Tweet
7.2.3. Nem
Havada devamlý bir miktar nem bulunur. Koþullara baðlý olarak nem miktarý artar veya azalýr. Hava tarafýndan alýnacak buharlaþmýþ su miktarýna sýcaklýðýn etkisi vardýr. Hava ýsýndýkça tutulan nem miktarý yükselir. Eðer çevreden su alýnmaz ise hava kuru kalýr. Su alýnýrsa doymuþ hale gelir. Belli bir sýcaklýkta su ile doymuþ bir hava soðutulursa, tutacaðý nem miktarý azaldýðýndan, hava içindeki fazla nem yoðunlaþýr ve kondanse su oluþur. Bu su oda içindeki yüzeylerde toplanarak kendisini belli eder. Sýcak bir odanýn dýþarýya bakan soðuk duvarýnýn veya izolasyonsuz tavanýnýn iç yüzünün nemli olmasý, hatta duruma göre üzerinde su damlalarý bulunmasý bu nedenledir. Belli bir sýcaklýktaki havanýn su ile % 100 doymuþ haline "Nisbi Nem" denir. Buna karþýn havanýn içinde bulunan su miktarýnýn g/m3 olarak ifadesi "Mutlak Nemi" verir. Nisbi nem miktarý, o andaki mutlak nemi havanýn su ile doyma noktasýna bölüp, 100 çarpýlmasýyla bulunur. Hava belli bir sýcaklýkta iken nem almadan ýsýtýlýrsa nisbi nem yüzdesi azalýr. Su ile doyma eksikliði artar. Mutlak nem oraný sabit kalýr. Nem alýndýðýnda hem nisbi nem hemde mutlak nem oraný artar. Hava soðutulursa, nisbi nem oraný artar, doyma eksikliði azalýr ve doyma fazlalýðý baþlar. Soðutulan sýcaklýk derecesindeki havanýn doyma noktasýna kadar havadaki nem, su halinde yoðunlaþýr. Nisbi nem sabit kalmýþ veya yükselmiþ, mutlak nem azalmýþtýr. Bu olayý örnekle açýklarsak:
Mantar üretim odalarýnýn 16°C 'de %80-90 nemde olmasý gerekir. 16°C 'de %90 nisbi neme sahip 1 m3 havada 12,3 g su vardýr. Odanýn sýcaklýðýný 18°C 'ye yükselttiðimizde havanýn nem eksikliði anýnda karþýlanamaz ve mutlak nem 12,3 g olarak kalýr. 18°C hava sýcaklýðýnda 12,3 g mutlak nem karþýlýðýný Cetvel 7.6 'da okuduðumuzda, nisbi nem % 80 'dir. Nisbi nem oranýnýn % 90 olmasý istendiðinden ve buna karþýlýk mutlak nem 13,8 g olduðundan :
13,8-12,3 = 1,5 g
nem eksiðimiz vardýr. Bu nem eksikliði üretim odasýnda ya mantar üretiðimiz alandan, ya yýkadýðýmýz zeminden veya her ikisinden karþýlanýr. Böylece hava su ile doyarken üretim yerinin veya zeminin kurumasýna sebeb olur.
18°C 'de % 90 nisbi nemde 13,8 g mutlak nem içeren üretim odasýnýn havasý 14°C 'ye soðutulduðunda, 14°C 'deki havanýn % 90 nemde içerdiði mutlak nem oraný 9,6 g 'dýr. Havada :
13,8-9,6 = 4,2 g
nem fazlasý vardýr. Eðer fazla nem havalandýrma ile dýþarý atýlmaz ise, oda içinde üretim alaný üzerinde su olarak yoðunlaþýr. Bu kondanse su mantarlarýn mantari ve bakteri hastalýðýna yakalanmasýna neden olabilir.
Havanýn nem miktarýnýn ölçülmesinde higrometreler, higrograflar (yazýcý aletler), polimetreler ve esas olarak psikrometreler kullanýlýr. Higroraflarýn bir kýsmý fabrikasyondur. Ancak özel metalden yapýlmýþ higrometler devamlý oda içinde asýlý býrakýlýrsa, bir müddet sonra aletin içi nem ile doyma noktasýna gelmekte ve devamlý yüksek ve bizi þaþýrtan nem yüzdesi göstermektedir. Bu higrometrelerin nisbi nem ölçüldükten sonra odadan alýnmasý ve tekrar ölçüm yapýlana kadar nemi düþük bir yerde saklanmasý gerekir. En iyi þekilde ve saðlýklý nisbi nem ölçülmesi, rezervuarý ýslak tutulan iki benzer termometreden oluþan psikrometre ile yapýlýr. Ölçü alýnýrken hava hareket hýzý 2 m/s olmalýdýr. Oda içindeki bu hava hýz, havalandýrmadan veya özel bir vantilatörden yararlanýlarak gerçekleþtirilir.
