin vs.'dir. Libya'da taş çekirdekli meyve ağaçları ile zeytinde; İsrail, Suriye ve Pakistan'da muhtelif meyve ağaçlarında zararlı olduğu kayıtlıdır. Yurdumuzda daha çok bir zeytin zararlısı olarak bilinmektedir. Esas itibariyle Rosaceae familyasına bağlı bitki türleri ile zeytinde ekonomik zararlara sebep olur.
Zararı ve biyolojisi : Koşniller bitkilerin gövde, dal, sürgün, yaprak ve meyveleri üzerinde bulunur. Bunların bulunduğu yerlerde kırmızı lekeler meydana gelir. Yoğun populasyonlarm bulunduğu dallar çatlar, daha sonra kurur, yapraklar vaktinden önce dökülür. Taş ve yumuşak çekirdekli meyve ağaçlarının meyveleri üzerinde kırmızımsı lekelerin oluşmasına neden olmasına karşılık, zeytin meyvelerinde siyahımsı lekeler halinde belirir. Meyvelerin gelişme durumu ve koşnil populasyonuna bağlı olarak meyvelerde muhtelif şekil ve renk bozuklukları meydana gelir. Bu gibi meyveler piyasa değerlerini büyük ölçüde yitirirler. Zeytin tanelerinde yağ oranını düşürdüğü gibi kalitesini de bozar. Savaş yapılmayan yerlerde, devamlı ve yoğun olarak saldırıya uğrayan ağaçlar bir kaç yıl içinde kuruyabilirler.
Kışı nimf veya ergin halinde geçirir. Yılda yerine göre 2.-3 nesil verir. Batı Anadolu bölgesinin sahil kesimlerinde, yazın bir neslin gelişmesi için geçen süre 33-45 gün kadardır. Bu süre diğer mevsimlerde daha da artar. Doğada nesiller birbirleri içine girer.
Bu türün doğada çoğalmasını frenleyen bir çok doğal düşmanı vardır. Bu doğal düşmanların yurdumuzda etkili olduğu yerler bulunmaktadır. Bunlardan başlıca Aphytis maculicornis Masi, Aphytis melinus De Bach (Hym., Aphelinidae) yurdumuzun özellikle Batı ve Güney Anadolu bölgelerinde bulunur. Yapılacak savaşta doğal düşmanların durumunu dikkate alarak hareket etmeye bilhassa özen göstermek gerekir.
Savaşı : İlâçlı savaşa gerek duyulduğu hallerde, yumurtaların açılması dikkatle izlenerek, bunun % 75'i aştığı bir dönemden itibaren yazlık yağ emülsiyonlarından birisi atıldığı taktirde zararı önlenir. Eğer doğal düşmanların faaliyeti az ise, beyaz yağ emülsiyonlarının yanı sıra organik fosforlu insektisitlerden birisi de atılabilir. Ancak bu sonuncuları atarken insan ve çevre sağlığı bakımından her türlü tedbiri almayı da unutmamalıdır.
Parlatoria ziziphi Lucas (Şekil 142) Sinonim : P. lucassi Targ-Tozz. Türkçe
îsîm : Ünnap keşnili.
Tanımı : Ergin dişinin kabuğu karakteristik olup takriben dikdörtgen şeklinde, 2'ci nimf gömleği parlak siyah renkte ve hemen hemen kabuğun tüm yüzeyini kaplar. Uzunluğu 1,5-2,0 mm, genişliği ortalama 0,7 mm'dir. Canlı dişinin vücudu şişkince, ortaya doğru genişler ve morumsu renktedir. Erkek bireyleri meydana getirecek nimflere ait kabuğun şekli gayri muntazam, fakat ovale yakın biçimde ve beyazımsı-mat renktedir. Uzunluğu takriben 1,0 mm'dir. Yumurtaları uzunca oval şekilde ve kırmızımsı renktedir.
Yayılışı : Hemen hemen bütün Akdeniz çevresi ülkeleri ile yurdumuzda bulunur. Ayrıca Kafkasya, Çin, Formoza, Havvai Adaları, Avustralya ve K. Amerika'ya da girmiştir. Komşu ülkelerden Suriye, Lübnan, Kıbrıs ve İran'da da bulunmaktadır.
Konukçuları : Özellikle Turunçgillerde yaşar. Ünnap koşnili denmesine rağmen bu bitkide pek az rastlanır.
Zarar» ve biyolojisi : Koşniller daha çok Turunçgillerin yaprak ve meyveleri üzerine yerleşir. Yoğun populasyonlarm bulunduğu yapraklar vaktinden önce dökülür. Bu gibi ağaçlarda gelişme yavaşlar ve durgunluk baş gösterir. Koşnille bulaşık meyveler pazarlama değerlerini büyük ölçüde yitirirler. Cezayir'de Turunçgillerin başlıca zararlıları arasında sayılmaktadır.
Yurdumuz için halen ekonomik önemi bulunmamaktadır. Biyolojisi de maalesef iyi bilinmemektedir.
Pinnaspis aspidistrae Sign, (Şekil 143). Sinonim : Ckionaspis latus Cock. Türkçe ismi : Eğreltiotu koşnili
Tanımı : Ergin dişi kabuğu takriben geniş armut şeklinde, açık ile koyu esmer arasında olan bir renkte, nimf gömleği sarı veya sarımsı esmer renktedir. Uzunluğu 2-3 mm'dir. Çıplak dişi sarımsı renkte ve takriben armut biçimindedir.
Yayılışı : Kozmopolit.
Yurdumuzda şimdiye kadar yalnızca istanbul'da olmak üzere seralarda görülmüştür (Bodenheimer 1949).
Konukçuları : Oldukça polifagdır. Başlıca Turunçgiller, palmiye vs.'de bulunur.
Bu tür halen yurdumuz için önemli değildir. Ancak bulunduğu diğer bazı ülkelerde zararlı olduğu kaydedilmektedir.
Pseudaulacaspis, (= Aulacaspis) pentagona Targ.-Tozz. (Şekil 144) Sinonim : Diaspis amygdali Tyron, D. patelliformis Sasaki
Türkçe ismi : Dut koşnili
Tanımı : Ergin dişi kabuğu takriben daire, bazan uzunca daire şeklinde, belirli olarak konveks olup beyazımsıdan grimsiye kadar değişen renktedir, l'ci nimf gömleği çoğunlukla kenardan dışarıya çıkık durumda,
1,5—2,8 mm'dir. Çıplak dişinin vücudu geniş oval şekilde olup canlı safı
renkte ve abdomen segmentleri belirlidir. Erkekler portakal sarısı renkte
ve genel görünümü diğer diaspidid erkeklerine benzer. Yumurtaları oval
biçimde, saman sarısı renktedir.
Comment