Cevap: ÇEVRE SAĞLIĞI İÇİN ÖNEMLİ OLAN VEKTÖRLER ve HAŞERELERİN KONTROLÜ İÇİN KİMYASAL METODLAR
12. VENOMOUS ARTROPODALAR
Bu bölüm birinci bölümdeki uygun vektör kontrol yönteminin seçimi ve pestisitlerin kullanımı ve ikinci bölümdeki pestisitlerin güvenli kullanımı ile uygulama ekipmanları hakkındaki bilgilerin hepsi birlikte düşünülmelidir.
6 adet venomous artropoda grubu medikal olarak vardır; Scorpiones(scorpions), Araneae (spiders), Myriapoda (millipedes ve centipedes), Coleoptera ( beetles) , Hymenoptera (arılar, karıncalar, yaban arıları, eşek arıları) . Hiçbiri hastalık vektörleri değildir Kontrol yöntemi yalnızca evlerde veya bu artropodaların beslendiği alanlarla sınırlıdır.Henüz herhangi bir direnç gelişimi kaydedilmemiştir.
12.1 Scorpions
Scorpions kolayca tanınan iki pedipalpleri ile insanlara tehlike teşkil ettikleri oldukça iyi bilenen türlerdir ve geniştirler ve bazı lobster gibi türleri daha az tehlikelidir , yuvarlak kıskaçlarıyla ve bir iğneyle son bulan kuyruklara sahiptirler . Karanlıkta tanınamazlar kitin dışiskeletleri ultraviyole ışığında görülebilir. Sokmaları genellikle birçok tropikal ülkede en çok ayak parmaklarında ve tırnaklarında akrepe dokunulduğunda yada basıldığında
görülmüştür. İğnesini batırdığı yerde lokal bir ağrı görülür ancak sistemik bir zehirle çocuklarda yaşamı tehdit eden bir cins Kuzey Afrika’da ve Orat Asya’da ( örneğin Leiurus, Androctonus) , Güney Afrika’da (Parabuthus) , Güney Hindistan’da (Mesobuthus) ve oırta ve Güney Amrika’da( Centruroides, Tityus) gibi ufak çocuklarda tamamen yatağa düşürmüştür.
Akrep sokması durumunda derhal hastaya ilk olarak bir analjezik ile tıbi müdehale yapılmalıdır. Lokal bir analjezik ile (örneğin %1 lik lignocaine) sokma yerine enjekte edilir veya kuvvetli bir ağrı kesici tablet ağızdan verilir. Yara üzerine bir parça buz konulmalısıda bu acıyı hafifletecektir . Hastalar belirli zehirlere karşı pan zehir verilmsei ve özel bakım gerkmektedir. Akrepler gece aktiftir gün boyunca gevşek taşların altında ,ağaç kabuklarının altında, düşen ağaçlarda ve diğer kalıntılarda geçirirler.20 cm yükseklikteki seramik kiremitlerdeki tavan aralıklarından ve zemindeki merdivenlerden, duvarlardan girebilir. Ev içerisinde ise çatlak ve yarıklar macun vey alçıyla doldurulmalıdır. İyi uygun, insektisit emdirilmiş(ancak aşağıdaki pyretrio insektisitlere bakınız ) sivrisinek tuzakları
uyuyanları korur. Açıktaki çöplerin temizlenmesi ve enfeksiyona karşı tavuklarla korkutulabilir ancak bu pratik değildir , kimyasallarla rezidüel uygulama yapılabilir.
Akrep sokması durumunda ve zehirin yayılmasını yavaşlatacaktır. Bu nedenle saklanma yerlerinin elimine edilmesi akrep sokmalarını büyük ölçüde elimine edecektir.Eğer akreplerin saklanma yerleri elimine edilemiyorsa o zaman kimyasal mücadeleye başvurulmalıdır.
12.1.1Hedef Alan
Binaların içerisinde akreplerin girebilecekleri veya saklanabilecekleri tavan araları ,bodrumlar ,mobilyalar gibi alanlara insektisitler uygulanmalıdır. Açık alan uygulamalarında insektisitler toprakla temas eden yapının herhangi bir bölümünden (örneğin kapı sundurması. Temeli) zeminden itibaren duvarlar 0.6 metre yüksekliğinde ilaçlanmalıdır. Tahta, kereste ve odunlarda ilaçlanabilir ancak çalıları ilaçlamayınız.
