BEYAZ SİNEK
(Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum)
Tanımı ve Yaşayışı:
*Erginleri 1 mm boyunda beyaz renktedir. Larvaları 0.3 – 0.7 mm boyundadır.
*Erginler bitki büyüme noktalarında ve taze yapraklarda, larvalar yaprağın alt yüzünde bulunurlar.
*Yumurtadan çıkan larva çok hareketlidir. Kısa bir süre sonra hareketsiz bir devreye girer ve ergin oluncaya kadar hareketsiz bir devreye girer ve ergin oluncaya kadar hareketsiz dönemi devam eder. Seralarda mevsim boyunca görülebilirler. Yılda 9-10 döl verirler.
Zarar Şekli:
*Beyaz sinek larva ve erginleri bitki öz suyunu emerek bitkinin zayıflamasına ve yaprakta küçük lekeli sararmalara neden olarak zarar yaparlar. Beslenme sırasında tatlı ve yapışkan bir madde salgılar. Bu madde üzerinde fumajin mantarları gelişerek siyah bir tabaka oluşmasına neden olur.Bu nedenle bitki zayıflar verim ve kalite düşer.
*Beyaz sinek erginleri virüs hastalıklarının taşınmasında önemli rol oynar.
Mücadele Yöntemleri:
Kültürel önlemler
*Sağlıklı fide elde edebilmek için bitkiyi fide döneminde de zararlıya karşı korunmalı, bunun için havalandırma açıklıkları mutlaka tül ile kapatılmalıdır.
*Sera çevresinde ve içindeki yabancıotlar yok edilmelidir.
*Sera içindeki nemi aşırı yükseltmemek için gereksiz sulamalardan kaçınmalı ve havalandırma yeterli düzeyde yapılmalıdır.
*Fazla azotlu gübre uygulamasından kaçınılmalıdır.
Biyoteknik Mücadele
*Seraya fide dikimi ile beraber ilk ergin uçuşunu belirlemek amacıyla dekara 1 adet sarı yapışkan tuzak yerleştirilir.
*İlk ergin uçuşu belirlendikten sonra toplu tuzaklama amacıyla 3 metre aralıklarla çapraz olarak dekara 116 adet tuzak asılır.
Biyolojik mücadele:
1
*Doğal düşmanları koruyucu önlemler alınmalıdır. Bu faydalılardan özellikle M. calliginosus Ege Bölgesinde çok etkilidir.

Beyaz sinek domates, ve hıyarda yaprak başına 5 adet larva+ pupa ulaştığında Encarsia formasa salımı yapılabilir.
Kimyasal Mücadele:
*Beyazsineklere karşı ilaçlı mücadelede göz önünde bulundurulması gereken ekonomik zarar eşiği, yaprak başına 5 larva+pupadır.
Beyaz Sinek Zararlısına Karşı Kullanılan İlaçlar:
YAPRAK BİTLERİ
Etkili Madde
Adı ve Oranı
Dekara
Kullanılan bitki
Son ilaç ile hasata kadarki süre
Deltamethrin,25 g/l
100 ml
3
Permethrin,250 g/l
50 ml
7
Cypermethrin,200 g/l
40 ml
7
Cypermethrin,250 g/l
30 ml
7
Formathion 336g/l
150 ml.
21
Primiphos-methyl, 500 g/l
200 ml
4
Amitraz 200 g/l
300 ml.
7
Endosülfan 360g/l
150 ml
14
Bifenthrin 100g/l
70 ml.
7
Fenpropathrin 185g/l
100 ml.
7
Chlorpyrifos-Ethyl 480g/ l
200 ml.
7
Pyridaphenthion 400g/ l
300 ml.
15
Lambda cyhalothrin 20g/l +Buprofezin 100g/ l
300 ml.
7
Buprofezin 250g/ l
150 ml.
1
Pyripoxyfen 100 g/ l
50 ml.
Patlıcan
30
Dialifos 470 g/ l
250 ml.
15-21
Fenpropathrin 150g/l +Pyriproxyfen 50 g/ l
75 ml.
Dometes
15
Pymetrozine % 25
80 g. patlıcan
Patlıcan
14
Imıdacloprid 350 g/l
100 ml/da
Dom.Patlı.