Mantar Yetiþtiriciliði Kitabý Prof.Dr.Atila GÜNAY
Havada devamlý bir miktar nem bulunur. Koþullara baðlý olarak nem miktarý artar veya azalýr. Hava tarafýndan alýnacak buharlaþmýþ su miktarýna sýcaklýðýn etkisi vardýr. Hava ýsýndýkça tutulan nem miktarý yükselir. Eðer çevreden su alýnmaz ise hava kuru kalýr. Su alýnýrsa doymuþ hale gelir. Belli bir sýcaklýkta su ile doymuþ bir hava soðutulursa, tutacaðý nem miktarý azaldýðýndan, hava içindeki fazla nem yoðunlaþýr ve kondanse su oluþur. Bu su oda içindeki yüzeylerde toplanarak kendisini belli eder. Sýcak bir odanýn dýþarýya bakan soðuk duvarýnýn veya izolasyonsuz tavanýnýn iç yüzünün nemli olmasý, hatta duruma göre üzerinde su damlalarý bulunmasý bu nedenledir. Belli bir sýcaklýktaki havanýn su ile % 100 doymuþ haline "Nisbi Nem" denir. Buna karþýn havanýn içinde bulunan su miktarýnýn g/m3 olarak ifadesi "Mutlak Nemi" verir. Nisbi nem miktarý, o andaki mutlak nemi havanýn su ile doyma noktasýna bölüp, 100 çarpýlmasýyla bulunur. Hava belli bir sýcaklýkta iken nem almadan ýsýtýlýrsa nisbi nem yüzdesi azalýr. Su ile doyma eksikliði artar. Mutlak nem oraný sabit kalýr. Nem alýndýðýnda hem nisbi nem hemde mutlak nem oraný artar. Hava soðutulursa, nisbi nem oraný artar, doyma eksikliði azalýr ve doyma fazlalýðý baþlar. Soðutulan sýcaklýk derecesindeki havanýn doyma noktasýna kadar havadaki nem, su halinde yoðunlaþýr. Nisbi nem sabit kalmýþ veya yükselmiþ, mutlak nem azalmýþtýr. Bu olayý örnekle açýklarsak:
Mantar üretim odalarýnýn 16°C 'de %80-90 nemde olmasý gerekir. 16°C 'de %90 nisbi neme sahip 1 m3 havada 12,3 g su vardýr. Odanýn sýcaklýðýný 18°C 'ye yükselttiðimizde havanýn nem eksikliði anýnda karþýlanamaz ve mutlak nem 12,3 g olarak kalýr. 18°C hava sýcaklýðýnda 12,3 g mutlak nem karþýlýðýný Cetvel 7.6 'da okuduðumuzda, nisbi nem % 80 'dir. Nisbi nem oranýnýn % 90 olmasý istendiðinden ve buna karþýlýk mutlak nem 13,8 g olduðundan :
13,8-12,3 = 1,5 g
nem eksiðimiz vardýr. Bu nem eksikliði üretim odasýnda ya mantar üretiðimiz alandan, ya yýkadýðýmýz zeminden veya her ikisinden karþýlanýr. Böylece hava su ile doyarken üretim yerinin veya zeminin kurumasýna sebeb olur.
18°C 'de % 90 nisbi nemde 13,8 g mutlak nem içeren üretim odasýnýn havasý 14°C 'ye soðutulduðunda, 14°C 'deki havanýn % 90 nemde içerdiði mutlak nem oraný 9,6 g 'dýr. Havada :
13,8-9,6 = 4,2 g
nem fazlasý vardýr. Eðer fazla nem havalandýrma ile dýþarý atýlmaz ise, oda içinde üretim alaný üzerinde su olarak yoðunlaþýr. Bu kondanse su mantarlarýn mantari ve bakteri hastalýðýna yakalanmasýna neden olabilir.
Havanýn nem miktarýnýn ölçülmesinde higrometreler, higrograflar (yazýcý aletler), polimetreler ve esas olarak psikrometreler kullanýlýr. Higroraflarýn bir kýsmý fabrikasyondur. Ancak özel metalden yapýlmýþ higrometler devamlý oda içinde asýlý býrakýlýrsa, bir müddet sonra aletin içi nem ile doyma noktasýna gelmekte ve devamlý yüksek ve bizi þaþýrtan nem yüzdesi göstermektedir. Bu higrometrelerin nisbi nem ölçüldükten sonra odadan alýnmasý ve tekrar ölçüm yapýlana kadar nemi düþük bir yerde saklanmasý gerekir. En iyi þekilde ve saðlýklý nisbi nem ölçülmesi, rezervuarý ýslak tutulan iki benzer termometreden oluþan psikrometre ile yapýlýr. Ölçü alýnýrken hava hareket hýzý 2 m/s olmalýdýr. Oda içindeki bu hava hýz, havalandýrmadan veya özel bir vantilatörden yararlanýlarak gerçekleþtirilir.
Mantar Yetiþtiriciliði Kitabý Prof.Dr.Atila GÜNAY
Comment