12.1.2.İnsektisitler
Azamethiphos10g/lt solusyon suspansiyon veya emilsiyon ,Bendiocarb 2.4-4.8 g/lt (%0.24-0.48 ),Chlorpyriphos 2-5 g/lt (%0.2-0.5),deoderize malathion 50 g/lt (%5), Propoxur 20 g/lt (%2) kapalı alanlarda rezidüel olarak uygulanabilir.Toz Bendiocarp 10g/kg(%1),Carbaryl 20-50g/kg (%2-5),Primiphos methyl 20 g/kg (%2)veya Propoxur 20 g/kg aynı zamanda kullanılabilir.Aynı insektisitler aynı dozlarda dış alanlardada kullanılabilir ancak Carbaryl toz formülasyonlar dış alanlarda 100 g /kg şeklinde uygulanabilir.Granül Diazinon 100g/kg aynı zamanda açık alanlar için kullanılabilir.Pyretroitler akrepleri rahatsız ederek ev sakinleri için daha tehlikeli bir hale soktukları için genel olarak tercih edilmemektedirler.Sırt pulverizatörleri ve motorlu pulverizatörler ilaçlama için kullanılabilir .Akreplerle iyi bir
mücadele için akreplerin bulunabileceği alanlar ilaçlı su ile iyice ıslatılmalıdır.Toz ilaçlar için tozlayıcılar kullanılabilir.
12.2. Örümcekler
Bütün bir familyanın örümcek türleri zehir taşır ama yalnızca birkaç tür örümcek insanlara tehlike arz eder, neurotoksik Latrodectus ve Steatoda (cosmopolitan kahve veya siyah widowlu örümcekler), Phoneutria (güney Amerika menşei, silahlı veya muz örümcekleri) , Atrax ve Hadronyche(Avustralyan huni ağ örümcekleri ) ve Loxosceles (Amerikan münvezi örümcekleri) türleri de insanlara tehlike arz eder . Ev atrafında görülen birçok tür yanlışlıkla kronik nekrotik ülseleime ve granulomaslaştığı deri reaksiyonları olduğu vakalarla suçlanmıştır. Neurotoksik zehir veren özellikle Avustralyan huni ağ örümcekleri tarafından genellikle acıya sebep olurlar ve hızla yaşamı risk ederler. Münvezi örümcekleri soktuktan sonra birkaç saat içerisinde ‘kırmızı, beyaz, mavi’ deri lezyonları görülmeden önce ağrı giderek artar ve siyah nevrotik yara kabuğu veya iğnesi görülür. Loxosceles sokmaları kapalı alanda görülür , insanlar giyinirken veya perde asarken , duvarları boyarken sokarlar. Toz örümcekleri yumurtalarını kümeler ve ağ içerine bırakır mekaniksel olarak pestisitler le kontrolu kullanılabilir bir metottur. Pestisitler , duvarlar ,köşeler ,çatlaklar mobilyaların altındaki boşluklara uygulanmalıdır. Tablo 19 da listelenen suspansiyon veya emilsiyonlar kullanılabilir. Pestisitler Bendiocarp veya Malathion 10 g/kg toz formülasyonları da uygundur.Sırt pulverizatörleri evlerdeki nokta uygulamalar için uygundur ve 2-3 hafta süresince etkilidir.Tavanlar ilaçlanırken dikkat edilmelidir çünkü Latrodectus türleri ilaçla temas ettiğinde saldırganlaşır insanların üzerine düşüp sokabilir.
12.3.Centipedes ve millipedes
Centipedes (kırkayak) bir çift çene benzeri modifiye ayaklarıyla çok ağrı verirler ve sistemik simptomlara sebep olurlar. Alerjiye neden olarak ölümcül olabilmektedirler, ancak henüz böyle bir vakaya rastlanmamıştır. Millipede (kırkayaklar) zehirlerini ayaklarının tabanında saklanırlar, deride ve mukoz tabakasında kabartılar ve ülserleşme gibi bazı tahrişlere yol açabilirler. Bazıları büyük ve çekici renktedirler ve çocuklar tarafından tutularak, yenmeye çalışılabilir. % 2 lik Chlordane, % 1 lik Lindane veya % 2-4 lük Malathion emülsiyon veya solusyonlar nokta uygulamalar etkilidir, % 2-5 lik Chlordane veya Malathion toz olarak rezidüel uygulamada ajan olarak kullanılabilir.