Sera damlama
7
Thiamethoxam ,240 g/l
30 ml
100 ml/da Damlama
Patlıcan
Dom., Biber (sera)
5
Acetamiprid,%20
30 g/100 ltsu
Dometes
3
Pymetrozine %50
60g/100 lt
Dom. Patlı Sera
damlama
5
Oxamyl 240 g/l
2,5 l/da damlama
Dometes Sera
5
Oxamyl,100 g/l
6 l/da
Dometes sera
5
Verticillium lecanii toz sporları % 16,1 w/w
100g/100 lt beraberinde ADDİT:250 ml/100 lt su
Dometes Sera
1
Pyridaben % 20
100 gr/hl
Dom. sera
3
2
(Myzus persicae , Uroleucon cichorii, A. gossypii, A.fabae, Brevicorynebrassicae.)
Tanımı ve Yaşayışı:
*Yaprakbitlerinin vücutları oval biçimde ve yumuşak olup, 1.5-3.0 mm. Boyunda yeşil, sarı, siyah renklerdedir.
*Ergin ve nimfleri bitkilerin taze sürgün ve dallarında koloni halinde yaşarlar. Bölgelere ve türlere göre yılda 10-16 döl verirler.
Zarar şekli:
*Yaprakbitleri bitki özsuyunu emerek zarar yaparlar. Emgi nedeniyle yapraklar büzüşmüş, kıvrılmış bir görünüm alır ve bitki zayıflar, gelişme durur, ürünün verim ve kalitesi bozulur.
*Salgıladıkları tatlı maddelerde fumajin mantarı gelişerek bitki yüzeyini örter, özümleme ve solunuma engel olmaları sonucunda da zarar oluşturarak verim azalır ve kalite bozulur.
*Ayrıca virüs hastalıklarını taşımak ve sağlam bitkilere bulaştırmak suretiyle büyük zararlara neden olurlar.
*Polifag bir zararlıdır.
Mücadelesi Yöntemleri:
Kültürel önlemler
*Sağlıklı fideler seraya şaşırtılmalı, bunun için fidelikte bulaşmayı önlemek amacıyla havalandırma açıklıkları mutlaka tül ile kapatılmalıdır.
*Hasattan sonra toprak üstünde kalan bitki sapları ve yabancıotlar imha edilmelidir.
Biyolojik mücadele
3
*Predatörlerden, özellikle Coccinellid, Chrysopid ve Syrphid’ler; parazitoitlerden de Aphidius türleri, biyolojik mücadele açısından çok önemlidir. Bu faydalıları korunması ve etkinliklerinin artırılması için gerekli önlemler alınmalıdır.
Kimyasal mücadele
*Küçük yapraklı bitkilerde yaprak başına 10 adet, büyük yapraklı bitkilerde 20 adet ve daha fazla yaprakbiti olduğunda ilaçlama yapılır.
THRİPSLER
(Thrips tabaci, Frankliniella occidentalis )
Tanımı, yaşayışı:
*Ergin, 1 mm kadar uzunlukta; dar ve yassı vücutlu olup, açık sarı veya sarımsı esmer renkte çok hareketli böceklerdir. Kanatlarının etrafında kirpik şeklinde kıllar bulunur. Yumurtaları çok küçük olup, yaprak dokusuna bırakılır. Nimfleri ergine benzer, ancak kanatları gelişmemiştir.Ergin ve larvaları yaprakların alt yüzeyinde birlikte bulunurlar.
*Sıcak bölgelerde konukçu bitki buldukları sürece üremelerine devam ederler. Yılda 3-6, en fazla 10 döl verirler.
Zarar şekli:
*Ergin ve nimfler bitkilerin özsuyunu emerek beslenirler.Böcek yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde yaprakların üst kısmında yanıklar meydana gelir, zamanla yaprak solar,bükülür ve beyazımsı bir hal alır.Buna halk arasında akdamar hastalığı denir. F. occidentalis hem yapraklarda hem çiçekte beslenerek zararlı olurlar.
*Tripsler bazı sebze virüs hastalıklarının vektörüdür.
*Polifag bir zararlıdır. Özellikle hıyar, biber ve fasulyede zararı önemlidir.
Mücadelesi Yöntemleri:
Kültürel Önlemler:
*Hasattan sonra toprak üstünde kalan bitki sapları ve yabancıotlar imha edilmelidir.
Biyolojik mücadele:
*Faydalılardan Orius spp. Biyolojik mücadele açısından çok önemlidir.
