Tweet
7.2.3. Nem
Havada devamlı bir miktar nem bulunur. Koşullara bağlı olarak nem miktarı artar veya azalır. Hava tarafından alınacak buharlaşmış su miktarına sıcaklığın etkisi vardır. Hava ısındıkça tutulan nem miktarı yükselir. Eğer çevreden su alınmaz ise hava kuru kalır. Su alınırsa doymuş hale gelir. Belli bir sıcaklıkta su ile doymuş bir hava soğutulursa, tutacağı nem miktarı azaldığından, hava içindeki fazla nem yoğunlaşır ve kondanse su oluşur. Bu su oda içindeki yüzeylerde toplanarak kendisini belli eder. Sıcak bir odanın dışarıya bakan soğuk duvarının veya izolasyonsuz tavanının iç yüzünün nemli olması, hatta duruma göre üzerinde su damlaları bulunması bu nedenledir. Belli bir sıcaklıktaki havanın su ile % 100 doymuş haline "Nisbi Nem" denir. Buna karşın havanın içinde bulunan su miktarının g/m3 olarak ifadesi "Mutlak Nemi" verir. Nisbi nem miktarı, o andaki mutlak nemi havanın su ile doyma noktasına bölüp, 100 çarpılmasıyla bulunur. Hava belli bir sıcaklıkta iken nem almadan ısıtılırsa nisbi nem yüzdesi azalır. Su ile doyma eksikliği artar. Mutlak nem oranı sabit kalır. Nem alındığında hem nisbi nem hemde mutlak nem oranı artar. Hava soğutulursa, nisbi nem oranı artar, doyma eksikliği azalır ve doyma fazlalığı başlar. Soğutulan sıcaklık derecesindeki havanın doyma noktasına kadar havadaki nem, su halinde yoğunlaşır. Nisbi nem sabit kalmış veya yükselmiş, mutlak nem azalmıştır. Bu olayı örnekle açıklarsak:
Mantar üretim odalarının 16°C 'de %80-90 nemde olması gerekir. 16°C 'de %90 nisbi neme sahip 1 m3 havada 12,3 g su vardır. Odanın sıcaklığını 18°C 'ye yükselttiğimizde havanın nem eksikliği anında karşılanamaz ve mutlak nem 12,3 g olarak kalır. 18°C hava sıcaklığında 12,3 g mutlak nem karşılığını Cetvel 7.6 'da okuduğumuzda, nisbi nem % 80 'dir. Nisbi nem oranının % 90 olması istendiğinden ve buna karşılık mutlak nem 13,8 g olduğundan :
13,8-12,3 = 1,5 g
nem eksiğimiz vardır. Bu nem eksikliği üretim odasında ya mantar üretiğimiz alandan, ya yıkadığımız zeminden veya her ikisinden karşılanır. Böylece hava su ile doyarken üretim yerinin veya zeminin kurumasına sebeb olur.
18°C 'de % 90 nisbi nemde 13,8 g mutlak nem içeren üretim odasının havası 14°C 'ye soğutulduğunda, 14°C 'deki havanın % 90 nemde içerdiği mutlak nem oranı 9,6 g 'dır. Havada :
13,8-9,6 = 4,2 g
nem fazlası vardır. Eğer fazla nem havalandırma ile dışarı atılmaz ise, oda içinde üretim alanı üzerinde su olarak yoğunlaşır. Bu kondanse su mantarların mantari ve bakteri hastalığına yakalanmasına neden olabilir.