Tablo 19 :Örümcek kontrolü için uygun insektisitler.
İnsektisitler Kimyasal Konsantrasyon WHO tehlike sınıflandırması
Sınıf g/l veya g/kg a.i.a
Bendiocarb Carbamate 2.5-4.8 II
Azamethiphos Organofosfat 10 III
Chlorpyrifos Organofosfat 2-5 II
Diazinon Organofosfat 5 II
Malathion Organofosfat 30 III
α -cypermethrin Pyretroit 0.3-0.6 II
Bifenthrin Pyretroit 0.48-0.96 II
Cypermethrin Pyretroit 0.5-2.0 II
Deltamethrin Pyretroit 0.3 II
λ-cyhalothrin Pyretroit 0.7 II
Permethrin Pyretroit 1-2 II
a.i.aktif madde
a II Sınıf; orta derecede tehlikeli, III sınıf ; hafif tehlikeli.
12.4 Arılar
Kabarcıklı arılar ‘Spanish fly’ (Lytta resicatoria, Meloidae) gibi ve Paedderus spp. (Staphiliidae), ‘Nairobi göz’ kızarıklığa, kaşınmaya ve deri ve mukoz tabaka su toplama ve bazı vakalar, sistemik sistemlere yol açabilirler. Kimyasal repellentler ve insektisitlerin etkinliği araştırılmamıştır.
12.5 Hymenoptera (arılar, karıncalar, eşek arıları, sarıca arısı ve yaban arısı)
Arılar sadece bir kere sokarlar ve gizli gizli sokarlar çengelli iğnelerini bırakırlar. Arılar ve yaban arıların çalıların altı ,saçak altları ve yeraltında yuva yaparlar. Karınca yuvaları genellikle zemindedir ve toprakta yuva yaparlar. Hymenoptera yuvalarını savunmak için geniş sayıda saldırırlar ve kıyafetin içeri girdiklerinde de iğnelerini sokarlar. Multiple iğneler, Afrikan ‘öldürücü arılar’ ‘(Apis Mellifera scutellatus) epidemiye devam ederek saldırırlar ,
Amerika’da direk zehiriyle öldürmektedir. Geniş tropikal Vespa mandarina gibi eşekarıları saldırgan olarak yuvalarını korurlar ve toprağa zirai mücadele ile savaşılır. Genel olarak, Hymenoptera’nın önceki iğnesinin zehiri ile insanlar hemen aşırı hassas hale gelir ve tek iğnesinden sonra anaphylatik şoku hayatını etkiler. Eşekarıları yuvalarına genellikle direk olarak insektisit uygulanabilir ve bu metot arılara karşı gerekli olduğunda kullanılır. Tablo 19 de listelenen suspansiyon veya emülsiyon insektisitler yaban arılarına karşı
kullanılabilir.Bunlara ek olarak Carbaryl 20 g/l(%2),Chlorpyriphos 5 g/l (%0.5),Deltamethrin 0.15 g/l(%0.015) ve Diclorvos 10g/l (%1).Toz formülasyonlu ilaçlardan Bendiocarb 10g/kg(%1) ,Carbaryl 50 g/kg (% 5), ve Primiphos –Methyl 20 g/ kg (%2) kullanılabilir.
ın diğer arılardan kolaylıkla ayırt edilirler. Yuvaların ilaçlanması için sırt i veya motorlu pulverizatörler kullanılır .Yaban arısı yuvaları geceleri arıların hepsi içeredeyken ilaçlanır.Karışım direkt olarak yuvaların girişine uygulanmalıdır.Genel olarak tek bir uygulama yeterlidir.Eğer gündüz ilaçlama yapmak gerekiyorsa iğnesinden muhafazalı kıyafetler, sert eldivenler ve kalın plastik botlar korunmak için giyilmelidir.
12.6 Lepideptera ( güveler ve tırtılları)
Bazı güveler imago (ergin) safhasında acıtan kılları (örneğin Güney Amerika da ki Hylesia) ve bazı tırtıllar sırtlarında koruyucu zehirleri(örneğin Hüney Amerika’da Lonoma spp. ve Avrupalı Thaumetopoea processionea) ile şiddetli ve ölopümcül reaksiyonlara ı ve yol açmaktadırlar. Kimyasalların epidemik kaşınmalardaki rolü Lepidoptera larda araştırılmaktadır.