Kimyasal Mücadele:
*Tripslerin kimyasal mücadelesine karar verebilmek için küçük yapraklı bitkilerde yaprak başına 20, büyük yapraklı bitkilerde yaprak başına 40 adet ve çiçekte 10 adet trips olduğunda ilaçlama başlanır.
PATATES BÖCEĞİ
(Leptinotarsa decemlilineata) (Say)
Tanımı, yaşayışı:
*Erginleri sarımsı turuncu bir renktedir. Sırt kısmında uzunlamasına siyah bantlar vardır.
Zarar şekli:
*Patates böceginin gerek erginleri gerekse larvaları konukçu bitkinin yapraklarını dıştan başlayarak içe doğru yemekte,bazende yaprak ayasında bir delik açarak bu deliği genişletmek suretiyle beslenmektedir.
*Böceğin beslenmek suretiyle yaptığı zararın yanı sıra patateslerde X virüsünün , Patates iğ yumru virüsünün taşıyıcısı olarakta rol oynar.
*En önemli konukçuları patetes ve patlıcandır.
Mücadelesi Yöntemleri:
Kültürel Önlemler:
*Küçük alanlarda larva ve erginleri toplayarak yok etmek, yumurtalarını ezmek.
Kimyasal Mücadele:
*Patates böceğinin ilaçlı mücadelesine karar vermede eşik bulunmamaktadır.Eğer birinci döle karşı ilaçlama yapılacaksa bitkilerde ilk olgun larvalar görüldüğünde yapılmalıdır.İkinci döle karşı ilaçlama yapılması halinde ise yumurta açılımının tamamlanması beklenmelidir.Bu dönemde bitkilerde olan düşük düzeydeki böcek zararı tolere edebilmektedir.
YAPRAK GALERİ SİNEĞİ
(Liriomyza trifolii, L. bryoniae, L. huidobrensis)
Tanımı, yaşayışı:
*Erginleri 1-2 mm boyunda gri-siyah renktedir. Larvaları en fazla 3 mm boyunda beyaz-sarı renkte ve şeffaftır.
*Erginleri bitkinin yapraklarında bulunur. Larvaları yapraklar da galeri içinde bulunur. Dişiler Bir dişi ömrü boyunca yaklaşık 400 yumurta bırakmaktadır. Yumurtalar sıcaklığa bağlı olarak 2- 5 günde açılır. Yumurtadan çıkan larvalar yapak epidermisinde, yaprak sapında açtığı galeriler içinde beslenir.
*Gelişmesini tamamlayan olgun larva galeriden çıkarak pupa olmak üzere kendini toprağa bırakır. Ergin aktivetesi yıl boyunca devam eder. Sera koşullarında yaklaşık 10 döl vermektedir. 7
Zarar şekli:
*Erginler beslenme ve yumurta bırakmak için ovipozitörleri ile yapraklarda küçük yaralar açarlar. Bu yaralar üzerinde erkek ve dişi sinekler beslenir. Bu beslenme yaraları geniş oranda hücre bozulmasına neden olur.
*Larva zararını beslenme yoluyla yaprakta galeriler açarak yapar. Bitkinin fotosentez yeteneği büyük ölçüde azalır.Yaprak üzerindeki galeriler birleşerek büyük alanlar oluşur. Oluşan bu alanlar sararıp kurur ve ileri aşamada yaprakların dökülmesine neden olur. Genç bitki ve fidelerde gelişmeyi geciktirir.
*Yaprak galeri sineği sera koşullarında bütün mevsim görülebilir. Kışın seralarda yazın yabancı otlar ve sebzeler üzerinde görülebilir.
*Zararlının konukçuları olarak en fazla domates, Patlıcan, biber, fasulye, marul, bezelye, hıyar, ıspanak, pırasa, kabak sebzeleri yer almaktadır.
Mücadelesi Yöntemleri:
Kültürel Önlemler:
*Sera içi çevresi ve fide yastıklarının çevresi otlardan temizlenmeli bulaşık bitki artıkları yok edilmelidir ve bulaşık fideler seraya dikilmemelidir.
*Toprak 10 cm derinliğinde sürülerek topraktaki pupalar yok edilmelidir.
*Malçlama yapılarak toprağın nemli kalması ve pupaların nemden çürümesi sağlanmalıdır.