Havanın nem miktarının ölçülmesinde higrometreler, higrograflar (yazıcı aletler), polimetreler ve esas olarak psikrometreler kullanılır. Higrorafların bir kısmı fabrikasyondur. Ancak özel metalden yapılmış higrometler devamlı oda içinde asılı bırakılırsa, bir müddet sonra aletin içi nem ile doyma noktasına gelmekte ve devamlı yüksek ve bizi şaşırtan nem yüzdesi göstermektedir. Bu higrometrelerin nisbi nem ölçüldükten sonra odadan alınması ve tekrar ölçüm yapılana kadar nemi düşük bir yerde saklanması gerekir. En iyi şekilde ve sağlıklı nisbi nem ölçülmesi, rezervuarı ıslak tutulan iki benzer termometreden oluşan psikrometre ile yapılır. Ölçü alınırken hava hareket hızı 2 m/s olmalıdır. Oda içindeki bu hava hız, havalandırmadan veya özel bir vantilatörden yararlanılarak gerçekleştirilir.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY
Havada devamlı bir miktar nem bulunur. Koşullara bağlı olarak nem miktarı artar veya azalır. Hava tarafından alınacak buharlaşmış su miktarına sıcaklığın etkisi vardır. Hava ısındıkça tutulan nem miktarı yükselir. Eğer çevreden su alınmaz ise hava kuru kalır. Su alınırsa doymuş hale gelir. Belli bir sıcaklıkta su ile doymuş bir hava soğutulursa, tutacağı nem miktarı azaldığından, hava içindeki fazla nem yoğunlaşır ve kondanse su oluşur. Bu su oda içindeki yüzeylerde toplanarak kendisini belli eder. Sıcak bir odanın dışarıya bakan soğuk duvarının veya izolasyonsuz tavanının iç yüzünün nemli olması, hatta duruma göre üzerinde su damlaları bulunması bu nedenledir. Belli bir sıcaklıktaki havanın su ile % 100 doymuş haline "Nisbi Nem" denir. Buna karşın havanın içinde bulunan su miktarının g/m3 olarak ifadesi "Mutlak Nemi" verir. Nisbi nem miktarı, o andaki mutlak nemi havanın su ile doyma noktasına bölüp, 100 çarpılmasıyla bulunur. Hava belli bir sıcaklıkta iken nem almadan ısıtılırsa nisbi nem yüzdesi azalır. Su ile doyma eksikliği artar. Mutlak nem oranı sabit kalır. Nem alındığında hem nisbi nem hemde mutlak nem oranı artar. Hava soğutulursa, nisbi nem oranı artar, doyma eksikliği azalır ve doyma fazlalığı başlar. Soğutulan sıcaklık derecesindeki havanın doyma noktasına kadar havadaki nem, su halinde yoğunlaşır. Nisbi nem sabit kalmış veya yükselmiş, mutlak nem azalmıştır. Bu olayı örnekle açıklarsak:
Mantar üretim odalarının 16°C 'de %80-90 nemde olması gerekir. 16°C 'de %90 nisbi neme sahip 1 m3 havada 12,3 g su vardır. Odanın sıcaklığını 18°C 'ye yükselttiğimizde havanın nem eksikliği anında karşılanamaz ve mutlak nem 12,3 g olarak kalır. 18°C hava sıcaklığında 12,3 g mutlak nem karşılığını Cetvel 7.6 'da okuduğumuzda, nisbi nem % 80 'dir. Nisbi nem oranının % 90 olması istendiğinden ve buna karşılık mutlak nem 13,8 g olduğundan :
13,8-12,3 = 1,5 g
nem eksiğimiz vardır. Bu nem eksikliği üretim odasında ya mantar üretiğimiz alandan, ya yıkadığımız zeminden veya her ikisinden karşılanır. Böylece hava su ile doyarken üretim yerinin veya zeminin kurumasına sebeb olur.
18°C 'de % 90 nisbi nemde 13,8 g mutlak nem içeren üretim odasının havası 14°C 'ye soğutulduğunda, 14°C 'deki havanın % 90 nemde içerdiği mutlak nem oranı 9,6 g 'dır. Havada :
13,8-9,6 = 4,2 g
nem fazlası vardır. Eğer fazla nem havalandırma ile dışarı atılmaz ise, oda içinde üretim alanı üzerinde su olarak yoğunlaşır. Bu kondanse su mantarların mantari ve bakteri hastalığına yakalanmasına neden olabilir.
Havanın nem miktarının ölçülmesinde higrometreler, higrograflar (yazıcı aletler), polimetreler ve esas olarak psikrometreler kullanılır. Higrorafların bir kısmı fabrikasyondur. Ancak özel metalden yapılmış higrometler devamlı oda içinde asılı bırakılırsa, bir müddet sonra aletin içi nem ile doyma noktasına gelmekte ve devamlı yüksek ve bizi şaşırtan nem yüzdesi göstermektedir. Bu higrometrelerin nisbi nem ölçüldükten sonra odadan alınması ve tekrar ölçüm yapılana kadar nemi düşük bir yerde saklanması gerekir. En iyi şekilde ve sağlıklı nisbi nem ölçülmesi, rezervuarı ıslak tutulan iki benzer termometreden oluşan psikrometre ile yapılır. Ölçü alınırken hava hareket hızı 2 m/s olmalıdır. Oda içindeki bu hava hız, havalandırmadan veya özel bir vantilatörden yararlanılarak gerçekleştirilir.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY
Comment