12. VENOMOUS ARTROPODALAR
Bu bölüm birinci bölümdeki uygun vektör kontrol yönteminin seçimi ve pestisitlerin kullanımı ve ikinci bölümdeki pestisitlerin güvenli kullanımı ile uygulama ekipmanları hakkındaki bilgilerin hepsi birlikte düşünülmelidir.
6 adet venomous artropoda grubu medikal olarak vardır; Scorpiones(scorpions), Araneae (spiders), Myriapoda (millipedes ve centipedes), Coleoptera ( beetles) , Hymenoptera (arılar, karıncalar, yaban arıları, eşek arıları) . Hiçbiri hastalık vektörleri değildir Kontrol yöntemi yalnızca evlerde veya bu artropodaların beslendiği alanlarla sınırlıdır.Henüz herhangi bir direnç gelişimi kaydedilmemiştir.
12.1 Scorpions
Scorpions kolayca tanınan iki pedipalpleri ile insanlara tehlike teşkil ettikleri oldukça iyi bilenen türlerdir ve geniştirler ve bazı lobster gibi türleri daha az tehlikelidir , yuvarlak kıskaçlarıyla ve bir iğneyle son bulan kuyruklara sahiptirler . Karanlıkta tanınamazlar kitin dışiskeletleri ultraviyole ışığında görülebilir. Sokmaları genellikle birçok tropikal ülkede en çok ayak parmaklarında ve tırnaklarında akrepe dokunulduğunda yada basıldığında
görülmüştür. İğnesini batırdığı yerde lokal bir ağrı görülür ancak sistemik bir zehirle çocuklarda yaşamı tehdit eden bir cins Kuzey Afrika’da ve Orat Asya’da ( örneğin Leiurus, Androctonus) , Güney Afrika’da (Parabuthus) , Güney Hindistan’da (Mesobuthus) ve oırta ve Güney Amrika’da( Centruroides, Tityus) gibi ufak çocuklarda tamamen yatağa düşürmüştür.
Akrep sokması durumunda derhal hastaya ilk olarak bir analjezik ile tıbi müdehale yapılmalıdır. Lokal bir analjezik ile (örneğin %1 lik lignocaine) sokma yerine enjekte edilir veya kuvvetli bir ağrı kesici tablet ağızdan verilir. Yara üzerine bir parça buz konulmalısıda bu acıyı hafifletecektir . Hastalar belirli zehirlere karşı pan zehir verilmsei ve özel bakım gerkmektedir. Akrepler gece aktiftir gün boyunca gevşek taşların altında ,ağaç kabuklarının altında, düşen ağaçlarda ve diğer kalıntılarda geçirirler.20 cm yükseklikteki seramik kiremitlerdeki tavan aralıklarından ve zemindeki merdivenlerden, duvarlardan girebilir. Ev içerisinde ise çatlak ve yarıklar macun vey alçıyla doldurulmalıdır. İyi uygun, insektisit emdirilmiş(ancak aşağıdaki pyretrio insektisitlere bakınız ) sivrisinek tuzakları
uyuyanları korur. Açıktaki çöplerin temizlenmesi ve enfeksiyona karşı tavuklarla korkutulabilir ancak bu pratik değildir , kimyasallarla rezidüel uygulama yapılabilir.
Akrep sokması durumunda ve zehirin yayılmasını yavaşlatacaktır. Bu nedenle saklanma yerlerinin elimine edilmesi akrep sokmalarını büyük ölçüde elimine edecektir.Eğer akreplerin saklanma yerleri elimine edilemiyorsa o zaman kimyasal mücadeleye başvurulmalıdır.
12.1.1Hedef Alan
Binaların içerisinde akreplerin girebilecekleri veya saklanabilecekleri tavan araları ,bodrumlar ,mobilyalar gibi alanlara insektisitler uygulanmalıdır. Açık alan uygulamalarında insektisitler toprakla temas eden yapının herhangi bir bölümünden (örneğin kapı sundurması. Temeli) zeminden itibaren duvarlar 0.6 metre yüksekliğinde ilaçlanmalıdır. Tahta, kereste ve odunlarda ilaçlanabilir ancak çalıları ilaçlamayınız.