*Havalandırma açıklıkları ince tel perde ile kaplanmalıdır.
Biyoteknik Mücadele
*Seraya fide dikimi ile beraber ilk ergin uçuşunu belirlemek amacıyla dekara 1 adet sarı yapışkan tuzak yerleştirilir.
*İlk ergin uçuşu belirlendikten sonra toplu tuzaklama amacıyla 3 metre aralıklarla çapraz olarak dekara 116 adet tuzak asılır.
Kimyasal Mücadelesi:
*Küçük yapraklı bitkilerde yaprak başına 4 adet, büyük yapraklı bitkilerde yaprak başına 10 adet larva olduğunda ilaçlama yapılır.

YEŞİLKURT
(Heliotis armigera)
Tanımı, yaşayışı:
*Kelebeklerin kanat açıklığı 35-40 mm, bej-kahverengi veya yeşilimsi renktedir. *Larvaları 15-45 mm boyunda, kirli, beyaz renkte ve üzeri kıllıdır. Olgun larvanın vücudunun sırt kısmında yeşil kahverengi ve sarı renkte bantlar, yanlarda da sarı renkli birer bant bulunur. Yeşilkurt yumurtalarını yaprak, meyve ve taze sürgünlere tek tek bırakır.
*Kelebekleri gündüz kuytu yerlerde saklanır, genellikle akşam üzeri uçuşurlar. Larvaları bitkilerin yaprak, meyve ve taze sürgünlerinde görülür. Bir dişi 700-1500 adet yumurta bırakabilir. Larva toprakta hazırladığı odacıkta pupa olur.Yılda 3-5 döl verebilir.
Zarar şekli:
*Yeşil kurtta zararı larvalar yapar.Birinci ve ikinci dönemde yapraklarla beslenen larvalar,daha sonra domates, biber , patlıcan,bamya gibi sebzelerin meyvelerini delerek içeri girer ve orada beslenerek zarar meydana getirirler. Bunun sonucundada meyveler çürür.
*Daha çok domates, biber, patlıcan, bamya ve fasülyede zararlıdır.
Mücadele yöntemleri:
Kültürel Önlemler:
*Sera içi ve çevresinde yabancıot temizliği yapılmalıdır.
*İlk yeşil meyveler oluştuğunda larva giriş deliği olan meyveler toplanıp imha edilmelidir.
*Hasattan sonra derin sürüm yapılmalıdır.
*Havalandırma açıklıkları tül ile kapatılmalıdır.
Kimyasal Mücadele:
*Kimyasal Mücadele Eşiği : Larvalar meyveye giriş yapmadan ilaçlamaya başlamak gerekir. 15 Mayıstan itibaren yapılan kontrollerde 100 bitkiden 5’i bulaşıksa ilaçlamaya başlanır. İlaçlamadan 10 gün sonra tekrar kontrol edilir. Tarlada ilaçlamayı gerektirecek yoğunluk varsa ilaçlama tekrarlanır.
PAMUK YAPRAK KURDU
(Spodoptera littoralis)
Tanımı, yaşayışı:
*Erginlerin kanat açıklığı 35-45 mm’dir. Ön kanatlar gri-kahverengi zemin üzerinde karışık şekilde açık sarı çizgilerle süslü, arka kanat beyaz renkli, vücuda yakın yerler açık gridir. Yılda 4-6 döl verirler.

Zararlı yumurtalarını paketler halinde yaprağın alt ve üst yüzeyine bırakırlar. Yumurtaların üstü deve tüyü renginde tüylerle örtülüdür.
Gelişmesini tamamlamış larva 45-50 mm boyundadır.Larvaların vücudun önden 4. halkadaki ve sondan 2. halkadaki birer çift leke tanımada önemlidir. Larvalar genel olarak koyu kahverengi veya siyahımsı kadife görünüştedir. Başının üstünde üçgen şeklinde kahverengi bir leke vardır.
10
Zarar şekli:
*Yumurtadan çıkan larvaların toplu halde beslenmeleri karekteristikdir. Yaprakları yiyerek elek haline getirirler. Çeşitli sebzelerin yaprak, çiçek ve meyvelerinde beslenirler. Meyveleri delerek iç kısmına girerler. Ağustos-Ekim aylarındaki zararı önemli olabilir. Domates, biber, fasülye, börülce, bamya, lahana, salatalık, kavun ve karpuzda zararlıdırlar.
Kimyasal Mücadelesi:
*100 bitkide 1-2 yeni açılmış yumurta paketi veya 4-5 larva olduğunda ilaçlama yapılır. İlaçlamalar larvalar dağılmadan yapıldığında sonuç daha iyi olur.

BOZKURT
(Agrotis sp)
Tanımı, yaşayışı:
*Genç larvalar gri renkli olup üzerinde kırmızımsı mavi desenler bulunur. Baş siyahtır. Kışı olgun larva halinde toprakta geçirir.İlk baharda erginler çıkar. Yumurtalarını bitki üzerine veya toprağa bırakırlar. Larvalar gündüz toprak içinde, bitki diplerinde kıvrık vaziyette durur.
Zarar şekli:
*Bozkurt larvaları birinci ve ikinci dönemlerinde bitkilerin taze yaprak ve sürgünlerini yemek suretiyle zarar yaparlar, ileriki dönemlerde, ise yalnız geceleri beslenirler ve toprak sathına yakın yerden , kök boğazından kesmek veya kemirmek suretiyle bitkinin kırılıp kurumasına neden olurlar.
*Bozkurtlar bütün sebzelerde zarar yapmakta fakat özellikle domates, biber, patlıcan fidelerinde ve patateslerde daha çok görülmektedir.
Mücadele Yöntemleri:
Kültürel Önlemler:
*Yazlık sebzelerin sökümünden sonra sonbaharda tarlaların işlenmesi çok miktarda larva ölümüne neden olur.
Kimyasal mücadele:
11

m2 ‘de 2-3 larva varsa ilaçlama gerekir. En etkili mücadele yöntemi zehirli yem hazırlanmasıdır.
*Zehirli yem hazırlanması:Aşağıda verilen ilaçlardan herhangi biri önce kepek ile kuru kuruya karıştırılır, sonra içinde şeker eritilmiş su ile yavaş yavaş nemlendirilir.Nemlendirilme derecesi kepeğin sünger haline gelmesiyle ayarlanır.Bu hazırlanan yem akşamüzeri dekara 5-8 kg hesabı ile bitki diplerine atılır,ilaçlama sulamadan sonra yapılırsa daha etkili olur.
*Tohum İlaçlaması: 1 kg tohum için önerilen ilaç hafifçe nemlendirilmiş tohuma kuru kuruya karıştırılır veya 1 kg tohumu ıslatacak miktardaki su içinde eritilerek tohum bu su ile ıslatılır.
*Bandırma yöntemi: Zararlıya karşı önerilen ilaçlardan birisi dekara kullanılan dozda alınır ve 1 kg killi toprak ile karıştırılarak sulandırılır.Bu şekilde bulamaç haline getirilmiş ilaçlı toprağa fideler kök boğazına kadar batırılıp çıkarıldıktan sonra dikilir.
*Yeşil aksam ilaçlaması: Bozkurtun çok yoğun olduğu durumlarda genç bitkilerin yeşil aksamı ruhsat almış bir ilaç ile ilaçlanır.
Kimyasal mücadelede kullanılacak ilaçlar ve dozları
Etkili Madde Adı ve Oranı
Dozu
(Preparat)
Son ilaçlama ile hasata kadarki süre
Zehirli yem
10 kg kepek+500 g şeker
Chlorpyrifos Ethyl %25
300 g
1
Endosülfan %32,9
150 g
14
Trichlorfon % 80
250 g
7
Trichlorfon 600 g/l
320 ml
10 Pat.
Endosülfan 360 g/l
350 ml
14
Endosülfan % 5
500 g
14
Tohum ilaçlaması
1 kg tohuma
Endosülfan %32,9
15 g
14
Chlorpyrifos Ethyl %25
12 g
1
Trichlorfon % 80
12 gr
Bandırma Yöntemi
Dekara
Trichlorfon % 80
200 g
7
Trichlorfon 600 g/l
320 ml
10 Pat.
Endosülfan 360 g/l
350 ml
14
Chlorpyrifos Ethyl %25
500 gr
Yeşil aksam ilaç.
100 lt suya
Cypermethrin,250 g/l
40 ml
7
Deltamethirin 25 g/l
50 ml
3
Lambda-cyhalothrin50 g/l
40ml
Pat.
Chlorpyrifos Ethyl %25
1200 gr/da