12.1.2.İnsektisitler
Azamethiphos10g/lt solusyon suspansiyon veya emilsiyon ,Bendiocarb 2.4-4.8 g/lt (%0.24-0.48 ),Chlorpyriphos 2-5 g/lt (%0.2-0.5),deoderize malathion 50 g/lt (%5), Propoxur 20 g/lt (%2) kapalı alanlarda rezidüel olarak uygulanabilir.Toz Bendiocarp 10g/kg(%1),Carbaryl 20-50g/kg (%2-5),Primiphos methyl 20 g/kg (%2)veya Propoxur 20 g/kg aynı zamanda kullanılabilir.Aynı insektisitler aynı dozlarda dış alanlardada kullanılabilir ancak Carbaryl toz formülasyonlar dış alanlarda 100 g /kg şeklinde uygulanabilir.Granül Diazinon 100g/kg aynı zamanda açık alanlar için kullanılabilir.Pyretroitler akrepleri rahatsız ederek ev sakinleri için daha tehlikeli bir hale soktukları için genel olarak tercih edilmemektedirler.Sırt pulverizatörleri ve motorlu pulverizatörler ilaçlama için kullanılabilir .Akreplerle iyi bir
mücadele için akreplerin bulunabileceği alanlar ilaçlı su ile iyice ıslatılmalıdır.Toz ilaçlar için tozlayıcılar kullanılabilir.
12.2. Örümcekler
Bütün bir familyanın örümcek türleri zehir taşır ama yalnızca birkaç tür örümcek insanlara tehlike arz eder, neurotoksik Latrodectus ve Steatoda (cosmopolitan kahve veya siyah widowlu örümcekler), Phoneutria (güney Amerika menşei, silahlı veya muz örümcekleri) , Atrax ve Hadronyche(Avustralyan huni ağ örümcekleri ) ve Loxosceles (Amerikan münvezi örümcekleri) türleri de insanlara tehlike arz eder . Ev atrafında görülen birçok tür yanlışlıkla kronik nekrotik ülseleime ve granulomaslaştığı deri reaksiyonları olduğu vakalarla suçlanmıştır. Neurotoksik zehir veren özellikle Avustralyan huni ağ örümcekleri tarafından genellikle acıya sebep olurlar ve hızla yaşamı risk ederler. Münvezi örümcekleri soktuktan sonra birkaç saat içerisinde ‘kırmızı, beyaz, mavi’ deri lezyonları görülmeden önce ağrı giderek artar ve siyah nevrotik yara kabuğu veya iğnesi görülür. Loxosceles sokmaları kapalı alanda görülür , insanlar giyinirken veya perde asarken , duvarları boyarken sokarlar. Toz örümcekleri yumurtalarını kümeler ve ağ içerine bırakır mekaniksel olarak pestisitler le kontrolu kullanılabilir bir metottur. Pestisitler , duvarlar ,köşeler ,çatlaklar mobilyaların altındaki boşluklara uygulanmalıdır. Tablo 19 da listelenen suspansiyon veya emilsiyonlar kullanılabilir. Pestisitler Bendiocarp veya Malathion 10 g/kg toz formülasyonları da uygundur.Sırt pulverizatörleri evlerdeki nokta uygulamalar için uygundur ve 2-3 hafta süresince etkilidir.Tavanlar ilaçlanırken dikkat edilmelidir çünkü Latrodectus türleri ilaçla temas ettiğinde saldırganlaşır insanların üzerine düşüp sokabilir.
12.3.Centipedes ve millipedes
Centipedes (kırkayak) bir çift çene benzeri modifiye ayaklarıyla çok ağrı verirler ve sistemik simptomlara sebep olurlar. Alerjiye neden olarak ölümcül olabilmektedirler, ancak henüz böyle bir vakaya rastlanmamıştır. Millipede (kırkayaklar) zehirlerini ayaklarının tabanında saklanırlar, deride ve mukoz tabakasında kabartılar ve ülserleşme gibi bazı tahrişlere yol açabilirler. Bazıları büyük ve çekici renktedirler ve çocuklar tarafından tutularak, yenmeye çalışılabilir. % 2 lik Chlordane, % 1 lik Lindane veya % 2-4 lük Malathion emülsiyon veya solusyonlar nokta uygulamalar etkilidir, % 2-5 lik Chlordane veya Malathion toz olarak rezidüel uygulamada ajan olarak kullanılabilir.
Tablo 19 :Örümcek kontrolü için uygun insektisitler.
İnsektisitler Kimyasal Konsantrasyon WHO tehlike sınıflandırması
Sınıf g/l veya g/kg a.i.a
Bendiocarb Carbamate 2.5-4.8 II
Azamethiphos Organofosfat 10 III
Chlorpyrifos Organofosfat 2-5 II
Diazinon Organofosfat 5 II
Malathion Organofosfat 30 III
α -cypermethrin Pyretroit 0.3-0.6 II
Bifenthrin Pyretroit 0.48-0.96 II
Cypermethrin Pyretroit 0.5-2.0 II
Deltamethrin Pyretroit 0.3 II
λ-cyhalothrin Pyretroit 0.7 II
Permethrin Pyretroit 1-2 II
a.i.aktif madde
a II Sınıf; orta derecede tehlikeli, III sınıf ; hafif tehlikeli.
12.4 Arılar
Kabarcıklı arılar ‘Spanish fly’ (Lytta resicatoria, Meloidae) gibi ve Paedderus spp. (Staphiliidae), ‘Nairobi göz’ kızarıklığa, kaşınmaya ve deri ve mukoz tabaka su toplama ve bazı vakalar, sistemik sistemlere yol açabilirler. Kimyasal repellentler ve insektisitlerin etkinliği araştırılmamıştır.
12.5 Hymenoptera (arılar, karıncalar, eşek arıları, sarıca arısı ve yaban arısı)
Arılar sadece bir kere sokarlar ve gizli gizli sokarlar çengelli iğnelerini bırakırlar. Arılar ve yaban arıların çalıların altı ,saçak altları ve yeraltında yuva yaparlar. Karınca yuvaları genellikle zemindedir ve toprakta yuva yaparlar. Hymenoptera yuvalarını savunmak için geniş sayıda saldırırlar ve kıyafetin içeri girdiklerinde de iğnelerini sokarlar. Multiple iğneler, Afrikan ‘öldürücü arılar’ ‘(Apis Mellifera scutellatus) epidemiye devam ederek saldırırlar ,
Amerika’da direk zehiriyle öldürmektedir. Geniş tropikal Vespa mandarina gibi eşekarıları saldırgan olarak yuvalarını korurlar ve toprağa zirai mücadele ile savaşılır. Genel olarak, Hymenoptera’nın önceki iğnesinin zehiri ile insanlar hemen aşırı hassas hale gelir ve tek iğnesinden sonra anaphylatik şoku hayatını etkiler. Eşekarıları yuvalarına genellikle direk olarak insektisit uygulanabilir ve bu metot arılara karşı gerekli olduğunda kullanılır. Tablo 19 de listelenen suspansiyon veya emülsiyon insektisitler yaban arılarına karşı
kullanılabilir.Bunlara ek olarak Carbaryl 20 g/l(%2),Chlorpyriphos 5 g/l (%0.5),Deltamethrin 0.15 g/l(%0.015) ve Diclorvos 10g/l (%1).Toz formülasyonlu ilaçlardan Bendiocarb 10g/kg(%1) ,Carbaryl 50 g/kg (% 5), ve Primiphos –Methyl 20 g/ kg (%2) kullanılabilir.
ın diğer arılardan kolaylıkla ayırt edilirler. Yuvaların ilaçlanması için sırt i veya motorlu pulverizatörler kullanılır .Yaban arısı yuvaları geceleri arıların hepsi içeredeyken ilaçlanır.Karışım direkt olarak yuvaların girişine uygulanmalıdır.Genel olarak tek bir uygulama yeterlidir.Eğer gündüz ilaçlama yapmak gerekiyorsa iğnesinden muhafazalı kıyafetler, sert eldivenler ve kalın plastik botlar korunmak için giyilmelidir.
12.6 Lepideptera ( güveler ve tırtılları)
Bazı güveler imago (ergin) safhasında acıtan kılları (örneğin Güney Amerika da ki Hylesia) ve bazı tırtıllar sırtlarında koruyucu zehirleri(örneğin Hüney Amerika’da Lonoma spp. ve Avrupalı Thaumetopoea processionea) ile şiddetli ve ölopümcül reaksiyonlara ı ve yol açmaktadırlar. Kimyasalların epidemik kaşınmalardaki rolü Lepidoptera larda araştırılmaktadır.


1/3) x yükseklik x π x (yarıçap)2
Comment